Hooggerechtshof test grenzen van Trumps economische macht in zaak rond Fed-gouverneur Lisa Cook

Door John Kruzel

WASHINGTON, 17 jan (Reuters) - Het Amerikaanse Hooggerechtshof liet vier maanden na de start van Donald Trumps tweede ambtstermijn vorig jaar blijken geïnteresseerd te zijn in het afschermen van de Federal Reserve tegen politieke inmenging. Wanneer de rechters woensdag de rechtmatigheid beoordelen van zijn poging om Fed-gouverneur Lisa Cook te ontslaan, wordt hun bereidheid om de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank te behouden op de proef gesteld.

Met de controle over het Amerikaanse monetair beleid op het spel, vormt de juridische strijd over Trumps poging om Cook te verwijderen de tweede zaak met een actie van de Republikeinse president van grote economische betekenis die het Hooggerechtshof bereikt tijdens de huidige zittingsperiode, die in oktober begon.

Het hof, met een conservatieve meerderheid van 6-3, hoorde in november pleidooien over Trumps brede wereldwijde tarieven, waarbij de rechters scepsis toonden over de rechtmatigheid van deze invoerheffingen op bijna elke Amerikaanse handelspartner, opgelegd op basis van een wet bedoeld voor nationale noodsituaties. Uitspraken in de zaken over de tarieven en Cook worden tegen eind juni verwacht, maar kunnen eerder komen. 

Het hof is sinds Trumps terugkeer naar het Witte Huis 12 maanden geleden grotendeels toegeeflijk geweest in een reeks spoedbeslissingen, terwijl hij herhaaldelijk de grenzen van de presidentiële macht opzoekt. De rechters zouden echter minder geneigd kunnen zijn om Trumps greep op de economie te versterken.

"Ik denk dat ze zich zorgen maken over het effect dat het wegnemen van de onafhankelijkheid van de centrale bank op de economie kan hebben," zei John Yoo, die als jurist bij het ministerie van Justitie diende onder de Republikeinse oud-president George W. Bush.

"Het lijkt een basisprincipe van de macro-economie, gestaafd door de ervaring van andere landen, dat politieke controle over de geldhoeveelheid, rentevoeten en centrale bankzaken onvermijdelijk tot inflatie zal leiden," zei Yoo, nu hoogleraar aan de University of California, Berkeley.

Volgens rechtsgeleerden is het hof niet zo direct betrokken geweest bij het Amerikaanse economische beleid sinds de rechters in de jaren dertig, tijdens de crisis van de Grote Depressie, de grondwettelijkheid toetsten van het krachtige programma van de Democratische president Franklin Roosevelt, de New Deal.

'NIET ONBEPERKT'

Kathryn Judge, hoogleraar aan Columbia Law School, zei dat de strijd om de onafhankelijkheid van de Fed en Trumps tarieven "bepalend zal zijn voor de reikwijdte van de bevoegdheid van de president om eenzijdig economisch beleid te bepalen."

"Dit Hooggerechtshof heeft een zeer ruime benadering van uitvoerende macht gehanteerd," zei Judge, "maar die is niet onbeperkt."

Cook, een benoeming van de Democratische oud-president Joe Biden en de eerste zwarte vrouw die als Fed-gouverneur dient, spande in augustus een rechtszaak aan tegen Trump nadat hij had geprobeerd haar te ontslaan, een ongekende stap van een president tegen een functionaris van de centrale bank. Trump beweert dat Cook hypotheekfraude pleegde voordat zij in 2022 door zijn Democratische voorganger Joe Biden bij de Fed werd benoemd, een beschuldiging die zij ontkende en bestempelde als een voorwendsel om haar vanwege haar monetaire beleidsstandpunt te verwijderen.

Evenzo noemde Fed-voorzitter Jerome Powell zondag een strafrechtelijk onderzoek naar hem, gestart door Trumps ministerie van Justitie, een voorwendsel om meer invloed te krijgen op de centrale bank en het monetaire beleid. Het onderzoek richt zich op Powells getuigenis voor het Congres over een bouwproject van de Fed.

Kritieken zien de stappen van Trump en zijn regering tegen Cook en Powell als een poging om de Fed onder druk te zetten de rente te verlagen vóór de tussentijdse verkiezingen in november, waarin Democraten hopen de controle over het Congres te heroveren op de Republikeinen. Portemonneezaken kunnen zwaar wegen voor kiezers.

"Met elke dag die voorbijgaat – en met elke nieuwe aanval door de Trump-regering – vermoed ik dat het hof steeds meer de waarde van een onafhankelijke Fed inziet," zei Steve Schwinn, hoogleraar rechten aan de University of Illinois Chicago.

Yoo voegde daaraan toe dat "Trump zijn eigen zaak geen goed doet met het ongeloofwaardige strafrechtelijke onderzoek" van het ministerie van Justitie naar Powell.

BESCHERMING TEGEN ONTSLAG

Cook heeft gezegd dat Trumps beschuldigingen van hypotheekfraude hem niet de bevoegdheid gaven haar te verwijderen onder de Federal Reserve Act, de wet die in 1913 de centrale bank oprichtte. Om de besluitvorming van de Fed te isoleren van politiek, nam het Congres bepalingen op die de mogelijkheid van een president om een Fed-gouverneur te ontslaan beperken, en ontslag alleen toestaan bij voldoende "reden", niet vanwege beleidsverschillen.

Een federale rechter in Washington oordeelde dat Trumps beweringen waarschijnlijk onvoldoende gronden waren om Cook te ontslaan. Een federaal hof van beroep in Washington wees Trumps verzoek af om die uitspraak te schorsen, waarop hij het Hooggerechtshof benaderde.

Juridische analisten zeiden dat de rechters recent aanwijzingen hebben gegeven dat zij de onafhankelijkheid van de Fed willen beschermen. Zo lieten ze Cook in haar functie blijven terwijl de zaak voortduurt, terwijl ze Trump toestonden functionarissen van andere agentschappen met vergelijkbare ambtstermijnbescherming te verwijderen zolang die zaken lopen.

Het hof liet Trump afgelopen mei twee Democratische leden van federale arbeidsraden ontslaan terwijl de rechtszaken over hun ontslag in lagere rechtbanken doorgaan. In die uitspraak, bekend als Trump v. Wilcox, probeerde het hof zorgen weg te nemen dat het de president toestaan om functionarissen van federale arbeidsraden te ontslaan de onafhankelijkheid van de Fed in gevaar zou brengen.

"Wij zijn het daar niet mee eens," schreef het hof in een niet-ondertekende opinie. "De Federal Reserve is een uniek gestructureerde, quasi-private entiteit die past in de onderscheiden historische traditie van de Eerste en Tweede Bank van de Verenigde Staten."

Het hof steunde Trump op spoedbasis in kwesties waaronder immigratie, massale federale ontslagen, het verlagen van buitenlandse hulp, het ontmantelen van het ministerie van Onderwijs, het verbieden van transgender personen in het leger en andere gebieden. Maar die geschillen zouden Trumps eenzijdige controle over het economisch beleid niet versterken.

Erwin Chemerinsky, decaan van de University of California, Berkeley Law School, zei dat de belangstelling van het hof om de onafhankelijkheid van de Fed te beschermen waarschijnlijk zeer belangrijk zal zijn bij de afweging in Cooks zaak.

"In Trump v. Wilcox besprak het hof dat de Fed anders is, hoewel die zaak daar niets mee te maken had," voegde Chemerinsky eraan toe.

(Verslaggeving door John Kruzel; Redactie door Will Dunham)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.