Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Ontvang nu dagelijks onze kooptips!

word abonnee

Wat als Rusland de gaskraan verder dichtdraait?

Wat als Rusland de gaskraan verder dichtdraait?

De boodschap was minder vrolijk, maar misschien wel juist daarom hing het publiek op de IEX Beleggersdag 1 juli aan de lippen van ABN Amro's huiseconoom Sandra Phlippen (foto).

Wat staat ons te wachten als Rusland de gaskraan richting Europa verder dichtdraait de komende tijd? Met die vraag als uitgangspunt schetste Phlippen een toekomst waarin een diepe recessie - en langdurig hoge energieprijzen - onvermijdelijk gaat zijn.

21 juli wordt daarbij een cruciaal moment. Op die datum wordt de pijpleiding Nordstream 1, waar nu de grootste gasstroom van Rusland naar Europa doorheen loopt, weer vrijgegeven na een periode van onderhoud.

Nu al een derde minder gas

Maar gaat er dan ook weer gas doorheen komen? "Dat is de grote vraag," zegt Phlippen, "maar de kans is reëel dat Poetin de gaskraan verder zal dichtdraaien." Dat komt op een moment waarop de Europese economie al tekenen van vertraging begint te vertonen. 

Presentatie Sandra Phlippen - PMI's

Presentatie Sandra Phlippen - Russisch gas


"Sinds de pandemie wordt het herstel geremd door de hoge inflatie en mogelijke energietekorten in Europa. De reële inkomens dalen terwijl de industrie hogere grondstoffenprijzen en toegenomen aanbodketenfricties moet verwerken."

Lichtpuntje daarbij is dat de problemen in de aanvoerketens, waar we al een tijdje mee te maken hebben, zich weer langzaam beginnen op te lossen, zegt Phlippen. Maar tegen de economische schok van een energietekort zijn we in Europa niet opgewassen.   

"Het internationale Energie Agentschap (IEA) rekent met een scenario waarin we onze uiterste best moeten doen om een derde minder gas op te vangen - daar is inzet van het Groningse gas bijvoorbeeld al in opgenomen. Maar we zitten al op dat punt. Er is nu al een derde minder gas."

Presentatie Sandra Phlippen - IEA plan

Grillen van Poetin

De aanbodschok die een nog groter gastekort teweeg gaat brengen, gaat economisch grote gevolgen hebben, schetst Phlippen. "In eerste instantie in prijzen. Die gaan stijgen, en niet alleen de prijs van energie, ook de prijs van industriële goederen en voeding zullen flink oplopen."

"Huishoudens zullen worden gespaard, maar de meest energie-intensieve bedrijven zullen worden stilgelegd. Dat zijn ook vaak de meest export-georiënteerde bedrijven. Uit onderzoek blijjkt trouwens wel dat er met name in die sectoren nog veel ruimte is om minder energie te verbruiken zonder de output te verminderen. Het is eigenlijk ongelooflijk dat dat dus kennelijk nooit gedaan is, maar dat is nog wel een hoopgevend gegeven."


In zo'n scenario is een diepe recessie eigenlijk niet te vermijden, zegt Phlippen, maar in haar projecties houdt ze noodgedwongen een slag om de arm. Simpelweg omdat er veel afhangt van die Russische gaskraan, de grillen van Poetin en hoe hard het spel tussen Rusland en de EU gespeeld gaat worden. In haar ramingen voor de economie van de Eurozone houdt ze dan ook een flinke (neerwaartse) bandbreedte aan voor de gevolgen van een gastekort.

Presentatie Sandra Phlippen - ramingen

Enorme beleidsfout

Voor het monetaire beleid zal een energieschok ook gevolgen hebben. De ECB is na lang aarzelen begonnen met verkrapping en inflatiebestrijding. "Maar recessie en werkloosheid zullen de inflatievooruitzichten op middellange termijn weer temperen. Dus afhankelijk van de timing zal er weer normalisering van beleid richting lagere rentes plaatsvinden."  

Wat niet meehelpt, zegt Phlippen, is de nasleep van de corona-pandemie. "Met het stutten en steunen door de overheden is de normale dynamiek uit de economie verdwenen. Daar gaan we de komende tien jaar nog wel last van houden. In Amerika hebben Trump & Biden bij elkaar zo'n 15% van het BBP rondgestrooid ter verlichting. Dat is achteraf gezien een enorme beleidsfout geweest."

Reken er dan ook niet op dat de overheid wel blijft bijspringen bij tegenslagen, zegt ze. "Als ik mensen bij Financiën spreek, dan beluister ik dat ze daar inmiddels hun buik wel vol hebben van alle compensatieregelingen. Niet iedereen hoeft altijd gesteund te worden."  


Pieter Kort is hoofdredacteur van IEX Media. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Klik hier voor een overzicht van de beleggingen van de IEX-redactie.

Auteur: Pieter Kort

Pieter is hoofdredacteur van IEX.nl en de overige financiële titels van IEX Media. Volg hem op Twitter: @pieterkort.

Meer over Pieter Kort

Recente artikelen van Pieter Kort

  1. 15 jul De AEX opent ruim hoger, ondanks Italiaanse toestanden 7
  2. 14 jul AEX start een pietsie hoger, en we letten vooral op rente en inflatie vandaag 4
  3. 08 jul De AEX opent vlak, maar het venijn zit in de middag vandaag 1

Gerelateerd

Reacties

14 Posts
| Omlaag ↓
  1. Ownzorr 7 juli 2022 07:57
    quote:

    vermoeiend schreef op 7 juli 2022 07:34:

    Als Rusland de gaskraan dicht draait dan zullen de beurzen gaan stijgen want het zal vast als iets positiefs worden uitgelegd. De beurs wordt namelijk gestuurd en heeft niets meer te maken met vraag en aanbod
    Je opmerking sluit goed aan bij je naam..
  2. florida_tower 7 juli 2022 08:01
    quote:

    vermoeiend schreef op 7 juli 2022 07:34:

    Als Rusland de gaskraan dicht draait dan zullen de beurzen gaan stijgen want het zal vast als iets positiefs worden uitgelegd. De beurs wordt namelijk gestuurd en heeft niets meer te maken met vraag en aanbod
    Gestuurd door het WEF neem ik aan? vermoeiend
  3. Karel Finders 7 juli 2022 08:28
    Interessante uitleg over "wat als". Ik hoop dat er meer van dit soort artikelen op IEX komen.
    Ik vroeg mij trouwens wel meteen af, hoe het toch mogelijk is dat goud en zilver al 3 maanden in een dalende trend zitten (kijkend naar BarrickGold en First Majestic Silver)..
    Maar dat terzijde; een ding is echter volgens mij zeker: EU zal zich niet laten chanteren, want anders is het hek van de dam. Naar mijn aandelenportefeuille kijkend, zal ik (uitgaande van een daling van bedrijfswinsten in 2023 en 2024) opnieuw bekijken hoe het met mijn spreiding waarde-aandelen resp. groeiaandelen is gesteld. Mijn "cash-kruit" houd ik voorlopig nog even droog. Komende weken dus genoeg stof tot nadenken. 21 juli beslis ik of ik nog een paar extra warme truien koop.
  4. forum rang 5 Bart Meerdink 7 juli 2022 09:52
    "In Amerika hebben Trump & Biden bij elkaar zo'n 15% van het BBP rondgestrooid ter verlichting. Dat is achteraf gezien een enorme beleidsfout geweest".

    Huh? Welke analyse ligt daaraan ten grondslag? Een lage werkloosheid betekent dat de 'nationale koek' die er te verdelen valt groter is, en daar profiteren ook de overheids financiën enorm van, los nog van alle individuele ellende die de steun voorkomen heeft. Dat geld verdient zich gewoon terug. De inflatie is wereldwijd en het gevolg van externe schokken (in feite: sabotage door Rusland en China).
  5. vermoeiend 7 juli 2022 10:57
    quote:

    florida_tower schreef op 7 juli 2022 08:01:

    [...]

    Gestuurd door het WEF neem ik aan? vermoeiend
    Nee dat niet maar als ik kijk naar hoe de koersen zich ontwikkelen en de beurzen dan zou je verwachten dat er een flinke correctie op komst zou moeten komen. In amerika worden cijfers wel altijd positief uitgelegd en daarom stijgen de beurzen daar. Dat is meer mijn eigen ervaring en hoe ik erna kijk. Dit systeem functioneert niet meer maar ze moeten het wel in stand houden anders heb je zo een 3e wereldoorlog te pakken. Jarenlang zijn de beurzen kunstmatig omhoog gebracht door opkopen van allerlei schuldpapieren en obligaties. Nu heb je het probleem dat geen enkel land een hogere rente aan kan anders gaan ze failliet. Technisch gezien zijn een hoop landen al failliet. De ECB en de FED hebben deze problemen veroorzaakt.
  6. fymanth 7 juli 2022 11:33
    Ik vrees dat Trump "make America great" gaat uitkomen. Europa krijgt een flink pak slaag. Trump was al verheugd dat Engeland Brexit ging. Daar gaf hij steun en support aan. Doel van Trump Europa kapot krijgen...... lees ook "de euro kapot krijgen, dollar weer sterk" Hier lees ik ook weinig over...... Trump en Poetin dikke maatjes. Het is mooi gedaan dit. En ja. We gaan een flink pak slaag krijgen. De Amerikanen weten als geen ander hoe je de wereld moet beheersen. Dat wisten wij vroeger ook. Alleen Europa is een knuffelbeertje geworden. Helaas........ Oplossing? eerst het kostuum van het teddybeertje uit. cursus zelfverdediging? Schouders eronder. Anders vrees ik dat europa met een zeer diepe crises over een paar jaar uit elkaar valt. Poetin is niet alleen bezig met gas, maar ook de Roebel. De Europeanen inclusief de euro krijgen een lesje.
  7. florida_tower 7 juli 2022 12:05
    quote:

    vermoeiend schreef op 7 juli 2022 10:57:

    [...]

    Nee dat niet maar als ik kijk naar hoe de koersen zich ontwikkelen en de beurzen dan zou je verwachten dat er een flinke correctie op komst zou moeten komen. In amerika worden cijfers wel altijd positief uitgelegd en daarom stijgen de beurzen daar. Dat is meer mijn eigen ervaring en hoe ik erna kijk. Dit systeem functioneert niet meer maar ze moeten het wel in stand houden anders heb je zo een 3e wereldoorlog te pakken. Jarenlang zijn de beurzen kunstmatig omhoog gebracht door opkopen van allerlei schuldpapieren en obligaties. Nu heb je het probleem dat geen enkel land een hogere rente aan kan anders gaan ze failliet. Technisch gezien zijn een hoop landen al failliet. De ECB en de FED hebben deze problemen veroorzaakt.
    Het was jarenlang goedkoop om te lenen mede dankzij beleid van centrale banken, zowel voor overheden, bedrijven en particulieren. Dat is nu weer terug naar wat natuurlijkere niveaus en heeft wat lucht uit de aandelenmarkt gelaten. Maar de grote recessie die gevreesd wordt wordt niet veroorzaakt door de ECB maar door geopolitieke instabiliteit en energiecrisis. Consumenten stoppen met geld uitgeven zodra de nieuwe energieprijzen in producten zijn verwerkt en bedrijven gaan dat in de omzetcijfers voelen.
    Het systeem functioneert prima: als er economische klappen zijn dan gaan de markten naar beneden. De afgelopen jaren scheen de zon en gingen de markten omhoog.
  8. vermoeiend 7 juli 2022 13:22
    quote:

    florida_tower schreef op 7 juli 2022 12:05:

    [...]

    Het was jarenlang goedkoop om te lenen mede dankzij beleid van centrale banken, zowel voor overheden, bedrijven en particulieren. Dat is nu weer terug naar wat natuurlijkere niveaus en heeft wat lucht uit de aandelenmarkt gelaten. Maar de grote recessie die gevreesd wordt wordt niet veroorzaakt door de ECB maar door geopolitieke instabiliteit en energiecrisis. Consumenten stoppen met geld uitgeven zodra de nieuwe energieprijzen in producten zijn verwerkt en bedrijven gaan dat in de omzetcijfers voelen.
    Het systeem functioneert prima: als er economische klappen zijn dan gaan de markten naar beneden. De afgelopen jaren scheen de zon en gingen de markten omhoog.
    Heel goed omschreven en ben het daar helemaal mee eens. Als ik kijk naar de beurzen dan kan ik mijn vinger er niet op leggen waarom bv de aex de ene dag 2.4% daalt en dag erna 2.5% erbij en vandaag ook een dikke plus noteert. Als ik kijk naar de Amerikaanse beurzen dan zag ik vrijdag en dinsdag een dikke min wat vervolgens weer wordt goed gemaakt en de indexen in de plus eindigen. Zodra de FED spreekt stijgen de beurzen. vorige was dat overigens ook met een renteverhoging. De ECB handelt erg traag en moet de rentes verhogen maar dat kan niet anders gaat italie, Spanje en Griekenland failliet want schulden worden onhoudbaar. We zijn teveel verweven in elkaar terwijl ieder land zijn eigen normen en waarden heeft. Wat is de pensioenleeftijd in Ned en wat in de zuid europese landen? daar zit een verschil in van 6 jaar. Waarom moeten wij ons kapot werken in dit land? zodra we weer kunnen betalen als Italie geld nodig heeft? Europa is verrot maar je zit als een gevangene vast in een verrot systeem.
  9. florida_tower 7 juli 2022 13:45
    quote:

    vermoeiend schreef op 7 juli 2022 13:22:

    [...]

    Heel goed omschreven en ben het daar helemaal mee eens. Als ik kijk naar de beurzen dan kan ik mijn vinger er niet op leggen waarom bv de aex de ene dag 2.4% daalt en dag erna 2.5% erbij en vandaag ook een dikke plus noteert. Als ik kijk naar de Amerikaanse beurzen dan zag ik vrijdag en dinsdag een dikke min wat vervolgens weer wordt goed gemaakt en de indexen in de plus eindigen. Zodra de FED spreekt stijgen de beurzen. vorige was dat overigens ook met een renteverhoging. De ECB handelt erg traag en moet de rentes verhogen maar dat kan niet anders gaat italie, Spanje en Griekenland failliet want schulden worden onhoudbaar. We zijn teveel verweven in elkaar terwijl ieder land zijn eigen normen en waarden heeft. Wat is de pensioenleeftijd in Ned en wat in de zuid europese landen? daar zit een verschil in van 6 jaar. Waarom moeten wij ons kapot werken in dit land? zodra we weer kunnen betalen als Italie geld nodig heeft? Europa is verrot maar je zit als een gevangene vast in een verrot systeem.
    Het zit niet zo simpel in elkaar als je schetst. Italie is bijvoorbeeld net als Nederland een netto betaler aan de Europese begroting, ze dragen zelfs netto meer bij dan wij. En de pensioenleeftijd verschilt niet zo veel tussen Europese landen, wel steekt Nederland er bovenuit met 68 jaar. De Nederlandse economie verdient veel meer aan de europese integratie dan wat het ons kost.
    Natuurlijk zijn er snelheidsverschillen binnen de Europese economie, maar hebben we dat in Nederland niet ook? De Nederlandse economie drijft op de randstad, maar dat nemen we Drenthe toch niet kwalijk?
  10. info_124 7 juli 2022 16:21
    Decennia lang hebben we - en met name NL- ons in slaap laten sussen door het goedkope aardgas, eerst uit Groningen, daarna via goedkope pijplijnen uit vooral Rusland, terwijl vele andere landen afhankelijk waren van dure LNG tankers.
    Nu komt de rekening van onze afhankelijkheid. Voordeel: EINDELIJK zal Europa in gaan zetten op EIGEN energiebronnen, wind en zon als het mee zit, kernenergie voor de totale oplossing. En dat beetje radioactief afval wordt binnen niet el te lange tijd weer bruikbaar als energiebron. Reken maar, dat heel veel techneuten daar al lang mee bezig zijn, maar binnenkort een echte impuls gaan krijgen.
    Gevolg: veel geld, wat nu naar Poetin, de Ayatollahs, Sheiks, en andere dictators over de wereld gaat, die dat geld weer gebruiken om ons leven moeilijk te maken, blijft dan in Europa. Als toegift zal door deze schone(re) energiebronnen onze vervuiling fors afnemen.
    Per direct: isoleren, wat er te isoleren is ( roept onze Overheid al dik 45 jaar), zonnepanelen, waar maar kan, dikke kleding en pantoffels kopen, en eindelijk eens ophouden de verzwaring van het stroomnet en andere energie-brengers bouwen te saboteren met ons inspraak-geOH. 10 jaar kletsen over één 380KV lijntje van Rilland over Bergen op Zoom, Breda Noord naar Tilburg Noord, voor aansluiting naar Best, en nu moet de aanleg nog beginnen. Vlg de CEO van Tennet: dik 10 jaar "papierwerk" en dan nog 2 jaartjes aanleggen... En dan toch gek staan te kijken, als de stroomvoorziening in Brabant aan haar max staat. Eigen schuld, dikke bult heet dat !
  11. BRESL01 7 juli 2022 20:11
    Rusland gaat na het onderhoud van NordStream 1 het gas niet afsluiten.
    De inkomsten zijn hard nodig en wraak op de sancties levert niets op.

    Rusland heeft het grootste deel van haar doel al bereikt en na totaal inname grendelt zij deze gebieden hermetisch af.
    Ons wacht daarna de verklaring dat Rusland deze ingenomen gebieden onder haar gezag zijn geplaatst en onderdeel van Rusland zijn geworden.
    De grenzen zullen van defensieve systemen worden voorzien met uiteraard gerichte nucleaire raketten.
    Een doorstart van het ijzeren gordijn.
    Rusland heeft eerder verklaard dat een aanval op Rusland betekent dat zij kernwapens zullen inzetten.
    Uiteraard heeft Rusland gezien hoe het Westen deze atoomdreigingen ondergaat en zal dat geheel uitbuiten, waardoor het Westen buiten verdere sancties niets kan ondernemen.
    De Westerse politici worden de echte verliezers (Ursula, Timmerfrans en nog veel meer) en Oekraine is uiteraard het grootste slachtoffer.
  12. florida_tower 8 juli 2022 08:14
    quote:

    BRESL01 schreef op 7 juli 2022 20:11:

    Rusland gaat na het onderhoud van NordStream 1 het gas niet afsluiten.
    De inkomsten zijn hard nodig en wraak op de sancties levert niets op.

    Rusland heeft het grootste deel van haar doel al bereikt en na totaal inname grendelt zij deze gebieden hermetisch af.
    Ons wacht daarna de verklaring dat Rusland deze ingenomen gebieden onder haar gezag zijn geplaatst en onderdeel van Rusland zijn geworden.
    De grenzen zullen van defensieve systemen worden voorzien met uiteraard gerichte nucleaire raketten.
    Een doorstart van het ijzeren gordijn.
    Rusland heeft eerder verklaard dat een aanval op Rusland betekent dat zij kernwapens zullen inzetten.
    Uiteraard heeft Rusland gezien hoe het Westen deze atoomdreigingen ondergaat en zal dat geheel uitbuiten, waardoor het Westen buiten verdere sancties niets kan ondernemen.
    De Westerse politici worden de echte verliezers (Ursula, Timmerfrans en nog veel meer) en Oekraine is uiteraard het grootste slachtoffer.
    De energiemarkt is de grootste kaart die Rusland in handen heeft. Of hij op 21 juli gespeeld wordt of later in het jaar is de vraag, maar de kans is vrij groot dat we komende winter zonder russisch gas zitten. Rusland probeert het westen uit elkaar te spelen, en de beste manier om dat te doen is door ons in een recessie te storten en ons te laten vechten om schaarse energie. Erg aannemelijk dat Putin dat wil doen aangezien hij elke kans aangrijpt om instabiliteit in europa te creeren (inmening in politiek, propaganda, chaos creeren in de balkan, etc.)
    Verder zijn de twee ingenomen provincies niet het einddoel van Rusland, Putin, lavrov en anderen hebben meerdere malen aangegeven dat het doel is de oude russische grenzen te herstellen. Daar hoort Kiev bij, maar zeker ook de baltische staten. Er ligt Russiche geschiedenis op die plekken. Als er een staakt het vuren kom na deze twee provincies dan is dat niet het einde van het conflict, maar slechts een pauze. Net zoals er na de inval in georgie, na de inname van de Krim, na de eerdere inmenging in Oost-Oekraine een pauze was.
  13. forum rang 5 Daexter 8 juli 2022 08:30
    quote:

    vermoeiend schreef op 7 juli 2022 07:34:

    Als Rusland de gaskraan dicht draait dan zullen de beurzen gaan stijgen want het zal vast als iets positiefs worden uitgelegd. De beurs wordt namelijk gestuurd en heeft niets meer te maken met vraag en aanbod
    Als Rusland de gaskraan dichtdraait zal de beurs inderdaad waarschijnlijk omhoog gaan. Maar de beurs heeft juist met vraag en aanbod te maken en dan vooral over de zekerheid daarvan.

    Als de gaskraan dichtzit, kan die niet verder dicht. De onzekerheid is daarmee ten einde, de markt bereid zich nu voor op scenario's met een krimpende mogelijk sluitende gaskraan, asl de gaskraan helemaal dicht gaat moet je 100% elders (duurder) inkopen, als die maar voor 90% dichtgaat zou je gek zijn als je volledig een andere bron zoekt. Onzekerheid dus. Dus lagere koersen.

    Zodra de gaskraan dicht zit kunnen we weer omhoog, zo werkt de markt van vraag en aanbod.
14 Posts
|Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links