Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Inloggen

  • Geen account? Registreren

Wachtwoord vergeten?

Ontvang nu dagelijks onze kooptips!

word abonnee

Gratis lunch voor Arend Jan

Een tijdje geleden (februari) had ik een weddenschap met Arend Jan Kamp dat de AEX zou crashen (naar niveau 320, vanaf niveau 397 ) en dat dit zou gebeuren voor 1 juli 2014. De crash kwam niet en ik ben Arend Jan dan ook een lunch verschuldigd.

Belangrijker is natuurlijk of de redenen voor een crash nog steeds aanwezig zijn of niet en de les waarom de crash nog niet heeft plaatsgevonden.

Redenen voor de crash

De crisis van 2008 werd voor een groot deel veroorzaakt/versterkt door schuld. Sinds de paniek in de Verenigde Staten uitbrak door slechte (verpakte) hypotheekleningen, zijn we van schuldencrisis (slechte uitstaande schulden) in kredietcrisis (verschaffing van krediet droogde op) naar schuldencrisis gegaan (door krediet tekort steeg het aantal slechte uitstaande leningen) en zo verder.

Is dit probleem nu opgelost?

Met de laatste maatregelen van de ECB (NIRP: Negative Interest Rate Policy), probeert zij de banken min of meer te forceren geld uit te lenen, om zodoende de negatieve spiraal te doorbreken. Maar of dit zal werken is allerminst zeker.

De bedrijven en particulieren die desperaat krediet zoeken, zijn nou net degenen waar de bank niet aan wil lenen (te hoog risico). De gezonde bedrijven zien op hun beurt een zwakke economie en weigeren dus investeringen te maken (ze willen geen krediet).

De bedrijven die dat wel doen, gebruiken het krediet vaak om aandeleninkoop of acquisities te doen.

Asset inflation

Wat echter wel is gelukt, is het opkrikken van de waarde van bepaalde bezittingen. Zo zijn in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk al weer nieuwe huizenbubbels ontstaan, heeft het ECB-beleid ook tot lagere rentes op PIIGS-staatsobligaties geleid, zijn aandelen in waarde gestegen, is de toename van slechte leningen gestopt door de lagere rente (en andere maatregelen zoals looptijdverlenging), en zo verder.

Dit heeft de bankbalansen natuurlijk goed gedaan.

Uitstel of afstel?

De vraag is alleen of dit een tijdelijk fenomeen is. Immers, door de lage rentes is de schuldenlast alleen maar toegenomen (zo heeft Griekenland nu een hogere schuldenlast dan tijdens de eerste bail-out). De margeschuld staat nu op een all time high (met geleend geld aandelen, obligaties en zo verder kopen).

De banken zijn niet kleiner maar juist groter geworden. Het (systeem)risico is dus juist omhoog gegaan en nu verder geconcentreerd dan voor de crisis!

Zelfs de ultra gezaghebbende BIS (Bank of International Settlements; zeg maar de centrale bank der centrale banken) waarschuwt dat de crisis plotseling en hard weer kan toeslaan. De Bank of Engeland waarschuwt voor bubbels in de Engelse woningmarkt en stelt hogere rentes in het vooruitzicht.

Uiteindelijk weet zelfs een leek dat je een schuldencrisis niet kan oplossen met meer schulden. Waar meer schulden echter wel voor zorgen is meer tijd. Deze tijd wordt duur ingekocht, maar helaas niet of nauwelijks aangewend om de echte kernproblemen aan te pakken.

Enter politics

Zo heeft de politiek, hoofdschuldige aan de crisis, nog bedroevend weinig gedaan. Politici kan het nodige worden aangerekend, zoals ik al heb beschreven in:

Hebben zij structureel iets opgelost? Nee. Ze hebben echter wel wat nieuwe konijnen uit de hoed weten te toveren; iets wat ik niet had verwacht. Zo liggen Duitsland en Frankrijk enorm met elkaar in de clinch, maar tot dusverre, weten ze te voorkomen dat de boot omslaat.

Zijn de ruzies dan voorbij? Nee, maar één van de lessen die ik heb getrokken is dat politici verder gaan dan je in eerste en zelfs tweede instantie zou denken. Dit is ook te zien bij de ECB.

Waar de ECB gemodelleerd is op de Duitse Bundesbank, heeft er een putsch plaatsgevonden toen de Italiaan Mario Draghi aan het roer kwam te staan. Het is echter niet bij deze knoflookrevolutie gebleven, want recent is zelfs Weidmann van de Bundesbank overstag gegaan inzake het mandaat van de ECB; iets wat ik niet verwacht had.

Dun laagje chroom

Zelfs positieve maatregelen, zoals het terughalen van de Duitse goudreserves uit de Verenigde Staten, zijn nu onverwacht herroepen. Om een quote van de econoom Keynes (niet bepaald mijn favoriete econoom) aan te halen: "the market can remain irrational longer than you can remain solvent".

Een waarheid als een koe. Dat alle problemen eigenlijk alleen maar groter zijn geworden maakt nu blijkbaar niets uit. Zoals bezongen door Het Goede Doel wat betreft vriendschap, hebben de centrale banken en politici een dun laagje chroom over een enorm pakket schroot weten te aan te brengen.

Wanneer dit laagje verdwijnt, is dus de vraag.

Kortom, ik blijf bij de onhoudbaarheid van de huidige situatie, maar de timing blijft het moeilijkst. Ik zal dus doorgaan met het sporadisch kopen van kortlopende far out of the money puts, maar zal wel met lagere bedragen moeten gaan werken om de onzekerheid wat betreft timing het hoofd te kunnen bieden.

Gelukkig hou ik er in ieder geval een leuke lunch met Arend Jan aan over.


Alexander Sassen van Elsloo is directeur van Sassen Research & Consultancy Company. Deze onderneming verleent een divers scala aan financiële diensten aan particuliere en professionele cliënten. De gepubliceerde analyses zijn bedoeld als achtergrondinformatie over de financiële markten en vormen geen beleggingsadvies of aanbeveling tot het doen van transacties. Sassen Research en Alexander Sassen van Elsloo aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele onvolledigheid, onjuistheid of gevolgen van informatie die in de analyses wordt weergegeven. In de columns kunnen bepaalde beleggingsproducten aan bod komen zoals turbo’s, opties en dergelijke. De beloning van Sassen Research en van Alexander Sassen van Elsloo staat niet in relatie tot de standpunten in deze publicatie. Raadpleeg meerdere bronnen en neem zelf beslissingen. Sassen van Elsloo is ook te volgen op Twitter: @sassenvanelsloo. Vragen en opmerkingen kunt u kwijt op info@sassenresearch.nl

Auteur: Alexander Sassen van Elsloo

Alexander Sassen van Elsloo is directeur van Sassen Research & Consultancy Company. Voorheen was hij head of research bij Hobart Capital Markets in Londen en deed hij aandelen- en hedgefundsales bij onder andere SNS Securities en Rabo Securities. Sassen van Elsloo is ook te volgen op Twitter: @sassenvanelsloo. Sassen van E...

Meer over Alexander Sassen van Elsloo

Recente artikelen van Alexander Sassen van Elsloo

  1. dec '16 Het afscheid van de euro en van mij 40
  2. nov '16 Obligatiefeest voorbij 6
  3. okt '16 "ETF’s leiden tot crowded trades" 6

Gerelateerd

Reacties

24 Posts
Pagina: 1 2 »» | Laatste | Omlaag ↓
  1. Da Freeze 1 juli 2014 17:13
    Ik had een terugval verwacht in maart, het moment dat de FED zou stoppen met "taperen". Helaas voor mij gebeurde er niets, de beurs blijft stijgen.
    Toch wordt ik nog steeds niet euforisch, voorzichtigheid blijft geboden. Als ik NU investeer, gaat uiteraard de beurs fors omlaag. Doe ik nu niets, blijft die stijgen. In jullie belang zal ik dan niets gaan doen. :)
  2. Maan Arkenbosch 1 juli 2014 21:04
    De naald welke de schuldenballon zal doorprikken is de stijging van de rente in de V.S. of een fikse daling van de $. China, Rusland en Iran willen feitelijk geen $ meer. Dus V.S. schuldpapier is straks alleen te slijten met een hoge risico premie. Dat kan gebeuren vlak voor beëindiging van het taperen. Ook verheviging van de onlusten in de Oekraïne, Midden-Oosten, China-Japan en verkiezingen van extreme partijen, uittreden V.K. uit E.U. kunnen het lont voor een crash zijn.
  3. Cybres 1 juli 2014 21:09
    "the market can remain irrational longer than you can remain solvent". ....dit lijkt me dan ook de eeuwige kern van het verhaal.......verder roept de columnist al tijden dat de duikvlucht er aankomt, dat hij nu zelf aangeeft dat hij steeds minder aantallen far otm puts koopt geeft al aan dat hij uiteindelijk verliest. In the end is juist de timing het enige relevante van de betogen, beurzen zullen crashen en zullen rallyen zoals ze eerder gedaan hebben en opnieuw zouden doen....... Die verloren lunch kan er ook nog wel bij. Kleine tip is om wellicht Putspreads te kopen......wellicht kun je het dan wat langer volhouden.
  4. Alexander Sassen van Elsloo 2 juli 2014 10:40
    Ik zie dat @debreker denkt dat de lezers makke schapen zijn die blind doen wat anderen zeggen. Ik schrijf mijn opinie en het is aan de lezer wat hij of zij er mee doet. Maar jij vindt dat ik excuses voor mijn opinie moet geven? Die opinie die jij gratis en voor niks kan lezen of laten liggen? En dan een beetje grote mond op zetten achter een alias. Naargeestig.
    Verder ben ik 1 vd weinige die skin in the game heeft (ik zet in op mijn eigen ideeën), ipv wat rond te bazuinen in de hoop dat iets blijft plakken. Ben je het er niet mee eens? Prima. Onderbouwd weerwoord? Nog beter.
  5. forum rang 4 @iPlof 2 juli 2014 11:04
    De markt zal best weer eens corrigeren, maar feit is dat we al jaren bezig zijn met een enorme bull run. Dan kun je wel tegen de stroom in puts kopen en roepen dat het crasht maar dat lijkt me een dure hobby zo.

    Economische data zijn realistisch gezien gemengd, wat positieve dingetjes, wat zorgelijke dingen. Iedere keer enkel en alleen het negatieve eruit pikken om de eigen positie te onderbouwen is dan echt geen slimme strategie.

    Van al je voorspellingen is al die jaren eigenlijk zo goed als niets uitgekomen. Euro zou eindigen, goud nog verder stijgen en aandelen crashen etc. Maar goed je staat niet alleen want elke keer heb je een hoop fans die er net zo over (doom)denken en veel geld verliezen.

    Maar er zijn er ook een hoop waaronder ik die al vanaf dag 1 kritisch zijn tegenover je opiniestukjes. En toevallig(?) hebben die wel enorm geprofiteerd van deze bull run. En een correctie zal best een keer komen, maar dan draai je eventueel mee en profiteer je weer.
  6. forum rang 4 theo1 2 juli 2014 11:44
    Ik wil het toch even voor Alexander opnemen.
    Ten eerste, herhaal ik dat ik het sportief vind dat hij terugkomt op zijn verkeerde voorspelling. Het was veel gemakkelijker geweest om die te negeren en door te gaan alsof er niks gebeurd was.

    Ten tweede denk ik dat hij wel degelijk een punt heeft en dat hij wel degelijk gelijk had kunnen krijgen. We weten alleen nooit precies wat er gaat gebeuren.

    Wat betreft de euro heeft hij denk ik een sterk punt. De euro zit gewoon niet goed in elkaar en blijft een instabiel gebeuren. Te grote economische verschillen tussen de verschillende landen en geen mechanisme om daarmee om te gaan. Aan die situatie is nog niks veranderd. Ik denk dat de euro is gered door de volgende 3 factoren:
    1- Draghi die beloofde om te doen wat nodig was om de euro te redden.
    2- "de markten" die dat geloofden en hem niet op de proef stelden.
    3- het feit dat eruit stappen of eruit gooien van Griekenland een gebeurtenis zonder precedent is en dat iedereen gewoonweg te bang was om het te durven proberen.

    Nu zijn die schuldproblemen alles behalve opgelost. De schulden zijn er nog steeds en zijn nog steeds torenhoog. Wat wél een hele grote rol speelt is dat de schulden van de probleemlanden grotendeels zijn "genationaliseerd". Er is feitelijk geen markt meer voor Griekse staatsschuld, want die schuld is vrijwel volledig in handen van de ECB, diverse noodfondsen en "eigen" banken. Er is bijna niks meer vrij verhandelbaar. Die "grootobligatiehouders" hebben geen van allen belang bij een crash van de Griekse schuld en dat kunnen ze ook simpel voorkomen door domweg niet te verkopen. Dus de Griekse rente blijft relatief laag zolang die situatie zo blijft. Maar ooit moet Griekenland weer naar de echte markt, voor meer dan een symbolisch bedrag, en dàn zal blijken of er echt vertrouwen is in Griekenland. De simpelste manier om te ontkomen aan de tucht van de markt is de markt afschaffen. Klassiek Europees recept. Dat is in het geval van schulden van de bekende probleemlanden feitelijk gebeurd.

    Wat betreft de EU heeft Alexander denk ik ook een sterk punt. De EU is instabiel en heeft eigenlijk maar hele minimale steun van onderop. Het bestaat omdat niemand het durft op te heffen, dat doet me denken aan de laatste dagen van het communisme. En binnenin staat de zaak ook op barsten. De Britten staan al bijna met één been buiten. En als GB eruit stapt, en het licht gaat niet uit in Londen, wie zegt dan dat het daarbij gaat blijven? Het is niet zo dat "de rest" het dan ineens roerend eens is over alles. Frankrijk staat zwak en komt steeds zwakker te staan. Maar ik zie nog niet aankomen dat ze zich zomaar bij de steeds sterkere Duitse dominantie gaan neerleggen. Veel Oost-Europese landen zijn erbij om van Rusland af te komen, niet omdat ze zo dol zijn op Brussel. Voor hen is het een negatieve keus, niet een positieve. NAVO lidmaatschap is de hoofdprijs, niet EU lidmaatschap. De spanning tussen Noord en Zuid kan ieder moment terugkomen.

    Waar ik het niet met Alexander eens ben is met de consequenties die hij eruit trekt. Ik denk dat er inderdaad nog steeds een hele reële kans is dat euro en EU ten dode zijn opgeschreven. Alleen ik heb geen idee wanneer dat gaat gebeuren. Misschien bij de volgende grote recessie. Dat kan nog jaren duren. Misschien bedenkt ook wel iemand iets briljants en gaat het helemaal anders lopen. Ik claim niet dat ik de toekomst kan voorspellen. Ik denk dat Alexanders verhaal sterker zou zijn als hij ook niet zou pretenderen de toekomst te voorspellen, maar alleen een scenario zou schetsen. Maar dan krijgt hij natuurlijk weer het verwijt maar wat vrijblijvend te kletsen. Je kunt het nooit goed doen wat dat betreft.

    En aandelenbeurzen shorten zie ik zeker niet als een goed idee. Aandelen worden ondersteund door winsten van bedrijven en de meeste grote multinationals zijn gewoon heel winstgevend. Misschien zijn "aandelen" in zijn algemeenheid aan de prijzige kant, maar ze zijn zeker niet idioot duur. En met een correctie van 10% of zo, worden ze gewoon weer aantrekkelijk. Als je iets wil shorten, dan zou ik eerder de obligatiemarkt, en dan als eerste staatsobligaties van landen met enorme schulden, shorten. Maar dan sta je tegen de centrale banken in te speculeren en dat win je niet snel. Ik zit dus gewoon vol belegd in kwaliteitsaandelen en daar voel ik me prima bij. Ondanks dat ik helemaal niet zo positief ben over euro en EU.
  7. forum rang 4 @iPlof 2 juli 2014 12:04
    Tegenover alle schulden staat ook een hoop waarde. Toegegeven wat inflatie/rente zal handig zijn om dit weg te werken dus de komende decennia zal dit fenomeen wel weer een keer de kop op steken.

    En 'never waste a good crisis', dus ja dat banken en overheden nog aan kloten zijn is zorgelijk maar in de maatschappij en het bedrijfsleven zie je mensen zich toch aanpassen aan de nieuwe situatie. Jongere mensen zullen wat ondernemender moeten zijn dan hun ouders om hetzelfde welvaartsniveau te handhaven en keuzes veranderen. Tja de automarkt is in Europa in mineur maar de smartphones en tablets zijn niet aan te slepen. Als de zorgkosten niet zo belachelijk hoog waren waren de financiën in veel landen al een stuk beter. Ik voorzie op middellange termijn wel een verbetering hierin geholpen door lagere zorgkosten, impuls van erfenissen en belastingen daarop, nieuw ondernemerschap en techniek. Over pak-em-beet 10 jaar en tot die tijd zullen plussen en minnen elkaar mogelijk in stand houden of domineert het een wat ten opzichte van het ander, zoals de afgelopen 6 jaren zeg maar.
  8. forum rang 4 theo1 2 juli 2014 13:37
    @plof,
    De problemen op dit moment concentreren zich bij staatsschulden. Er is misschien waarde, maar staten kunnen niet zomaar grote uitverkoop houden. Griekenland kan niet zomaar de Acropolis verkopen. Staatsschulden moeten worden gedekt door cashflow. En die cashflow komt uit belastingen.

    Zorgkosten zullen agv vergrijzing nog heel lang een heel erg groot blok aan het been blijven. Ik snap niet goed waarop je baseert dat die op middellange termijn zouden gaan dalen. Daar komen staatspensioenen (die in de meeste landen uit de lopende begroting worden betaald) nog bij.

    Dit alles zal inderdaad moeten worden opgevangen door ondernemerschap. Als de Japanners gelijk hebben, en ze kunnen inderdaad de krimpende beroepsbevolking compenseren met robots, dan is alles weer mogelijk. Dan kun je blijven groeien, ook al neemt het aantal werknemers structureel af. Misschien komen we uiteindelijk wel in een Isaac Asimov achtig utopia terecht waarin amper menselijke arbeid meer nodig is. Maar dat zal moeten blijken. Als Europa in de toekomst wordt overspoeld door een nieuw elan van creatief ondernemerschap, en dat wordt niet gefrustreerd door torenhoge belastingdruk en overheden die alleen maar gevestigde belangen beschermen, dan kan het natuurlijk heel erg goed zijn dat we ons over 20 jaar afvragen waar iedereen zich in deze tijd ook alweer zo druk om maakte. Laten we het hopen.
  9. forum rang 4 @iPlof 2 juli 2014 13:46
    quote:

    theo1 schreef op 2 juli 2014 13:37:

    Zorgkosten zullen agv vergrijzing nog heel lang een heel erg groot blok aan het been blijven. Ik snap niet goed waarop je baseert dat die op middellange termijn zouden gaan dalen. Daar komen staatspensioenen (die in de meeste landen uit de lopende begroting worden betaald) nog bij.

    Middellang dus 10 jaar. Babyboom is nu bijna 70, vanaf 80 gaat die populatie dalen en dus ook kosten voor pensioenen en zorg. Daarbij belasting op erfenis (als men niet zo onverstandig is deze af te schaffen) dus mes snijdt aan 2 kanten. Vanaf dan kunnen we weer echt groeien. Tot die tijd blijft beetje aan modderen en hogere eigen bijdrage, meer individuele zorgkosten en pensioenversobering gaan de kosten denk ik tot die tijd houdbaar houden.
  10. Da Freeze 2 juli 2014 14:32
    quote:

    plof® schreef op 2 juli 2014 13:46:

    Daarbij belasting op erfenis (als men niet zo onverstandig is deze af te schaffen) dus mes snijdt aan 2 kanten.
    Op zich is dat nog niet eens nodig. Wanneer een overledene kapitaal op heeft gebouwd wat naar de erfgenamen vervalt, dan zal dit vrij spoedig in de economie terecht komen. De opvolgende generatie zal toch een (deel van de) woning willen aflossen of een nieuwe auto aanschaffen.
    Zelfs wanneer dit bedrag langdurig op de rekening van een erfgenaam wordt geparkeerd, wordt er al inkomensbelasting over geheven. Wat mij betreft is erfbelasting volledig overbodig maar goed, de staat moet blijven graaien natuurlijk.
  11. forum rang 4 @iPlof 2 juli 2014 14:38
    Kunnen we nog een hele draad aan wijden maar erven is geld krijgen zonder tegenprestatie. Daarbij mag je de erfenis uiteraard ook altijd gewoon weigeren. Dat deze bate wordt belast heb ik geen problemen mee en is goed voor het collectief om daarmee straks de staatsschulden weer wat weg te werken.

    Zoals Theo1 al uitzet hebben landen grote schulden en particulieren vaak veel vermogen. Dat dit na het einde van je leven deels terugvloeit naar de maatschappij lost deze tegenstelling juist mooi op.
24 Posts
Pagina: 1 2 »» | Laatste |Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links