Hooggerechtshof laat vragen open over Trumps poging Fed-bestuurder Lisa Cook te ontslaan

By Jan Wolfe

WASHINGTON, 24 jan (Reuters) - Rechters van het Amerikaanse Hooggerechtshof lijken terughoudend om het verzoek van president Donald Trump te honoreren om Fed-bestuurder Lisa Cook per direct te ontslaan. Maar hun uiteindelijke uitspraak na de argumenten deze week hoeft Cook geen ruime overwinning op te leveren. 

Eerder, volgens sommige juridische experts, is een waarschijnlijke uitkomst een beperkte beslissing die de zaak kan terugverwijzen naar een rechtbank van eerste aanleg voor meer feitenonderzoek, zonder dat de rechters grote vragen beantwoorden, zoals of Trump een geldige reden heeft om Cook te ontslaan of dat een president de bevoegdheid heeft om Fed-functionarissen te ontslaan. In zo’n scenario kan de zaak later terugkeren naar het Hooggerechtshof.

Trumps poging om Cook te ontslaan en een afzonderlijk strafrechtelijk onderzoek dat zijn ministerie van Justitie heeft ingesteld tegen Fed-voorzitter Jerome Powell vormen samen de grootste uitdaging voor de onafhankelijkheid van de centrale bank sinds de oprichting in 1913.

‘EEN MINIMALISTISCHE’ BESLISSING 

“Het Hooggerechtshof lijkt duidelijk te zoeken naar een manier om de zaak met een zo minimalistisch mogelijke beslissing terug te sturen naar de lagere rechtbanken,” zei rechtenprofessor Peter Margulies van Roger Williams University in Rhode Island, “in plaats van een brede uitspraak.”

Het ministerie van Justitie van Trump vroeg het Hooggerechtshof om de voorlopige voorziening van de Amerikaanse districtsrechter Jia Cobb uit september te blokkeren, die zijn poging om Cook de maand ervoor te ontslaan stopzette. Het U.S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit wees het daaropvolgende verzoek van de regering om Cobbs bevel op te heffen af.

Een beperkte uitspraak van het Hooggerechtshof tegen Trump zou Cobbs voorziening in stand laten en de rechter instructies geven over hoe de zaak naar een definitief oordeel kan worden geleid over de merites van Cooks juridische uitdaging tegen de poging van de Republikeinse president om haar te verwijderen.

De rechtbank, met een conservatieve 6-3-meerderheid, steunde Trump in tal van andere zaken die op noodbasis zijn beslist sinds zijn terugkeer in het ambt 12 maanden geleden, waaronder door hem toe te staan functionarissen van andere federale agentschappen te verwijderen.

Bij de oprichting van de Fed nam het Congres een wet aan met bepalingen om de centrale bank te beschermen tegen politieke inmenging, waardoor een president bestuurders van de centrale bank alleen “om reden” kan verwijderen. De wet definieert “reden” niet en stelt geen procedures vast voor ontslag. 

Trump, die een brede opvatting heeft van presidentiële bevoegdheden onder de Amerikaanse Grondwet, is de eerste president die probeert een Fed-functionaris te ontslaan. 

Economen zien de onafhankelijkheid van de centrale bank als onmisbaar om te voorkomen dat rentebesluiten worden gedicteerd door de kortetermijnwensen van politici ten koste van de langetermijnstabiliteit van de economie.

‘OP EEN HAASACHTIGE WIJZE’

Tijdens de pleidooien op woensdag merkten enkele rechters op dat Cooks zaak snel bij hen belandde, met weinig tijd om bewijs af te wegen en complexe juridische vragen te beantwoorden.

Conservatieve rechter Samuel Alito vroeg: “Is er een reden waarom deze hele kwestie door iedereen – door de uitvoerende macht, door de districtsrechtbank, door het D.C. Circuit – zo gehaast moest worden afgehandeld?”

Cook spande een rechtszaak aan enkele dagen nadat Trump op zijn platform Truth Social een brief plaatste waarin hij haar liet weten dat zij “hierbij wordt ontslagen”.

Trump zei dat hij een geldige reden had om Cook te ontslaan, onder verwijzing naar onbewezen beschuldigingen van een van zijn politieke benoemingen dat zij documenten had vervalst om leningen te verkrijgen voor twee verschillende panden die zij als haar hoofdverblijf had opgegeven. Cook heeft deze beschuldigingen van hypotheekfraude een voorwendsel genoemd om haar vanwege het monetair beleid te verwijderen, aangezien de Fed weerstand bood aan Trumps aanhoudende eisen voor snelle en forse renteverlagingen.

Alito zei dat hij niet dacht dat Cobb een volledig bewijsdossier had opgesteld over Trumps grondslag voor het ontslag van Cook.

“Geen enkele rechtbank heeft die feiten ooit onderzocht,” zei Alito. “Staan de hypotheekaanvragen überhaupt in het dossier in deze zaak?”

De rechters “zijn beducht voor de relatieve schaarste aan materiaal waar zij op kunnen varen,” zei rechtenprofessor Jane Manners van Fordham University in New York. 

‘ONHERSTELBARE SCHADE’

De bewijslast ligt bij Trump om aan te tonen dat hij recht heeft op een schorsing, ofwel een opschorting, van Cobbs voorlopige voorziening. De regering moet aantonen dat Trump onherstelbare schade zou lijden als een schorsing niet wordt verleend. De rechters moeten ook overwegen of een schorsing het bredere publieke belang dient.

Conservatieve rechter Amy Coney Barrett merkte op dat economen stukken bij het hof hadden ingediend waarin zij stelden dat het inwilligen van Trumps verzoek om Cook onmiddellijk te verwijderen een recessie zou kunnen veroorzaken, en vroeg of dat risico betekende dat de rechtbank voorzichtig te werk moest gaan.

“De rechtbank zou kunnen verwijzen naar de factor ‘onherstelbare schade’ en zeggen dat het publieke belang niet duidelijk wordt gediend door ontslag op dit moment toe te staan, met name vanwege vragen over effecten op de markten,” zei Margulies.

Hoogleraar van Boston University Jed Shugerman zei dat het mogelijk is dat de uitspraak van het Hooggerechtshof de vorm aanneemt van een order van één alinea die Trumps verzoek om een schorsing afwijst, maar weinig of geen juridische motivering geeft. De rechtbank volgde die aanpak bijvoorbeeld vorig jaar in een immigratiezaak met betrekking tot Trump die op noodbasis werd beslist.

RECHTEN OP DUE PROCESS

De rechter in eerste aanleg oordeelde dat Trumps poging om Cook zonder kennisgeving of hoorzitting te verwijderen, waarschijnlijk haar recht op due process onder het Fifth Amendment van de Grondwet schond en dat de beschuldigingen van hypotheekfraude waarschijnlijk geen voldoende reden vormden om een Fed-bestuurder onder de wet te ontslaan.

Shugerman zei dat de argumenten van woensdag scepsis onthulden onder de rechters ten aanzien van Trumps juridische standpunten, maar ook een gebrek aan consensus over hoe de wet die de Fed creëerde moet worden geïnterpreteerd, wat “om reden” betekent en hoe de Fed zich onderscheidt van andere overheidsinstanties.

In plaats van deze vragen in hun aanstaande uitspraak uit te diepen, zouden de rechters ze kunnen doorschuiven en er later op terugkomen met de voordelen van verder werk door de lagere rechtbanken, zei Shugerman.

“Ik denk dat ze tijdens de mondelinge behandeling hebben gesuggereerd – zo niet expliciet hebben gezegd – dat ze deze kwesties te historisch en juridisch ingewikkeld vinden om het op dit moment de moeite waard te vinden om erin te duiken,” zei Shugerman. 

Sommige juridische experts zeiden dat de rechters ook krachtiger in het voordeel van Cook zouden kunnen oordelen en de zaak daarmee beëindigen. De rechtbank zou bijvoorbeeld kunnen oordelen dat de procedure die Cook kreeg om de beschuldigingen tegen haar aan te vechten onvoldoende was. 

Maar ook zo’n uitspraak zou beperkt zijn in die zin dat zij “de vraag waarom onafhankelijkheid noodzakelijk en belangrijk is voor de Fed vermijdt en zich enkel op de procedure richt,” zei professor Andrea Katz van de Washington University School of Law in St. Louis.

Trump zei een dag na de argumenten dat hij niet de indruk had dat het hof sceptisch stond tegenover zijn poging om Cook te ontslaan.

“Die indruk had ik niet, behalve dat ze vonden dat het misschien via een normaler rechtssysteem had moeten verlopen,” zei Trump tegen verslaggevers aan boord van Air Force One.

De uitspraak van het hof wordt uiterlijk eind juni verwacht, maar kan ook eerder komen.

(Verslaggeving door Jan Wolfe; redactie door Will Dunham)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.