Zaak-Cook kan leiden tot 'gegronde reden' voor Fed, of tot een route voor ontslag

Door Howard Schneider

WASHINGTON, 19 jan (Reuters) - De meest ingrijpende toets van de onafhankelijkheid van de Federal Reserve in meer dan een eeuw komt deze week voor het Hooggerechtshof van de VS, met de vraag of de rechters ’s werelds belangrijkste centrale bank zullen afschermen van politieke invloed, zoals het Congres bedoelde, of president Donald Trump zullen toestaan om naar believen de bezem erdoor te halen.

De zaak – die draait om Trumps poging om Fed-gouverneur Lisa Cook te ontslaan wegens vermeende hypotheekfraude – zou in het extreme geval die gekoesterde onafhankelijkheid kunnen ondermijnen, maar zelfs daaronder voor het eerst een routekaart kunnen bieden voor hoe een president iemand kan verwijderen uit het sterk geïsoleerde bestuursorgaan van de centrale bank.

Zelfs als Cook haar baan behoudt, een uitkomst die veel juridische analisten waarschijnlijk achten gezien eerdere uitspraken van het Hooggerechtshof over de Fed, zou het conservatief georiënteerde hof kunnen uiteenzetten waar Trumps ontslagpoging tekortschiet, en daarmee aangeven wat er nodig is om de “gegronde reden” vast te stellen die vereist is om een monetair beleidsmaker te verwijderen.

Die eis is vastgelegd in de Federal Reserve Act en is bedoeld om Fed-gouverneurs, inclusief het machtige hoofd van de centrale bank, te beschermen tegen ontslag vanwege meningsverschillen over rentetarieven – wat volgens Cook en recent ook Fed-voorzitter Jerome Powell de werkelijke motivatie is achter Cooks beoogde ontslag en de dreiging van strafrechtelijke aanklachten tegen Powell. Nog nooit eerder in de rechtbank getoetst, zou het concretiseren van die bepaling volgens analisten de onafhankelijkheid van de centrale bank kunnen bevestigen als de vereisten streng genoeg zijn, maar ook een creatieve regering een doel kunnen geven om op te mikken.

“De deur staat open,” zei de voormalige president van de Cleveland Fed, Loretta Mester, nu adjunct-hoogleraar aan de Wharton School of Business van de University of Pennsylvania. “De vraag is hoe dit wordt opgelost op een manier die niet toestaat dat wie er ook in het Witte Huis zit, gewoon beslist: oké, ik wil die persoon niet, ik beschuldig hem of haar van iets en dat is genoeg.”

Cook stelt dat Trump precies dat deed toen hij in augustus, op basis van beschuldigingen dat zij informatie op een aanvraag voor een hypotheeklening zou hebben verdraaid, zei dat hij haar zou ontslaan uit een Fed-termijn die in 2038 afloopt, ver voorbij het einde van zijn presidentschap. Er zijn geen aanklachten ingediend; geen financiële instelling heeft haar van fraude beschuldigd; er is geen administratieve procedure geweest.

Ze spande een rechtszaak aan en een lagere rechtbank liet haar in haar functie tot een hoorzitting – nu al een andere uitkomst dan bij Trumps pogingen om andere ogenschijnlijk onafhankelijke agentschappen te herstructureren. De regering tekende beroep aan.

Het argument van Trumps team is in feite dat “gegronde reden” is wat de president zegt dat het is, een norm die Fed-gouverneurs op een haar na zou plaatsen van ontslag “naar believen”.

Powell zal woensdag de zitting van het Hooggerechtshof van de VS bijwonen in de zaak tegen Cook, zei een bron die bekend is met de zaak tegen Reuters.

Jon Faust, een voormalig topadviseur van Powell en voormalig Fed-voorzitter Janet Yellen en nu hoogleraar economie aan Johns Hopkins University, zei bezorgd te zijn, gegeven de steun van het Hooggerechtshof aan de regering-Trump op veel andere dossiers, dat zelfs als Cook in haar functie blijft, de uitkomst de bescherming tegen politieke druk zal verzwakken.

“Ik denk dat de kans op een strikte en moeilijk te nemen horde zeer klein is,” zei Faust. “Er is genoeg materiaal voor een smalle beslissing in (Cooks) voordeel. ... De strijd zal doorgaan, Trump zal de aanvallen voortzetten, en als hij ervoor kiest al zijn instrumenten te gebruiken ... is het zeer waarschijnlijk dat de onafhankelijkheid afbrokkelt. Ik denk dat we de richting kennen.”

Anderen blijven echter hoopvol.

“Het lijkt erop dat ze zullen proberen een uitzondering te formuleren die de Fed in staat stelt onafhankelijk te blijven,” zei Kathryn Judge, hoogleraar aan Columbia Law School, vrijdag op een conferentie over de onafhankelijkheid van de Fed aan Florida Atlantic University.

“Maar om die onafhankelijkheid ... effectief te laten zijn, moet ‘gegronde reden’ iets betekenen, en moet er een betekenisvolle beperking zijn op het vermogen van de president om een gouverneur te ontslaan op basis van louter beschuldigingen.”

GELOOFWAARDIGHEID VAN DE FED OP HET SPEL

Het hoort moeilijk te zijn om Fed-gouverneurs te ontslaan, een principe dat tot uitdrukking komt in de eis van “gegronde reden” en in hun lange termijnen van 14 jaar, ook al dienen er maar weinig zo lang.

Beslissingen over monetair beleid kunnen pijnlijke kortetermijneffecten hebben, tot nadeel van gekozen functionarissen die vastzitten aan verkiezingscycli van twee en vier jaar.

De voormalige Fed-voorzitter Paul Volcker hanteerde in de jaren tachtig draconische, dubbelecijferige rentes om de hoge inflatie te breken. De nasleep? Twee recessies met werkloosheidscijfers boven de 10% en gedurende ongeveer vier jaar boven de 7%. De toenmalige president Jimmy Carter, die Volcker benoemde, verloor zijn herverkiezing in 1980 te midden van de economische malaise.

Maar de kortetermijnpijn leverde langetermijnvoordelen op. Door vastberadenheid te tonen om de inflatie te beteugelen, kreeg de geloofwaardigheid van de Fed een impuls, wat hielp om de publieke psychologie – “inflatieverwachtingen” – te verankeren op een manier die naar men meent vandaag nog steeds helpt om de inflatie te temperen.

De recente pandemische prijsopstoot leidde er nooit toe dat de verwachtingen dramatisch afweken van de 2%-doelstelling van de Fed. Onderzoekers schrijven dat toe aan de geloofwaardigheid die de centrale bank nog had toen zij zei de inflatie naar dat niveau terug te brengen, en men denkt dat dit heeft bijgedragen aan het laten dalen van de inflatie zonder de recessie die veel economen verwachtten.

Het is die geloofwaardigheid, en de bijbehorende voordelen, die op het spel staan als monetair beleid op maat van politieke eisen wordt gemaakt, de veronderstelde uitkomst als presidenten Fed-functionarissen naar believen kunnen ontslaan.

UIT DE PAS MET POLITICI

Het zou allemaal goed kunnen aflopen. Presidenten zouden hoge rentes en tragere groei kunnen accepteren als noodzakelijk wanneer de inflatie dreigt. Fed-beleidsmakers zouden de risico’s voor hun baan in die omgeving opzij kunnen zetten en beslissingen nemen op basis van de feiten, niet de politieke stemming.

Het trackrecord is echter niet best.

Toen de afgelopen drie Fed-chefs, inclusief de langzittende Alan Greenspan, vorige week een verklaring ondertekenden ter ondersteuning van Powell in het licht van een onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Justitie, bevatte die deze sneer: de acties van de regering deden denken aan “hoe monetair beleid wordt gemaakt in opkomende markten met zwakke instituties,” niet in de instelling die het inflatiebeheer voor ’s werelds reservemunt overziet.

Zoals een te krap beleid de groei onnodig kan vertragen en de werkloosheid kan verhogen, stuwt een te ruim beleid de economie voorbij haar productieve capaciteit, waardoor de werkloosheid daalt tot een onhoudbaar niveau en lonen en prijzen oplopen.

Omdat het tijd kost voordat Fed-beslissingen de economie beïnvloeden, lopen centrale bankiers per definitie bijna altijd uit de pas met wat politici op dat moment passend achten.

“Als je geen onafhankelijke centrale bank bent, is de inflatie hoger, en veel hoger. ... Dat is redelijk goed vastgesteld,” zei William English, hoogleraar aan de Yale School of Management en voormalig hoofd van de monetaire afdeling van de Fed. “De baten komen direct. De kosten komen later, dus er kan een verleiding zijn om het beleid te verruimen en veel te praten over de Trump-boom, en dan wordt de inflatie iemands anders probleem.”

(Verslaggeving door Howard Schneider; aanvullende rapportage door Ann Saphir; redactie door Dan Burns en Paul Simao)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.