Trump: Saudische kroonprins wist niets van moord op Khashoggi, tegen VS-inlichtingen

Door Steve Holland, Matt Spetalnick en Humeyra Pamuk

WASHINGTON (Reuters) - De Amerikaanse president Donald Trump hield dinsdag vol dat Mohammed bin Salman niets wist van de moord in 2018 op journalist Jamal Khashoggi door Saudische agenten. Hij verdedigde de bezoekende Saudische kroonprins fel, in tegenspraak met een beoordeling van de Amerikaanse inlichtingendiensten.

De controverse over de dood van Khashoggi, een columnist van de Washington Post en in de VS woonachtige criticus van het Saudische leiderschap, laaide opnieuw op in het Oval Office, voor draaiende camera’s, terwijl de feitelijke machthebber van het koninkrijk zijn eerste bezoek aan het Witte Huis in meer dan zeven jaar bracht in een poging zijn door het incident aangetaste mondiale imago verder te herstellen.

Amerikaanse inlichtingendiensten concludeerden dat bin Salman instemde met het gevangennemen of doden van Khashoggi in het Saudische consulaat in Istanboel. De kroonprins ontkende de operatie te hebben bevolen, maar erkende verantwoordelijkheid als de feitelijke leider van het koninkrijk.

"Veel mensen hielden niet van die man waarover u praat, of je hem nu aardig vond of niet," zei Trump tegen verslaggevers in het Oval Office, met bin Salman naast hem. "Er zijn dingen gebeurd, maar hij wist er niets van, en daarmee kunnen we het laten."

Bin Salman zei dat het "pijnlijk" was om te horen over Khashoggi’s dood, maar dat zijn regering "alle juiste stappen van onderzoek" heeft gezet. "We hebben ons systeem verbeterd om te zorgen dat zoiets niet gebeurt. En het is pijnlijk en het is een enorme fout," zei hij tegen verslaggevers.

Trump, die de verslaggever die de vraag over Khashoggi stelde verweet "onze gast in verlegenheid te willen brengen", prees de kroonprins ook voor een "ongelooflijk" mensenrechtenbeleid, maar ging daar niet op in.

Trumps behandeling van bin Salman leidde tot een berisping van Khashoggi’s weduwe. "Er is geen rechtvaardiging om mijn man te vermoorden. Hoewel Jamal een goede, transparante en moedige man was, waren veel mensen het misschien niet eens met zijn meningen en zijn streven naar persvrijheid," schreef Hanan Elatr Khashoggi op X, waarbij ze bin Salman opriep haar te ontmoeten.

Bin Salman is fel bekritiseerd door mensenrechtengroepen, niet alleen vanwege de moord op Khashoggi, maar ook vanwege zijn harde optreden tegen dissidenten in eigen land. Tegelijkertijd heeft de kroonprins grote sociale hervormingen doorgevoerd die een aantal strenge sociale codes hebben weggevaagd.

Aan het begin van zijn bezoek werd de kroonprins op de South Lawn ontvangen met een uitbundige vertoning van pracht en praal onder leiding van Trump, met een militaire erewacht, saluutschoten en een fly-over door Amerikaanse gevechtsvliegtuigen.

WARME ONTVANGST VOOR SAUDISCHE PRINS

De ontmoeting onderstreept een cruciale relatie — tussen ’s werelds grootste economie en de grootste olie-exporteur — die Trump tot hoge prioriteit heeft gemaakt in zijn tweede termijn, terwijl de internationale opschudding rond de moord op Khashoggi, een Saudische insider die criticus werd, geleidelijk is weggeëbd.

De warme ontvangst voor bin Salman in Washington markeert een hoogtepunt voor de Amerikaans-Saudische banden, die schade hadden opgelopen door Khashoggi’s moord. Trumps voorganger Joe Biden reisde naar het koninkrijk en ontmoette de Saudische prins, maar hij ging niet zover hem in het Witte Huis te ontvangen.

Zittend naast Trump beloofde bin Salman de Saudische investeringen in de VS te verhogen naar 1 biljoen dollar, ten opzichte van de toezegging van 600 miljard dollar die hij deed toen Trump in mei Saudi-Arabië bezocht. Hij gaf echter geen details of tijdlijn.

Een investering van 1 biljoen dollar in de VS zou moeilijk bijeen te brengen zijn voor Saudi-Arabië, gezien de hoge uitgaven aan een al ambitieuze reeks megaprojecten in eigen land, waaronder futuristische megasteden die over budget zijn gegaan en vertraging hebben opgelopen, en stadions voor het WK van 2034.

Als aanjager van het ambitieuze Vision 2030-plan om de Saudische economie te diversifiëren en de afhankelijkheid van olie te verminderen, zal bin Salman naar verwachting woensdag zijn inspanningen aanprijzen tijdens een investeringsconferentie in het John F. Kennedy Center for the Performing Arts, waar tal van bedrijfsleiders aanwezig zullen zijn.

Trump zei een "positieve reactie" te hebben gekregen over de vooruitzichten dat Saudi-Arabië de banden met Israël normaliseert. Maar de kroonprins maakte duidelijk dat, hoewel hij zich wil aansluiten bij de Abraham-akkoorden, hij vasthoudt aan de voorwaarde dat Israël een pad naar Palestijnse staatshoogheid moet bieden, iets wat het tot nu toe weigert te doen.

Trump vertelde verslaggevers dat de twee landen een "defensieakkoord" hadden bereikt, zonder details te geven, en dat Saudi-Arabië geavanceerde, in de VS gemaakte F-35-straaljagers zou kopen.

De meeste experts verwachten dat Trump een presidentieel decreet zal uitvaardigen waarmee hij een soort defensiepact creëert, vergelijkbaar met dat wat hij recent aan Qatar gaf, maar nog altijd minder dan het door het Congres bekrachtigde NAVO-achtige verdrag waar de Saudis aanvankelijk naar streefden.

De verkoop van de stealth-straaljagers aan het koninkrijk, dat heeft verzocht 48 van de geavanceerde toestellen te kopen, zou de eerste Amerikaanse verkoop van deze gevechtsvliegtuigen aan Riyad zijn, een significante beleidsverschuiving. De deal zou het militaire evenwicht in het Midden-Oosten kunnen veranderen en de Amerikaanse definitie testen van het handhaven van wat de VS Israëls "kwalitatieve militaire voorsprong" noemen. Tot nu toe is Israël het enige land in het Midden-Oosten met de F-35.

FAMILIEZAKEN

In het Oval Office ontkende Trump fel dat er sprake is van een belangenconflict met de Saudische investeringsbelangen van zijn familie.

"Ik heb niets met het familiebedrijf te maken. Ik ben ermee gestopt en wijd 100% van mijn energie hieraan. Wat mijn familie doet, is prima. Ze doen overal zaken," zei hij.

Het Witte Huis heeft herhaaldelijk gezegd dat Trump bij zijn aantreden zijn betrokkenheid bij zijn bedrijven beëindigde, nadat hij die had ondergebracht in een trust beheerd door zijn kinderen. Toch zal de president, als begunstigde van de trust die de Trump Organization controleert, de beschikking hebben over het geld dat de familie nu verdient wanneer hij het ambt verlaat.

Eerder begroette Trump bin Salman met een glimlach en een handdruk op de rode loper, terwijl tientallen militairen de omtrek vormden. De limousine werd over de South Drive begeleid door een bereden erewacht van het Amerikaanse leger. De twee leiders keken vervolgens omhoog terwijl straaljagers bulderend over vlogen.

Bin Salman en zijn delegatie lunchten met Trump en zijn staf in de Cabinet Room en zouden een formeel black-tie diner bijwonen in het Witte Huis, waarmee hij veel van de toebehoren van een staatsbezoek kreeg.

Trump zei ook dat hij een mogelijke civiele nucleaire deal met Saudi-Arabië zag gebeuren. Bin Salman streeft naar zo’n overeenkomst om toegang te krijgen tot Amerikaanse nucleaire technologie en Saudi-Arabië te helpen gelijke tred te houden met de VAE en de traditionele regionale rivaal Iran.

Maar de vooruitgang op een nucleair pact is moeizaam, omdat de Saudis zich verzetten tegen een Amerikaanse voorwaarde die het verrijken van uranium of het herverwerken van splijtstof zou uitsluiten — beide mogelijke paden naar een bom.

(Verslaggeving door Steve Holland, Matt Spetalnick en Humeyra Pamuk; Redactie door Don Durfee, Cynthia Osterman en Alistair Bell)

Bron: Reuters. Dit artikel is automatisch vertaald. Bekijk het originele artikel.