AI-gekte veroorzaakt nieuwe wereldwijde crisis in de toeleveringsketen

Door Hyunjoo Jin, Fanny Potkin, Wen-Yee Lee, Anton Bridge en Max A. Cherney

3 dec (Reuters) - Een acute wereldwijde schaarste aan geheugenchips dwingt bedrijven in kunstmatige intelligentie en consumentenelektronica om te vechten om slinkende voorraden, terwijl de prijzen oplopen voor de onopvallende maar essentiële componenten die apparaten in staat stellen data op te slaan.

Japanse elektronicawinkels zijn begonnen met het beperken van het aantal harde schijven dat shoppers mogen kopen. Chinese smartphonemakers waarschuwen voor prijsstijgingen. Techreuzen als Microsoft, Google en ByteDance haasten zich om voorraden veilig te stellen bij geheugenchipmakers zoals Micron, Samsung Electronics en SK Hynix, aldus drie mensen die bekend zijn met de gesprekken.

De krapte raakt bijna elk type geheugen, van flashchips die worden gebruikt in USB-sticks en smartphones tot geavanceerd high-bandwidth memory (HBM) dat AI-chips in datacenters voedt. Volgens marktonderzoeksbureau TrendForce zijn de prijzen in sommige segmenten sinds februari meer dan verdubbeld, wat handelaren aantrekt die wedden dat de rally nog verder doorzet.

De gevolgen kunnen verder reiken dan de technologiesector. Veel economen en executives waarschuwen dat de slepende schaarste het risico met zich meebrengt dat AI-gedreven productiviteitswinsten vertragen en dat honderden miljarden dollars aan digitale infrastructuur vertraging oplopen. Het kan ook inflatiedruk toevoegen, juist nu veel economieën proberen prijsstijgingen te beteugelen en te navigeren door Amerikaanse tarieven.

"Het geheugentekort is inmiddels uitgegroeid van een zorg op componentniveau tot een macro-economisch risico," zei Sanchit Vir Gogia, CEO van Greyhound Research, een technologisch adviesbureau. De AI-uitbouw "botst met een toeleveringsketen die niet aan de fysieke vereisten kan voldoen."

Dit Reuters-onderzoek naar de escalerende supplychaincrisis is gebaseerd op interviews met bijna 40 mensen, waaronder 17 executives bij chipmakers en distributeurs. Het laat zien dat de inspanningen van de sector om aan de vraatzuchtige honger naar geavanceerde chips te voldoen — aangejaagd door Nvidia en techreuzen als Google, Microsoft en Alibaba — een dubbele klem hebben gecreëerd: chipmakers kunnen nog steeds niet genoeg high-end halfgeleiders produceren voor de AI-race, terwijl hun verschuiving weg van traditionele geheugenproducten de aanvoer naar smartphones, pc’s en consumentenelektronica smoort. Sommigen proberen nu haastig bij te sturen.

Details van de wereldwijde wedloop door techbedrijven en de prijsstijgingen die worden beschreven door elektronicadetaillisten en componentleveranciers in China en Japan, worden hier voor het eerst gerapporteerd.

Gemiddelde voorraden bij leveranciers van dynamic random-access memory (DRAM) — het hoofdtype dat in computers en telefoons wordt gebruikt — daalden in oktober naar twee tot vier weken, van drie tot acht weken in juli en 13 tot 17 weken eind 2024, aldus TrendForce.

De krapte voltrekt zich terwijl beleggers zich afvragen of de miljarden dollars die in AI-infrastructuur zijn gestoken een bubbel hebben opgeblazen. Sommige analisten voorspellen een shake-out, waarbij alleen de grootste en financieel sterkste bedrijven de prijsstijgingen kunnen verteren.

Een executive van een geheugenchipmaker vertelde Reuters dat het tekort toekomstige datacenterprojecten zou vertragen. Nieuwe capaciteit kost minstens twee jaar om te bouwen, maar geheugenchipmakers zijn beducht voor overbouw, uit angst dat die stil komt te staan als de vraaggolf voorbijgaat, zei de persoon.

Samsung en SK Hynix hebben investeringen in nieuwe capaciteit aangekondigd, maar hebben de productieverdeling tussen HBM en conventioneel geheugen niet gespecificeerd.

SK Hynix heeft analisten laten weten dat de geheugenschaarste tot eind 2027 zal aanhouden, meldde Citi in november.

"Tegenwoordig krijgen we zoveel verzoeken om geheugensupplies van zo veel bedrijven dat we ons zorgen maken over hoe we ze allemaal kunnen verwerken. Als we niet kunnen leveren, kunnen ze in een situatie belanden waarin ze helemaal geen zaken kunnen doen," zei Chey Tae-won, voorzitter van SK Group, het moederbedrijf van SK Hynix, op een industrieforum in Seoul vorige maand.

OpenAI sloot in oktober voorlopige deals met Samsung en SK Hynix om chips te leveren voor zijn Stargate-project, dat tegen 2029 tot 900.000 wafers per maand zou vergen. Dat is ongeveer het dubbele van de huidige wereldwijde maandelijkse HBM-productie, zei Chey.

Samsung vertelde Reuters dat het de markt monitort, maar wilde niet ingaan op prijzen of klantrelaties. SK Hynix zei dat het de productiecapaciteit opvoert om aan de toegenomen geheugenvraag te voldoen.

Microsoft weigerde commentaar en ByteDance ging niet in op vragen over de chipdruk. Micron en Google reageerden niet op verzoeken om commentaar.

'SMEKEN OM LEVERING'

Na de release van ChatGPT in november 2022, die de generatieve AI-boom ontketende, leidde een wereldwijde stormloop om AI-datacenters te bouwen ertoe dat geheugenmakers meer productie toewijzen aan HBM, gebruikt in de krachtige AI-processors van Nvidia.

Concurrentie van Chinese rivalen die lagere-end DRAM maken, zoals ChangXin Memory Technologies, zette Samsung en SK Hynix er eveneens toe aan hun verschuiving naar producten met hogere marges te versnellen. De Zuid-Koreaanse bedrijven zijn goed voor twee derde van de DRAM-markt.

Samsung vertelde klanten in mei 2024 dat het van plan was de productie van een type DDR4-chips — een oudere variant die in pc’s en servers wordt gebruikt — dit jaar stop te zetten, volgens een brief die door Reuters is ingezien. (Het bedrijf is sindsdien van koers veranderd en zal de productie verlengen, zeiden twee bronnen.) In juni zei Micron dat het klanten had geïnformeerd dat het zou stoppen met het verzenden van DDR4 en de tegenhanger LPDDR4 — een type dat in smartphones wordt gebruikt — binnen zes tot negen maanden.

ChangXin volgde met het beëindigen van het grootste deel van de DDR4-productie, zei een bron. Het bedrijf weigerde commentaar.

Deze verschuiving viel echter samen met een vervangingscyclus voor traditionele datacenters en pc’s, evenals sterker dan verwachte verkopen van smartphones, die afhankelijk zijn van conventionele chips.

Achteraf bezien "zou je kunnen zeggen dat de sector overvallen is," zei Dan Hutcheson, senior research fellow bij TechInsights.

Samsung verhoogde vorige maand de prijzen van servergeheugenchips met tot wel 60%, heeft Reuters gemeld. Nvidia-CEO Jensen Huang, die in oktober tijdens een trip naar Zuid-Korea deals aankondigde en gefrituurde kip deelde met Samsung Electronics-voorzitter Jay Y. Lee, erkende dat de prijsstijging aanzienlijk is, maar zei dat Nvidia substantiële voorraden had veiliggesteld.

Google, Amazon, Microsoft en Meta vroegen Micron in oktober om open-einde-orders en vertelden het bedrijf dat ze alles afnemen wat het kan leveren, ongeacht de prijs, volgens twee mensen die op de hoogte zijn van de gesprekken.

Het Chinese Alibaba, ByteDance en Tencent zetten ook druk op leveranciers en stuurden in oktober en november executives op pad om Samsung en SK Hynix te bezoeken om te lobbyen voor toewijzing, vertelden de twee personen en een andere bron aan Reuters.

"Iedereen smeekt om levering," zei een van hen.

De Chinese bedrijven gingen niet in op vragen over de chipkrapte. Nvidia, Meta, Amazon en OpenAI reageerden niet op verzoeken om commentaar.

In oktober zei SK Hynix dat al zijn chips voor 2026 zijn uitverkocht, terwijl Samsung zei dat het klanten had vastgelegd voor zijn HBM-chips die volgend jaar zullen worden geproduceerd. Beide bedrijven breiden de capaciteit uit om aan de AI-vraag te voldoen, maar nieuwe fabrieken voor conventionele chips zullen pas in 2027 of 2028 online komen.

Aandelen in Micron, Samsung en SK Hynix zijn dit jaar gestegen door de chipvraag. In september voorspelde Micron een omzet in het eerste kwartaal boven de marktverwachtingen, terwijl Samsung in oktober zijn grootste kwartaalwinst in meer dan drie jaar rapporteerde.

Consultancy Counterpoint Research verwacht dat de prijzen van geavanceerd en legacy-geheugen met 30% zullen stijgen tot en met het vierde kwartaal en mogelijk nog eens 20% begin 2026.

SMARTPHONE-PRIJSSCHOK

Chinese smartphonemakers Xiaomi en Realme hebben gewaarschuwd dat ze mogelijk prijzen moeten verhogen.

Francis Wong, chief marketing officer van Realme India, vertelde Reuters dat de scherpe stijgingen in geheugenkosten "ongekend zijn sinds de komst van smartphones" en het bedrijf zouden kunnen dwingen de handsetprijzen tegen juni met 20% tot 30% te verhogen.

"Sommige fabrikanten besparen mogelijk op beeldcamera’s, sommige op processors en sommige op batterijen," zei hij. "Maar de opslagkosten zijn iets wat alle fabrikanten volledig moeten absorberen; er is geen manier om die door te berekenen."

Xiaomi vertelde Reuters dat het hogere geheugenkosten zou compenseren door prijzen te verhogen en meer premium telefoons te verkopen, en voegde toe dat zijn andere activiteiten de impact zouden helpen dempen.

In november zei de Taiwanese laptopmaker ASUS dat het ongeveer vier maanden aan voorraad had, inclusief geheugencomponenten, en dat het waar nodig de prijzen zou aanpassen.

Winbond, een Taiwanese chipmaker met ongeveer 1% van de DRAM-markt, behoorde tot de eersten die een capaciteitsuitbreiding aankondigden om aan de vraag te voldoen. De raad van bestuur keurde in oktober een plan goed om de kapitaaluitgaven fors te verhogen tot 1,1 miljard dollar.

"Veel klanten komen naar ons toe met de boodschap: 'Ik heb je hulp echt nodig,' en één vroeg zelfs om een langetermijnovereenkomst van zes jaar," zei Winbonds president Pei-Ming Chen.

HANDELAREN STROMEN TOE

In Akihabara, het elektronica-centrum van Tokio, beperken winkels de aankoop van geheugenproducten om hamsteren in te dammen. Een bord buiten pc-winkel Ark zegt dat klanten sinds 1 november beperkt zijn tot de aankoop van in totaal acht producten verspreid over harde schijven, solid-state drives en systeemgeheugen. Ark weigerde commentaar.

Verkopers in vijf winkels zeiden dat tekorten de prijzen de afgelopen weken flink hebben opgedreven. In sommige winkels was een derde van de producten uitverkocht.

Producten zoals 32-gigabyte DDR5-geheugen — populair bij gamers — kostten meer dan 47.000 yen, tegen ongeveer 17.000 yen midden oktober. Hogere-end 128-gigabyte kits waren meer dan verdubbeld tot ongeveer 180.000 yen.

De prijsstijgingen drijven klanten naar de tweedehandsmarkt — wat mensen als Roman Yamashita, eigenaar van iCON in Akihabara, ten goede komt. Hij zei dat zijn handel in gebruikte pc-onderdelen booming is.

Eva Wu, salesmanager bij componentenhandelaar Polaris Mobility in Shenzhen, zei dat prijzen zo snel veranderen dat distributeurs broker-achtige offertes uitschrijven die dagelijks — en in sommige gevallen per uur — verlopen, tegenover maandelijks vóór de krapte.

In Peking zei een DDR4-verkoper dat ze 20.000 eenheden had gehamsterd in afwachting van verdere stijgingen.

Zo’n 6.000 mijl verderop in Californië zei Paul Coronado dat de maandelijkse omzet bij zijn bedrijf, Caramon, dat gerecyclede low-end geheugenchips verkoopt die uit afgestoten datacenterservers zijn gehaald, sinds september is gestegen. Bijna al zijn producten worden nu gekocht door tussenpersonen uit Hongkong die ze doorverkopen aan Chinese klanten, zei hij.

"We draaiden ongeveer 500.000 dollar per maand," zei hij. "Nu is het 800.000 tot 900.000."

(Verslaggeving door Hyunjoo Jin in Seoul, Fanny Potkin in Singapore, Wen-Yee Lee in Taipei, Anton Bridge in Tokio en Max A. Cherney in San Francisco. Aanvullende rapportage door Eduardo Baptista, Che Pan, Liam Mo, David Kirton, Heekyong Yang, Stephen Nellis, Jun Yuan Yong en Rachel More. Tekst door Brenda Goh. Redactie door David Crawshaw.)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.