BOJ wint eerste krachtmeting met Takaichi – wat volgt is minder zeker

(Aangepast om een weggevallen woord in alinea 6 toe te voegen)

Door Leika Kihara

TOKIO, 4 dec (Reuters) - De president van de Bank of Japan, Kazuo Ueda, gebruikte diplomatie en knipoogde naar de gevaren van inflatie en een zwakke yen om zijn plan voor een renteverhoging in december te verkopen aan premier Sanae Takaichi, die vorig jaar nog renteverhogingen "stom" noemde.

De pitch werkte: zowel de markten als de nieuwe Japanse regering kregen de boodschap dat een renteverhoging met een kwart punt naar 0,75% later deze maand zo goed als zeker was, waarmee zorgen werden weggenomen dat de BOJ zou bezwijken voor politieke druk om het beleid niet te verkrappen.

Minder duidelijk is echter hoe de BOJ van plan is de langetermijnroute voor renteverhogingen te communiceren – een grotere uitdaging gezien het gebrek aan consensus over waar de neutrale rente in Japan ligt.

Het wankele bestand tussen de BOJ en de regering houdt de obligatiemarkt nerveus, waarbij beleggers al focussen op wat Ueda zal zeggen over het tempo van verdere renteverhogingen.

"Ik denk dat de BOJ een verhoging in december zo goed als beklonken ziet. De belangrijkere vraag is: wat volgt?" zei Mari Iwashita, executive rates strategist bij Nomura Securities.

"De yen zal dalen als Ueda de markten niet kan verzekeren dat de BOJ blijft verhogen. Maar het signaleren van gestage verhogingen kan de regering zenuwachtig maken," zei ze. "Het is een beetje tricky."

FIRST ROUND TO THE HAWKS

Ueda kondigde een renteverhoging in december in wezen vooraf aan in een toespraak op maandag, waarin hij zei dat de BOJ deze maand de "voor- en nadelen" van zo'n stap zou afwegen.

De opmerkingen, die ertoe leidden dat de markten een kans van 80% op een verhoging in december inprijsten, stuitten op weinig tegenstand van de regering van Takaichi, die historisch pleit voor ruim monetair beleid.

In plaats daarvan zei minister van Financiën Satsuki Katayama dinsdag geen probleem te zien met Ueda's opmerkingen, een teken dat de regering een renteverhoging deze maand niet zal dwarsbomen.

Zelfs Takaichi's reflationistische adviseurs gaven voorzichtige instemming, waaronder panellid Toshihiro Nagahama, die zei dat de premier een verhoging in december mogelijk accepteert als de yen zwak blijft.

"De BOJ zal de rente moeten verhogen als de zwakte van de yen aanhoudt, zelfs na de Amerikaanse monetairebeleidsbeslissing van volgende week," zei hij tegen Reuters, gevraagd naar Ueda's toespraak op maandag.

De volgende verhoging zou de beleidsrente van de BOJ op 0,75% brengen, een niveau dat in drie decennia niet is gezien, en vormt opnieuw een stap van Ueda in het wegnemen van resten van de radicale stimulans van zijn voorganger.

Het wegnemen van politieke tegenstand is de grootste uitdaging geweest voor Ueda's renteverhogingsplan sinds Takaichi op 21 oktober aantrad, met de premier die haar ongenoegen uitte over een vroege verhoging.

Zoals bij Ueda's vorige twee renteverhogingen hielp de vrees voor ongewenste yen-dalingen de BOJ echter om politici te overtuigen van de noodzaak om de sterk negatieve reële rente op te trekken.

De doorbraak kwam tijdens Ueda's ontmoeting met Takaichi op 18 november, gehouden op het kantoor van de premier in de late namiddag in plaats van het gebruikelijke één uur durende gesprek tijdens de lunch.

Ueda omschreef de bijeenkomst als "openhartige, goede" gesprekken en zei dat Takaichi erkende dat de BOJ mikte op een zachte landing naar haar prijsdoel via geleidelijke renteverhogingen.

Een dag later ontmoette Katayama Ueda en zei dat ze geen bezwaar had tegen een geleidelijke "aanpassing" van een nog steeds enorme stimulans.

Tegen die tijd stond de yen op het laagste niveau in tien maanden, wat leidde tot dreigementen met valuta-interventie door Katayama. De premier sprak niet langer over hoe de regering, en niet de BOJ, monetaire doelen zou stellen.

"De premier is erg gevoelig voor yen-bewegingen," zei een regeringsfunctionaris met kennis van de beraadslagingen. "Het tegengaan van de zwakke yen werd een prioriteit omdat inflatie de waarderingscijfers zou raken," zei een andere bron.

LAYING THE POLITICAL GROUNDWORK

Direct na de gesprekken begon het monetaire team van de BOJ retoriek te smeden om marktverwachtingen voor een verhoging in december te ondersteunen zonder de regering tegen zich in het harnas te jagen.

Medewerkers brandden de nachtelijke olie om op 1 december een concepttoespraak voor Ueda af te ronden, het laatste geplande moment om beleids-signalen af te geven voor de rente-evaluatie van 18-19 december.

Het plan was om "Abenomics" te prijzen, een mix van monetair en budgettair beleid toegepast door voormalig premier Shinzo Abe en door Takaichi geprezen, als succesvol in het trekken van Japan uit stagnatie.

De toespraak legde vervolgens uit hoe het verhogen van nog steeds lage leenkosten duurzame langetermijngroei zou bewerkstelligen en uiteindelijk "zou leiden tot het slagen van de inspanningen van de regering en de BOJ."

"Ueda's toespraak laat zien dat de BOJ en de regering het noodzakelijke voorwerk hebben gedaan," zei voormalig BOJ-bestuurslid Takahide Kiuchi.

'HASTE MAKES WASTE'

Hoewel de Japanse wet de BOJ formeel onafhankelijkheid biedt, heeft de bank in het verleden politieke druk ervaren om de monetaire steun voor een kwakkelende economie uit te breiden.

De centrale bank is ook gevoelig voor politieke winden omdat de regering het gezag heeft om de gouverneur en bestuursleden te benoemen, die vervolgens parlementaire goedkeuring nodig hebben.

Ueda's vasthoudende voorzichtigheid, die diende als rem op een steeds havikistischer bestuur, kan ook hebben bijgedragen om de regering ervan te overtuigen dat de renteverhogingen geleidelijk zouden zijn.

Mensen die Ueda goed kennen, omschrijven hem als een pragmatische, voorzichtige academicus die de voorkeur geeft aan het verzamelen en analyseren van data voordat hij beslissingen neemt.

"Haastige spoed is zelden goed is waarschijnlijk Ueda's benadering," zei een van hen. "Zo'n stijl kan hebben geholpen om zorgen weg te nemen bij sommige politici dat de BOJ te snel zou normaliseren."

Maar er bestaat onzekerheid over hoe lang het bestand zal duren.

Zelfs als de BOJ in december met succes de rente verhoogt, wacht een grotere uitdaging bij het communiceren hoe ver zij de leenkosten uiteindelijk zou opvoeren.

De BOJ heeft ramingen vrijgegeven waaruit blijkt dat de nominale neutrale rente in Japan – de rente die de economie noch afkoelt noch oververhit – ergens in een bandbreedte van 1% tot 2,5% ligt.

Analisten stellen dat die brede band beleggers ervan weerhoudt om langlopende obligaties te kopen vanwege onzekerheid over toekomstige renteverhogingen.

Ueda erkende donderdag die onzekerheid over hoe ver de centrale bank de rente zou kunnen verhogen.

Swaptarieven laten zien dat de markten verwachten dat de BOJ de rente uiteindelijk tot rond 1,5% verhoogt tegen medio 2027. Maar Takuji Aida, economisch adviseur van Takaichi, zei dat de BOJ na een verhoging naar 0,75% de rente tot 2027 stabiel zou moeten houden.

Die ambiguïteit bemoeilijkt volgens analisten elke communicatie over toekomstige verhogingen.

"In de praktijk zal de BOJ moeten beoordelen of haar rente het neutrale niveau nadert door te kijken naar hoe de verhogingen de economie en de prijzen beïnvloeden," zei voormalig BOJ-functionaris Nobuyasu Atago.

(Verslaggeving door Leika Kihara; aanvullende berichtgeving door Makiko Yamazaki, Tamiyuki Kihara, Takaya Yamaguchi en Yoshifumi Takemoto in Tokio, Tom Westbrook in Singapore; redactie door Sam Holmes)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.