Om een stabiele groei van de Chinese economie mogelijk te maken moeten de scheve welvaartsverhoudingen aangepakt worden en de binnenlandse consumptie gestimuleerd worden. Dit staat beschreven in het twaalfde Chinese vijfjarenplan (van 2011 tot en met 2015).
Premier Wen Jiabao heeft in recente commentaren nogmaals benadrukt dat een stabielere Chinese economie noodzakelijk is. De timing van het plan en de recente commentaren is niet heel toevallig:
- De Chinese export is sterk afgenomen.
- De overheidsuitgaven zijn te hoog.
- De welvaart is onevenredig verdeeld.
- De druk om de Chinese yuan te herwaarderen neemt toe.
1. Dalende export
Door de kredietcrisis en de eurozonecrisis is de Chinese export sterk afgenomen en dreigde een sterke economische vertraging. Het huidige economische model - langdurige Chinese economische groei door middel van exporten naar de Verenigde Staten en de eurozone - is door de structurele problemen in de Verenigde Staten en in de eurozone in combinatie met de grootte van de Chinese economie dichtbij de houdbaarheidsdatum gekomen.
Als pleister op de wond probeert China de export naar andere opkomende markten te vergroten, zoals naar Afrika. Tevens wordt geprobeerd om de betalingen in Chinese yuan te laten plaatsvinden om de afhankelijkheid van Amerikaanse dollars te verminderen.
2. Te hoge overheidsuitgaven
Om de terugval in exporten op te vangen zijn sinds 2008 de overheidsuitgaven tijdelijk verhoogd en is er veel geld uitgegeven aan:
- wegen
- spoorwegen
- groene energie
- telecominfrastructuur
- zorgstelsel
Echter, het omhoogschroeven van overheidsbestedingen is geen structurele oplossing en de Chinese economie heeft baat bij een betere balans. Om de afhankelijkheid van exporten en overheidsuitgaven te verminderen, moet de Chinese binnenlandse consumptie aangewakkerd worden.
Hiertoe moeten salarissen stijgen en inkomensbelastingen verlaagd worden. Tegelijkertijd worden gezondheidszorg, scholing en huisvesting meer betaalbaar gemaakt en pensioenvoorzieningen verbeterd.
3. Onevenredige welvaart
De bijdrage van huishoudinkomen aan het bruto nationaal product is sinds 1982 gedaald van 63% naar het huidige 40% omdat de welvaart onevenredig verdeeld werd. Een uiting van de scheve welvaartsverdeling zijn de sterke stijgingen in huizenprijzen, die in de afgelopen jaren voornamelijk vanwege speculatie van de rijkere klasse sterk gestegen zijn.
Het gemiddelde appartement is al langere tijd onbetaalbaar voor de modale werknemer. De angst voor stijgende sociale onvrede over welvaartsongelijkheid zou de sociale cohesie en het gezag van de partij kunnen ondermijnen. De opkomst van een grote middenklasse is daarom prioriteit voor de overheid.
4. Druk op yuan
Op de langere termijn zou de opkomst van binnenlandse consumptie een ander probleem verhelpen namelijk de druk om de Chinese yuan te herwaarderen. Met de huidige handelsoverschotten zou in een vrije wisselkoerssysteem de yuan (CNY) moeten versterken ten opzichte van de Amerikaanse dollar (USD).
Bovendien heeft de koppeling aan de dollar als nadelig effect dat momenteel inflatie geïmporteerd wordt. Voorbeelden van stijgende inflatie voor de gewone burger zijn gestaag stijgende voedselprijzen en prijzen van supermarktartikelen. Zo werd het Unilever en Proctor & Gamble verboden om prijsstijgingen door te voeren in het afgelopen jaar zodat de consument geen koopkrachtverlies zou lijden.
Het zich kunnen veroorloven van een woning, voedsel en dagelijkse boodschappen zijn gevoelige onderwerpen voor de Chinese bevolking. Gierende inflatie medio jaren tachtig was een van de katalysatoren van het Tiananmen-protest in 1989. Iets waar de partij liever niet aan herinnerd wordt.
Nu heeft China de yuan geleidelijk laten versterken ten opzichte van de dollar om de exportpositie in stand te houden en inflatie te beteugelen. Wanneer de Chinese binnenlandse vraag toeneemt:
- nemen de handelsoverschotten met de Verenigde Staten af en hiermee de druk om te herwaarderen, wat wij in de afgelopen kwartalen al hebben gezien
- neemt de afhankelijkheid van de dollar af, waardoor de yuan de mogelijkheid krijgt om naar een vrije wisselkoers te bewegen
Het laatste betekent in feite dat de yuan op de langere termijn zal versterken ten opzichte van de dollar en euro omdat de Chinese economie al een aantal jaren harder groeit dan de Verenigde Staten en de eurozone. De verwachtingen zijn bovendien dat dit op langere termijn het geval zal blijven.
In dit perspectief is de huidige toestand van de Chinese economie qua cyclus vergelijkbaar met de economische groei die Japan meegemaakt heeft begin jaren zeventig. Dit heeft geleid tot een significante versterking van de Japanse yen vanaf 1970 (dollar-yen: 350) tot 1995 (dollar-yen: 83).
Noodzakelijke aanpassingen
De opkomst van een grote Chinese middenklasse met goede en betaalbare levensomstandigheden die de binnenlandse consumptie stimuleert lijkt meer dan ooit noodzakelijk vanwege de kredietcrisis en de eurozonecrisis. Dit laatste heeft de zwakke plekken van het huidige exportgedreven economische model blootgelegd.
De overgang naar een economie die meer moet steunen op binnenlandse consumptie wordt hierdoor versneld. Meerdere uitspraken in de afgelopen maanden bevestigen dat China de nadruk legt op de componenten van economische groei en dat het percentage waarmee de economie groeit ondergeschikt is aan de kwaliteit van de groei.
De opkomst van een grote Chinese middenklasse en de appreciatie van de Chinese yuan zijn duidelijke langetermijntrends.
Chien Wang (1975) is partner van het Asian Century Fund, een Nederlands hedgefund dat belegt vanuit de visie dat de rol van Azië binnen de wereldeconomie gedurende deze eeuw steeds meer zal toenemen. In de portefeuille van Asian Century zitten met name instrumenten die binnen deze visie passen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies.
Beleggen jullie toevallig ook in US-listed China stocks?
Hogere lonen en dus hogere prijzen zijn het begin van het Chinese einde.
Een tikkende tijdbom.
[Modbreak IEX]: Gelieve op de inhoud van uw berichten te letten, bericht is bij dezen verwijderd.]
Dalende export??
De export daalt helemaal niet, hooguit de groei van de export daalt. Of het overschot op de handelsbalans, maar dat de export zou dalen is onzin.
"De bijdrage van huishoudinkomen aan het bruto nationaal product is sinds 1982 gedaald van 63% naar het huidige 40% omdat de welvaart onevenredig verdeeld werd."
Waarop baseer je het idee dat de gedaalde bijdrage zou worden veroorzaakt door een "onevenredig" verdeelde welvaart?
Het lijkt mij waarschijnlijker dat dit veroorzaakt wordt door de groei van de bedrijfsinvesteringen, export en overheidsuitgaven.
Dat de welvaart onevenrediger is verdeeld dan 30 jaar geleden is geen nieuws, maar dat je dit afleest aan de procentuele verhoudingen van de opbouw van het BNP is lariekoek.
Chinezen moeten spotgoedkope dingen blijven maken. Als ze dat niet meer doen of niet meer kunnen doen krijgen ze problemen. Grote problemen en een hok vol sociale onrust. De wet der communicerende vaten.
Ik denk niet dat er alleen in China scheve welvaartsverschillen ontstaan. Het ligt daar wel op een ander niveau dan in de westerse wereld. Als je de gemiddelde consument de duimschroeven aandraait,en een kleine groep het snel beter krijgt, wordt er gemiddeld toch veel minder uitgeven. Hierdoor wordt de afzetmarkt vanzelf kleiner en kunnen bedrijven minder producten aan de man brengen of met veel minder marge. Een golfbeweging die in de tijd op en neer gaat. Voorlopig nog niet op, omdat de consument netto minder te besteden heeft en krijgt.