Login
 

Inflatie: een monetair fenomeen

Door Lukas Daalder op 3 apr 2012 om 12:50 | Views: 4.187 | Categorie: Economie | Onderwerpen: centrale banken, inflatie, LTRO, Milton Friedman

Inflation is always and everywhere a monetary phenomenon”. Leest u een artikel van iemand die waarschuwt dat we aan de vooravond staan van een periode van oplopende inflatie, dan is de kans groot dat u dit beroemde citaat van Milton Friedman tegenkomt.

In veel van dit soort artikelen is de diepgang helaas ver te zoeken: men noemt eerst wat duizelingwekkende getallen over de centrale banken die de geldpers hebben aangezet, vervolgens citeert men Friedman en daarmee is het bewijs meestal wel rond.

Friedman heeft het gezegd, dus veel verder hoeven we niet te denken, lijkt de gedachtengang.

Friedman heeft het gezegd
Voor de duidelijkheid eerst wat achtergrondinformatie: Milton Friedman was de grondlegger van het Monetarisme, een economische stroming die in de jaren zeventig met succes een weerwoord formuleerde tegen het toen overheersende Keynesiaanse gedachtengoed.

Anders dan de Keynesianen geloofden de Monetaristen helemaal niet in een actieve inbreng van de overheid om de economie te stimuleren. Als je al een beleid zou willen voeren om de conjunctuurgolf tegen te gaan, dan was het monetaire (geld)beleid van centrale banken op korte termijn veel effectiever dan het budgettaire beleid.

Dat hield overigens niet in dat ze voor een actief beleid waren: monetair beleid zou er in het beste geval slechts tijdelijk in slagen om hogere reële groei (of strikt genomen lagere werkloosheid) te genereren, om vervolgens alleen maar inflatie aan te wakkeren.

Algemeen geaccepteerd
Dat dit idee op invloedrijke plekken een geaccepteerd gegeven is, wordt wel duidelijk als ik naar de website van de Europese Centrale Bank (ECB) kijk. Op de pagina waar de doelstellingen van het monetaire beleid omschreven wordt, staat het volgende:

"Monetary policy can affect real activity only in the shorter term. But ultimately it can only influence the price level in the economy."

Friedman had het zelf niet beter kunnen verwoorden... Als Friedman het gezegd heeft en als zelfs centrale banken het daar mee eens zijn, dan zal het wel kloppen, toch?

Begrijp me niet verkeerd, ik geloof zonder meer dat een te ruim monetair beleid op termijn tot inflatie kan leiden, maar dat betekent niet dat inflatie zo maar uit de lucht komt vallen. Wat denkt u?

  • Zouden ze bij bol.com besloten hebben de prijzen te verhogen naar aanleiding van de uitkomst van de tweede LTRO (Long Term Refinancing Operation) van de ECB?
  • Zou de publicatiedatum van M3 bij de vakbonden verplicht in alle agenda’s staan?

Geldgroeicijfers
Sterker nog, is er überhaupt nog wel iemand die naar de M3-geldgroeicijfers kijkt? Tien jaar geleden stond de publicatie van de geldgroeicijfers nog hoog in de top-tien van toonaangevende gebeurtenissen – vroegâh zeg maar.

Tegenwoordig moet je je best doen om er een krantenbericht over te vinden. Dat ze in de Verenigde Staten vijf jaar geleden gestopt zijn met de publicatie van de M3-data zal koren op de molen van de gemiddelde complot-theorist zijn, maar de droge werkelijkheid is dat M3 niet makkelijk te interpreteren of te beheersen is.

Om Gerald Bouey de voormalig president van de Canadese centrale bank bij het loslaten van een niet-succesvol gebleken M1-doelstelling te quoten: "We didn't abandon the monetary aggregates, they abandoned us."

Friedman heeft wel meer gezegd…
Mijn punt is dat de geldpers niet zo maar opeens tot inflatie leidt. Geen onderneming, geen vakbond laat zich leiden door de geldgroei, of - wat overigens iets heel anders is - de grootte van de balans van de ECB. Dat is ook helemaal niet wat Friedman beweerde, overigens.

Zoals hij het verwoordde: inflatie is het gevolg van “too much money chasing too few goods”. Het punt is dat het met dat chasen tot nu toe niet echt wil vlotten: het grootste deel van de extra liquiditeit wordt momenteel op de balansen van de banken geparkeerd.

Niet voor niets had diezelfde Friedman het in dit verband over "long and variable lags" waarmee geldgroei zich in inflatie omzet. Inflatie wordt pas een structureel probleem:

  • als al die extra liquiditeit ook daadwerkelijk door een sterke expansie in kredietverlening in de economie terechtkomt
  • als de economie tegen beperkingen begint aan te lopen doordat fabrieken op volle toeren draaien of er geen goed geschoolde arbeid meer te vinden is

Groeispurt
Maar laten we nou eens eerlijk zijn: hoe realistisch is dat beeld momenteel? Oververhitting van de economie is in de geïndustrialiseerde wereld absoluut niet aan de orde, in Europa wachten we vol spanning af hoe diep de huidige recessie zal zijn…

Kortom, áls u verwacht dat we het komende jaar een inflatieprobleem krijgen door het te ruime monetaire beleid, moet u in mijn ogen ook consequent zijn en dus óók voorspellen dat we aan de vooravond van een sterke groeispurt staan.

Aangezien ik iedereen tot nu toe voornamelijk hoor verkondigen dat de groei ook de komende jaren beneden-trendmatig zal blijven, heb ik wat moeite met de al te simpele ik-citeer-Friedman-en-dus-komt-er-inflatie verhaallijn.

Niet-monetaire inflatie
Overigens zie ik voldoende potentiële bronnen die wel degelijk tot inflatie kunnen leiden:

  • BTW-verhogingen door overheden die hun financiën op orde moeten brengen
  • stijgende grondstoffenprijzen door een groeiende middenklasse in de opkomende landen
  • een olieprijs die sterk oploopt door een conflict in Iran
  • een wegzakkende euro

Allemaal valide argumenten om te stellen dat de ECB het moeilijk gaat krijgen om de inflatie de komende jaren rond of onder de 2% te houden. Tegelijkertijd ook allemaal argumenten die haaks staan op het veel gebruikte citaat van Friedman dat inflatie altijd en overal een monetair fenomeen is…

Overigens hebben we bij Robeco een inflatiemonitor waar we de ontwikkeling van de verschillende bronnen van inflatie in kaart brengen en in de gaten houden. Zoals onderstaande grafiek duidelijk laat zien, geeft de meest recente uitslag duidelijk aan dat er van inflatie in de eurozone op korte termijn nog niet al te veel schokkends te verwachten valt.


Klik op de afbeelding voor een grote versie

Voor de laatste update van de inflatiemonitor, klik hier.


Lukas Daalder is werkzaam als senior portfolio manager bij Robeco. De informatie in zijn columns is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Hij heeft posities in meerdere open-end beleggingsfondsen van onder ander ING, Robeco, ABN Amro en Fidelity. Elk AEX- of AMX-fonds beschouwt hij als een potentieel interessante belegging, alles wat hij schrijft moet vanuit die optiek worden gelezen.

Gerelateerd

centrale banken

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

inflatie

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

LTRO

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

Milton Friedman

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

Reacties

Volgen
 
Klik hier om dit forumtopic te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden bij nieuwe berichten.
10 Posts
Aantal posts per pagina:  20 50 100 | Omlaag ↓
Aspers
0
Achja inflatie....het is maar welke cijfers je neemt om tot een inflatiecijfer te komen. Waar de centrale banken en regeringen ons wijsmaken dat we net 1,5 tot 2% inflatie hebben, laten andere statistieken zijn dat dit op zijn minst het dubbele is.

www.shadowstats.com/alternate_data/in...
OldAndWise
0
Lekker interessant om zo'n hele monoloog te houden over de definitie van inflatie.
Je had beter al die woorden kunnen gebruiken om eens kritisch naar het niveau van inflatie te kijken. De officiele cijfers van 2-2.5% kloppen niet.
De shadowstats.com website laat 11% zien voor USA ipv 2.5-3%. Hier in Europa zal een vergelijkbaar verschil zijn. Had veel zinvoller geweest dan definitiegeneuzel.
theo1
0
Tja, dat heeft natuurlijk niet zo veel zin om de inflatie te berekenen volgens de definitie van 1990 of zelfs 1980 (en dan het cijfer dat je het meest in de kraam te pas komt uitroepen tot de "echte" inflatie). Inflatie is afhankelijk van het bestedingspatroon en dat is sinds 1990 (en zeker sinds 1980) nogal drastisch veranderd. Dus die bejaarde definities zeggen anno nu niet meer zo gek veel.

Om maar een voorbeeld te noemen: in 1980 had bijna niemand internet, dus de kosten van internet blijven volledig buiten dat CPI cijfer. Zelfde voor mobiele telefonie. Daarentegen zitten postzegels en vaste telefonie er veel zwaarder in dan gerechtvaardigd door hedendaagse gebruikspatronen. Tel daarbij dat huizen tegenwoordig beter geïsoleerd zijn en auto's zuiniger (waardoor energie relatief lager gewogen kan worden), sommige duurzame consumentenproducten (aan TV toestellen is geen droog brood meer te verdienen voor producenten) een veel kleiner deel uitmaken van totale bestedingen, er relatief minder gerookt wordt en nog veel meer veranderingen die niet zo moeilijk te bedenken zijn.

Uiteraard is er altijd wel wat aan te merken op inflatiecijfers. Het is ondoenlijk om een cijfer te produceren waar niks op aan te merken is. En het blijft altijd een politiek gevoelig cijfer waarbij de politiek er belang bij heeft dat het lager uitvalt (maar vakbonden hebben dan weer belang bij een hogere uitkomst). Maar om dan maar oude definities te gaan gebruiken en als die hoger uitvallen dat te gaan gebruiken als "bewijs" dat de inflatie kunstmatig omlaag gemanipuleerd wordt, is ook geen zuivere discussie.
Ed78
0
Goede column inderdaad. Maar volgens mij is het nog iets complexer. Het is inderdaad zo dat het meeste geld van de LTRO1 en LTRO2 weer terug geparkeerd wordt bij de ECB zelf. Wel is het zo dat door hefboomwerking de banken veel uit kunnen lenen en/of op kunnen kopen.

Vertrouwen!
Zodra het vertrouwen in de Euro zwakker wordt, zullen partijen met geld, waaronder ook de banken, zenuwachtig worden en er mogelijk voor kiezen hun Euro's te dumpen en om te zetten in relatief waardevaste spullen zoals goud, zilver, olie, voedsel. Het dumpen van de Euro is negatief voor de Euro-koers en de verschuiving naar waardevaste dingen zorgt ervoor dat de betreffende prijzen omhoog schieten. Vooral bij voedsel en olie voelt iedereen dat in zijn portemonnee en dat veroorzaakt weer inflatie. Het is niet voor niets dat veel centrale banken ineens meer goud zijn gaan kopen.

Door de stijgende inflatie daalt het vertrouwen in de Euro nog verder en vervolgens krijg je een vicieuze cirkel die de waarde van de Euro verder en verder zou kunnen laten dalen.
Als je ziet wat voor schuldenlast er nu al boven de Eurozone hangt en hoe we het probleem zelfs met duizenden miljarden niet opgelost krijgen, dan kan je voorstellen dat het *vertrouwen* in de Euro klappen gaat krijgen en dat zal de inflatie aanwakkeren.

Het LTRO geld verdwijnt overigens langzaamaan wel in de markt, aangezien Spaanse en Italiaanse banken staatsobligaties kopen. De Spaanse en Italiaanse overheid gebruiken dat geld weer om hun oudere verplichtingen/obligaties af te lossen. En dat geld komt dus weer bij andere banken en investeerders terecht en die zijn niet zo gek om weer PIIGS-obligaties te kopen na de ervaringen met Griekenland. Dat geld verdwijnt dus wel degelijk in bovengenoemde waardevastere investeringen.

Ik voorzie dus wel degelijk hoge inflatie de komende jaren...
Aspers
0
Maar laten we wel zijn en eens ons gezonde verstand gebruiken....benzineprijs van 1,88 bij een olieprijs van 107 dollar is meer dan 1,5% inflatie. 2 jaar geleden betaalden we 1,70 euro bij $150/vat. Ook inhoud van verpakkingen verminderen en dezelfde prijs aanhouden is een vorm van inflatie.

We voelen en zien allemaal dat de inflatie hoger is dan 2%. "If it walks like a duck and quacks like a duck, then it IS a duck!"
kolenboer
0
Werk je bij Robeco? Dat meen je niet. Stop dan maar met colums schrijven. Robeco is de grootste boevenbende van Nederland.
goeruh
0
gepercipieerde inflatie is natuurlijk al jaren veel hoger en dat weet iedereen. koopkracht van ons geld gaat harder achteruit dan 2%/jr
nieuwe OZB als basis voor Gemeentelijke heffingen en Waterschap
stijging gemiddeld 5-6%
ziektekostenverzekering 6%
parkeertarieven meer plaatsen betalen en duurder.Hou jij ze dom dan hou ik ze arm.
"It also tastes like a Duck"
Ed78
0
M3 Eurozone 9800 miljard euro
Balans ECB richting de 4000 miljard euro

Zodra die 4000 miljard gaan rollen, wat ze nu nog met mate doen, dan verwacht ik niet veel goeds van de inflatiecijfers. Ik vind het maar scary, of overdrijf ik? Zie ook www.realiteitsblog.nl/economie_crisis... .
[verwijderd]
0
quote:

theo1 schreef op 3 apr 2012 om 14:45:


Tja, dat heeft natuurlijk niet zo veel zin om de inflatie te berekenen volgens de definitie van 1990 of zelfs 1980 (en dan het cijfer dat je het meest in de kraam te pas komt uitroepen tot de "echte" inflatie). Inflatie is afhankelijk van het bestedingspatroon en dat is sinds 1990 (en zeker sinds 1980) nogal drastisch veranderd. Dus die bejaarde definities zeggen anno nu niet meer zo gek veel.


Definitie (methodologie) van 1980/1990, niet de wegingspatronen natuurlijk.
10 Posts
Aantal posts per pagina:  20 50 100 | Omhoog ↑

Plaats een reactie

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Auteur Meer»

Lukas Daalder

Volgen
 
Klik hier om dit lid te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van zijn/haar activiteit op IEX.nl.
Lukas Daalder is werkzaam als senior portfolio manager bij Robeco. Hij schrijft al enige tijd columns voor IEX. In de afgelopen vijftien jaar heeft hij zowel als macro-econoom, bedrijfsanalist én s...

Recente columns van Lukas Daalder:

apr '12 Inflatie: een monetair fenomeen 10
feb '12 Groeigat in de eurozone 5
sep '11 Obama is toast 5

Meer columns Economie Meer »

27 sep Larie en apekool 6
jun '16 Dagobert Draghi 35
apr '16 Alarmerende ontwikkeling eurozone 22
mrt '16 Terug naar af! 26
Gesponsorde links