Fed-onafhankelijkheid onder vuur: steunt Hooggerechtshof Trump opnieuw?

(Dit bericht van 13 december is opnieuw gepubliceerd zonder wijzigingen in de tekst.)

Door Jan Wolfe

WASHINGTON, 13 dec (Reuters) - De conservatieve rechters van het U.S. Supreme Court lijken bereid om de bevoegdheid van president Donald Trump te onderschrijven om een functionaris van een toezichthoudende instantie te ontslaan, ondanks baanbescherming die door het Congres is verleend. Maar zij hebben terughoudendheid laten blijken om hem een vergelijkbare bevoegdheid te geven ten aanzien van de Federal Reserve in een belangrijke zaak die volgende maand wordt bepleit.

Het hof, dat een conservatieve meerderheid van 6-3 heeft, verwees in mei naar wat het de unieke kenmerken van de Amerikaanse centrale bank noemde, die haar onderscheiden van andere door het Congres opgerichte agentschappen die onafhankelijk van directe presidentiële controle moeten opereren. Toch zette Trump in augustus de stap om Federal Reserve-gouverneur Lisa Cook te ontslaan, waarmee hij een groot juridisch gevecht over presidentiële bevoegdheden ontketende dat de lang bestaande onafhankelijkheid van de Fed in gevaar brengt.

Trumps vizier op Cook is een van de vele manieren waarop hij sinds zijn terugkeer in januari de grenzen van de presidentiële macht heeft getest. Het Supreme Court heeft zijn acties laten doorgaan bij het verwijderen van diverse andere topfunctionarissen van agentschappen, evenals op het gebied van immigratiebeleid, federale ontslagen, bezuinigingen op buitenlandse hulp, het terugdraaien van transgenderrechten en andere kwesties.

Pleitdata zijn vastgesteld op 21 januari over de legaliteit van Trumps poging om Cook te verwijderen.

ARGUMENTEN IN DE ZAAK-SLAUGHTER

Het hof hoorde op 8 december argumenten over Trumps ontslag in maart van Rebecca Slaughter, een Democratisch lid van de Federal Trade Commission, die een rechtszaak aanspande tegen de actie van de Republikeinse president. De conservatieve rechters lieten via hun vragen doorschemeren dat zij voornemens zijn te oordelen dat Trump zijn bevoegdheid niet te buiten is gegaan.

Het hof stond Trump in september toe om Slaughter te verwijderen terwijl haar juridische betwisting liep. De maand daarop liet het Cook op haar post terwijl het ermee instemde in die zaak argumenten te horen.

Op basis van de argumenten in de zaak-Slaughter lijken de conservatieve rechters op het punt te staan een wet uit 1914, die door het Congres werd aangenomen en op grond waarvan FTC-commissarissen door een president alleen kunnen worden ontslagen wegens "inefficiëntie, plichtsverzuim of wangedrag", en niet vanwege beleidsverschillen, te verwerpen. Een dergelijke uitspraak zou presidenten de macht kunnen geven om de hoofden van andere agentschappen die het Congres onafhankelijk wilde maken te ontslaan, waarbij een precedent van het Supreme Court uit 1935 op de helling komt.

De wet uit 1913 waarmee het Congres de Fed oprichtte, voorzag in vergelijkbare ambtstermijnbescherming, en de rechters lijken zich zorgen te maken over het creëren van een nieuw juridisch kader dat presidenten zou toestaan Fed-functionarissen te verwijderen vanwege louter beleidsverschillen. Wetgevers en economen van beide partijen zien de onafhankelijkheid van de Fed al lang als cruciaal om te voorkomen dat monetairbeleid, zoals het vaststellen van rentetarieven, onderhevig wordt aan politieke grillen.

Cook werd benoemd door de Democratische oud-president Joe Biden. Bij de aankondiging van zijn besluit om haar te ontslaan, zei Trump dat hij dit deed om gegronde redenen, en beschuldigde hij haar van hypotheekfraude vóór haar aantreden, een beschuldiging die Cook ontkende en een voorwendsel noemde om haar vanwege haar monetairbeleidsstandpunt weg te werken.

In een eerdere zaak stond het Supreme Court in mei toe dat Trump een lid van de National Labor Relations Board ontsloeg. Maar in de beschikking daarover zei het hof dat die actie niet moest worden geïnterpreteerd als het toekennen van vergelijkbare macht aan de president om Fed-functionarissen te verwijderen.

"De Federal Reserve is een uniek gestructureerde, quasi-particuliere entiteit die past in de onderscheidende historische traditie van de Eerste en Tweede Bank van de Verenigde Staten," aldus de beschikking, verwijzend naar twee eerdere iteraties van een Amerikaanse centrale bank in de vroege geschiedenis van het land.

Rechter Brett Kavanaugh, een conservatief die al lang federale agentschappen wil inperken, heeft in het verleden gesuggereerd dat de Fed een bijzondere status binnen de overheid geniet.

In een artikel uit 2009 in een juridische tijdschrift, geschreven toen Kavanaugh diende bij een regionaal federaal hof van beroep, stelde hij: "In sommige situaties kan het de moeite waard zijn bepaalde agentschappen af te schermen van directe presidentiële supervisie of controle - de Federal Reserve Board kan daar een voorbeeld van zijn, vanwege haar macht om de kortetermijnwerking van de Amerikaanse economie direct te beïnvloeden door rentetarieven vast te stellen en de geldhoeveelheid aan te passen."

'OP HET HAKBLOK'

Tijdens de pleidooien in de zaak-Slaughter zei haar advocaat dat de juridische theorieën van de regering-Trump de onafhankelijkheid van de Fed "op het hakblok" zouden leggen. Kavanaugh vroeg de U.S. Solicitor General D. John Sauer daar herhaaldelijk naar.

"De andere partij zegt dat uw positie de onafhankelijkheid van de Federal Reserve zou ondermijnen en zij maken zich daar zorgen over, en ik deel die zorgen," zei Kavanaugh tegen Sauer, die pleitte namens Trumps regering.

Sauer antwoordde dat de Fed uniek is, onder verwijzing naar de beschikking van het hof in mei. Sauer voegde eraan toe dat de regering-Trump op dit moment de ambtstermijnbescherming voor Fed-functionarissen niet aanvecht, waarbij Trump stelt dat het ontslag van Cook om gegronde redenen was.

In de zaak-Slaughter daarentegen beweerde Trump niet dat hij een gegronde reden had om haar te ontslaan; hij stelde in plaats daarvan dat zij niet aansloot bij zijn politieke agenda. Vanwege deze feitelijke verschillen roepen de twee zaken verschillende juridische kwesties op.

"Het hof ziet de Fed duidelijk als iets bijzonders," zei Peter Margulies, hoogleraar recht aan de Roger Williams University in Rhode Island. "Ik denk dat het hof ervan overtuigd is dat een onafhankelijke Federal Reserve cruciaal is voor een werkbare overheid."

"Er is een langdurige traditie van regulering van de publieke schuld die teruggaat tot de stichting van de Verenigde Staten, en ik denk dat het hof dat waardeert," voegde Margulies toe. "Het beroep op geschiedenis en traditie betekent veel voor dit hof."

De U.S. Chamber of Commerce, een belangenvereniging voor het bedrijfsleven, voerde in een juridisch stuk aan dat de Fed anders is dan andere onafhankelijke agentschappen, zodat een uitspraak in het voordeel van Trump in de zaak-Slaughter de onafhankelijkheid van de centrale bank niet hoeft te bedreigen.

De Chamber of Commerce voerde aan dat er een lange geschiedenis is van Amerikaans monetair beleid dat wordt vastgesteld door commissies die buiten de presidentiële controle opereren, zoals de Sinking Fund Commission, een orgaan dat in 1790 door het Congres werd opgericht om de oorlogsschuld uit de Onafhankelijkheidsoorlog te beheren en af te lossen.

Om die reden, zo stelde de groep, zouden de opstellers van de Grondwet geen bezwaar hebben gehad tegen de onafhankelijkheid van de Fed.

Sommige juridische experts hebben gezegd dat deze visie de geschiedenis en structuur van de Fed verdraait.

Andrea Katz, hoogleraar aan de Washington University School of Law in St. Louis, zei dat de uiteindelijke uitspraak van het hof in de zaak-Slaughter waarschijnlijk een uitzondering voor de Fed zal creëren. Maar Katz zei dat de rechters daarvoor nog geen principiële juridische onderbouwing hebben geformuleerd.

"Historisch gezien is de zogenoemde 'Fed carve-out' intellectueel onhoudbaar," zei Katz. "Het Federal Reserve System wordt geleid door een raad die in de praktijk precies lijkt op elke andere commissie met meerdere leden."

"Een voorkeur voor Fed-onafhankelijkheid wordt door Kavanaugh op de een of andere manier verondersteld," zei Katz, "maar niet uitgelegd."

(Verslaggeving door Jan Wolfe; Redactie door Will Dunham)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.