Analyse: Van 'Icarus-bug' tot slechte panelen – prijs van focus op één model

By Tim Hepher, Allison Lampert and David Shepardson

PARIJS, 5 dec (Reuters) - Deze week kreeg Airbus een harde herinnering dat zelfs het meest geleverde toestel ter wereld - de A320 - niet immuun is voor schokken die zo uiteenlopen als zonnevlammen en gebrekkig metaal.

Enkele dagen nadat 6.000 toestellen uit de A320-serie werden teruggeroepen vanwege een softwarefout die in verband wordt gebracht met kosmische straling, moest de Europese gigant de leveringsdoelen verlagen toen in sommige rompplaten gebreken aan het licht kwamen.

De dubbele tegenslag - de ene geworteld in astrofysica, de andere in basismetallurgie - onderstreept hoe fragiel succes kan zijn voor een vliegtuigbouwer die het drukste segment van de luchtvaart domineert en op koers ligt om Boeing voor het zevende jaar op rij te overvleugelen.

"Als we het ene achter ons laten, dient het volgende zich aan," zei CEO Guillaume Faury tegen Reuters, terwijl hij afwoog hoeveel toestellen geraakt kunnen zijn door problemen met de dikte van panelen.

"ICARUS-BUG"

Afgelopen vrijdag gaf Airbus luchtvaartmaatschappijen onverwacht de instructie om terug te keren naar een eerdere softwareversie in een computer die de neusstand aanstuurt op sommige jets, enkele weken nadat een JetBlue A320 naar beneden kantelde, waarbij ongeveer een dozijn inzittenden gewond raakte.

Het bedrijf wees op een kwetsbaarheid voor zonnevlammen die er in theorie toe had kunnen leiden dat het vliegtuig naar beneden dook - een aanraking met de zon die doet denken aan de Griekse mythologie, terwijl maatschappijen zich haastten om een fout met de bijnaam "Icarus-bug" te verhelpen.

De rollback ging sneller dan verwacht, maar binnen enkele dagen kreeg Airbus te maken met een alledaagser probleem dat de eindejaarsstroom aan leveringen dreigde te verstoren: de ontdekking van gebrekkige rompplaten.

De hapering, maandag als eerste gemeld door Reuters, leidde tot een scherpe uitverkoop van het aandeel, terwijl beleggers zich bogen over de impact op de toch al wankele leveringsdoelen voor dit jaar.

Binnen 48 uur had Airbus zijn doelstelling met 4% verlaagd en vrijdag bevestigde het dat de leveringen in november al waren vertraagd.

De twee niet-verwante tegenslagen kwamen enkele weken nadat de A320-serie, inclusief de bestverkopende A321, de onlangs geplaagde Boeing 737 MAX had gepasseerd als het meest geleverde passagiersvliegtuig in de geschiedenis.

"Airbus is op dit moment een A321-machine," zei Sash Tusa, analist bij Agency Partners. "Die extreme concentratie op één model kent zowel sterke punten als kwetsbaarheden."

De bredere A320-familie voor middellange afstanden is goed voor het grootste deel van de Airbus-verkopen en het ‘overgrote merendeel’ van de winst, zei hij, eraan toevoegend dat er inconsistenties waren tussen het verlagen van de leveringsdoelen en het handhaven van de financiële prognoses.

Het aandeel Airbus stond over de week zo’n 3% lager, na maandag tot wel 11% te zijn gedaald.

LEVERANCIERS- EN SOFTWAREUITDAGINGEN

Nu de week eindigt, staat Airbus onder druk van officiële onderzoekers om meer gegevens te leveren over de softwaregronding, evenals onder druk van sommige luchtvaartmaatschappijen die terughoudend zijn om levering te accepteren zonder nieuwe garanties over de getroffen rompdelen, zeiden bronnen.

Er blijven ook vragen over de toeleveringsketens.

Airbus ligt overhoop met sommige leveranciers over plannen om de productie op te voeren om aan de sterke vraag naar vliegen te voldoen. Vakbonden en leveranciers zeggen dat kwaliteitsproblemen zoals het panelenprobleem bij een Spaanse leverancier laten zien dat sommigen het moeilijk hebben.

Airbus zei dat de industriële fout geen veiligheidsprobleem is. Het bedrijf heeft eerder gezegd dat de toeleveringsketens als geheel verbeteren nadat ze door de COVID-pandemie ontwricht waren.

In het bijzonder werpt de hapering met de rompdelen een licht op een van de zwakke plekken van de sector: de aerostructuurbedrijven die onderdelen maken die nooit worden vervangen, waardoor ze verstoken blijven van de zeer winstgevende verkoop van reserveonderdelen waar anderen van profiteren.

Insiders zeiden dat de weeklange crisis van Airbus vorige week donderdag begon in de geladen sfeer direct na een hoger beroep in de zaak tegen Airbus en Air France voor dood door schuld van bedrijven naar aanleiding van de crash van een A330 in 2009 - beschuldigingen die beide krachtig ontkennen.

Ingenieurs die het JetBlue-incident onderzochten, hadden net geconcludeerd dat een software-update die was bedoeld om het moeilijker te maken voor A320’s om in een overtreksituatie te belanden, zelfs wanneer hun normale bescherming per ongeluk is uitgeschakeld - een echo van het verlies van controle bij AF447 - mogelijk een extra beschermingslaag had verwijderd die werd gebruikt om zonne-interferentie te corrigeren.

Maar omdat kosmische deeltjes geen spoor achterlaten, waren de bevindingen van Airbus over JetBlue hypothetisch en was er geen bewijs, zeiden bronnen, wat leidde tot het voorzorgsbesluit tot terugroeping.

"In de ruimte zijn we dit gewend, het is niet ongebruikelijk," zei Faury. "We ontdekten dat we een kwetsbaarheid hadden in de software van die computer, dus moesten we dat aanpakken."

Experts zeiden dat het incident herinnert aan de blootstelling van de luchtvaart aan de bombardementen van de aarde door stralen uit de diepe ruimte of de zon, een kwestie die werd aangestipt in een baanbrekende studie van Boeing/IBM in 1995 maar die steeds relevanter wordt nu moderne vliegtuigen meer elektronische chips gebruiken.

"Het is een alarm... de internationale gemeenschap moet in eendracht werken om ervoor te zorgen dat we dit fenomeen beter begrijpen," zei kosmische-stralingsexpert George Danos, voorzitter van de Cyprus Space Exploration Organisation.

(Verslaggeving door Tim Hepher, Allison Lampert, David Shepardson, Michele Kambas, redactie door Joe Brock)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.