Donald Trump versus de Federal Reserve – dit moet u weten

(Corrigeert alinea 16 naar juni (niet juli))

Door Andy Sullivan

WASHINGTON, 12 jan (Reuters) - Jerome Powell, het hoofd van de Amerikaanse Federal Reserve, zei zondag dat het ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek naar hem heeft geopend wegens het vermeend misleiden van het Congres over een renovatieproject aan het hoofdkantoor van de centrale bank.

De stap markeert een dramatische escalatie in president Donald Trumps drukcampagne tegen het hoogste beleidsorgaan voor de Amerikaanse economie, waarvan Trump vindt dat het de rente niet snel genoeg verlaagt.

Het Witte Huis zegt dat Trump het onderzoek niet heeft opgedragen, maar Trump, die heeft gedreigd Powell te ontslaan, heeft hem opgeroepen af te treden en gezegd dat hij juridische consequenties zou moeten ondervinden wegens de kostenoverschrijdingen bij de renovatie.

Buitenstaanders zeggen dat Trumps acties de onafhankelijkheid van de belangrijkste centrale bank ter wereld kunnen uithollen en het vertrouwen in de Amerikaanse economie kunnen verminderen.

WAAROM IS DIT BELANGRIJK?

Sinds zijn terugkeer in het ambt een jaar geleden, heeft Trump geprobeerd de Amerikaanse overheid naar zijn hand te zetten door tienduizenden ambtenaren te ontslaan, interne toezichthouders te schrappen en door Democraten benoemde functionarissen te verwijderen uit agentschappen zoals de Federal Trade Commission die geacht worden onafhankelijk te opereren.

De Fed is slechts een van zijn doelwitten, maar wellicht het belangrijkst.

De Federal Reserve heeft als taak de inflatie in toom te houden, de werkloosheid laag te houden en het financiële systeem soepel te laten functioneren. Dat doet zij door de basis te leggen voor de kosten van krediet. Hoewel de Fed alleen de federal funds rate beheerst – de rente die banken elkaar in rekening brengen voor kortlopende overnightleningen – vormt die de basis voor de kosten van andere vormen van krediet, zoals hypotheken en creditcards.

Als de Fed de rente te hoog zet, kan dat lenen ontmoedigen, wat vervolgens op de consumptie en investeringen kan drukken en de economie kan afremmen. Als de Fed de rente te laag zet, kan de economie oververhit raken, wat tot hogere inflatie leidt. De Fed verhoogde de federal funds rate in 2022 en 2023 fors om de inflatie na de COVID-19-pandemie te bestrijden en verlaagt die sindsdien geleidelijk. Eind vorig jaar verlaagde ze de rente drie keer.

WAT WORDT BEDOELD MET DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE FED?

Het Congres heeft de Fed zo ontworpen dat zij is afgeschermd van politieke druk. De zeven leden van de Board of Governors hebben termijnen van 14 jaar, zodat geen enkele president een meerderheid kan benoemen. Bovendien nemen bestuursleden rentebesluiten samen met vijf van de twaalf regionale bankpresidenten, die jaarlijks roulerend stemmen, waardoor de macht wordt gedecentraliseerd weg van Washington. De Fed beheert ook haar eigen budget en is niet afhankelijk van het Congres voor financiering.

Trump heeft herhaaldelijk opgeroepen om de rente te verlagen tot slechts 1% – een niveau dat zelden voorkomt buiten een crisis – en hij heeft Powell bekritiseerd wanneer de centrale bank niet aan zijn wensen voldeed.

Trump probeerde ook een andere Fed-gouverneur, Lisa Cook, te ontslaan vanwege het vermeend indienen van misleidende hypotheekdocumenten. Cook heeft wangedrag ontkend en is naar de rechter gestapt om haar baan te behouden. Het Hooggerechtshof zal haar zaak op 21 januari behandelen, en de beslissing zal naar verwachting grote gevolgen hebben voor de onafhankelijkheid van de centrale bank.

IS DIT NORMAAL?

Nee. Hoewel eerdere presidenten de Fed af en toe onder druk hebben gezet om de rente te verlagen, heeft geen van hen ooit publiekelijk gedreigd Fed-functionarissen te ontslaan of hen met strafrechtelijke aanklachten geviseerd.

Ook het ministerie van Justitie speelt hier een ongebruikelijke rol. De dienst heeft het afgelopen jaar strafrechtelijke aanklachten ingediend tegen of onderzoeken aangekondigd naar verschillende politieke rivalen van Trump, waaronder voormalig FBI-directeur James Comey, de procureur-generaal van New York Letitia James en de Democratische senator Adam Schiff. Dat is een scherpe breuk met eerdere regeringen, omdat eerdere ministers van Justitie met een zekere onafhankelijkheid van het Witte Huis opereerden om het publieke vertrouwen in de rechtshandhaving te behouden.

WAT IS HET RENOVATIEPROJECT?

Een geplande renovatie van twee historische gebouwen op het hoofdkantoor van de Fed in Washington is over het oorspronkelijke budget van 1,9 miljard dollar heen gegaan naar ongeveer 2,5 miljard dollar. Dat wordt toegeschreven aan hoger dan verwachte arbeids- en materiaalkosten, ontwerpwijzigingen en onvoorziene problemen zoals asbest- en loodbeschadiging.

Trump heeft Powell beschuldigd van wanbeheer en mogelijke fraude gesuggereerd, hoewel hij geen bewijs heeft geleverd. Het Witte Huis heeft het project ook bekritiseerd als opzichtig, met beweringen over luxe voorzieningen zoals VIP-liften en premium marmer. Powell heeft gezegd dat dat niet klopt en heeft de noodzaak verdedigd om gevaarlijke stoffen te verwijderen.

WAARVOOR WORDT POWELL ONDERZOCHT?

Powell zei in een videoboodschap dat hij is gedagvaard door het ministerie van Justitie vanwege zijn getuigenis voor de Bankcommissie van de Senaat afgelopen juni over de renovatie. Dat kan erop wijzen dat het ministerie van Justitie zich voorbereidt om hem aan te klagen wegens het liegen tegen het Congres – een aanklacht die het ministerie ook tegen Comey indiende. Die zaak werd door de rechter verworpen.

Powell heeft wangedrag ontkend, en het ministerie van Justitie heeft nog niet gereageerd op het onderzoek.

Verschillende Republikeinse leden van de Bankcommissie van de Senaat hebben gezegd dat zij niet verontrust zijn door het renovatieproject, of door Powells getuigenis daarover.

KAN DIT AVERRECHTS WERKEN VOOR TRUMP?

Mogelijk. Powells termijn als Fed-voorzitter loopt in mei af, maar hij zou ervoor kunnen kiezen om lid van het bestuur te blijven tot 2028, waardoor Trumps kans om het bestuur verder te hervormen met meer gelijkgestemde figuren wordt uitgesteld.

Trumps stap stuit ook op weerstand bij sommige Republikeinen in het Congres, die tot nu toe grotendeels de president tegemoet zijn gekomen.

Senator Thom Tillis uit North Carolina zei dat hij geen enkele toekomstige Fed-nominatie van Trump zal steunen, en senator Lisa Murkowski uit Alaska heeft opgeroepen tot een onderzoek naar het ministerie van Justitie. De oppositie van Tillis is significant, omdat hij in de Bankcommissie zit die toezicht houdt op de Fed, en de Republikeinen slechts een krappe meerderheid van 13-11 hebben.

Zijn tegenstand kan de commissie in een impasse brengen en voorkomen dat nominaties worden voorgelegd aan een bevestigingsstemming in de voltallige Senaat. Dat kan verhinderen dat Trump een permanente bondgenoot benoemt nadat de termijn van de tijdelijke benoemde Stephen Miran op 31 januari afloopt. De hoogste Republikein in de Senaat, John Thune, erkende maandag dat het onderzoek naar Powell het moeilijker kan maken om Fed-nominaties te bevestigen.

Natuurlijk kan Trumps drukcampagne ook slagen. Powell en Cook zouden op de een of andere manier uit het Fed-bestuur kunnen worden gedwongen. Het Hooggerechtshof kan oordelen dat Trump het recht heeft om Cook te ontslaan, en Powell zou strafrechtelijk kunnen worden aangeklaagd en schuldig bevonden. Dat zou twee plekken openen die Trump kan invullen.

De Fed komt op 27-28 januari bijeen om de rente vast te stellen, waarbij weinig wordt verwacht van een nieuwe renteverlaging. Sterker nog, verschillende van de dit jaar stemgerechtigde regionale bankpresidenten zijn tegen verdere renteverlagingen en lijken vooralsnog niet onder de indruk van Trumps druk.

WAT DENKEN BELEGGERS TOT NU TOE?

Buitenstaanders stellen dat een gepolitiseerde Fed minder vrijheid zou hebben om de economie naar eigen inzicht te sturen, wat het risico op hogere inflatie vergroot en de status van de dollar als ’s werelds reservemunt ondermijnt. Dat zou ertoe kunnen leiden dat beleggers hogere rentes eisen op Amerikaanse staatsleningen en de leenkosten verhogen, zeggen analisten.

Analisten waarschuwen dat het onderzoek naar Powell een duidelijk teken is dat de onafhankelijkheid van de Fed op het spel staat, maar beleggers lijken (nog) niet verontrust. Na een lagere opening sloten de belangrijkste Amerikaanse beursindices maandag licht hoger.

(Verslaggeving door Andy Sullivan; redactie door Dan Burns, Craig Timberg en Diane Craft)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.