Login
 

Wat gebeurt er achter de schermen in Groningen?

Wat gebeurt er achter de schermen in Groningen?

De komende jaren staat minister Wiebes voor de moeilijke taak een afweging te maken tussen enerzijds de veiligheid en maatschappelijke onrust in Groningen en anderzijds de leveringszekerheid van het gas uit Groningen aan binnenlandse en buitenlandse afnemers. Zijn manoeuvreerruimte is klein.

Voorlopig heeft hij besloten om NAM en Gasterra met klem te vragen om de productie voor het lopende gasjaar met 0.5 - 2,0 miljard kuub terug te brengen (afhankelijk van de temperatuur in de komende maanden). Daarnaast gaat hij een plan uitstippelen om de gasvraag zo snel mogelijk omlaag te brengen.

Wat bij dit alles nauwelijks wordt opgemerkt is dat er, achter de schermen, op dit moment een fascinerend schaakspel plaats vindt tussen de minister en de NAM aandeelhouders (Shell en ExxonMobil). Wat zou er hier allemaal op tafel kunnen komen?

Schadeafhandeling

Onder grote druk zag de minister zich genoodzaakt met een nieuw schadeprotocol te komen. Hierbij neemt hij het risico dat de voordeur van dit gebouw (het behandelen van claims en vergoeden van schade door de staat) al wel goed geregeld is terwijl dat voor de achterdeur (betalingen van de NAM aan de staat) nog niet het geval is.

In de kerngebieden is er zeker sprake van substantiële schade. In de buitengebieden ligt dat gecompliceerder. Hier worden slechts lage versnellingen door bevingen gemeten; veelal lager dan die van verkeer of bouwactiviteiten (zie bv fig. 9.17 in het technische gedeelte van het Groningen winningsplan).

De meeste claims zijn hier in het verleden dan ook afgewezen. Het is voor een individueel geval echter vaak moeilijk voor de volle 100% te bewijzen dat schade niet aan bevingen is gerelateerd. Hoe strikt gaat men hier de omkering van de bewijslast toepassen?

De NAM wil alle enigszins plausibele claims zeker vergoeden, maar wil geen blanco cheque tekenen. Een schadeprotocol waar alle claims worden uitgekeerd, ook waarvan men niet voor de volle 100% kan bewijzen dat het gerelateerd is aan bevingen, is dat wel.

Het stimuleert het indienen van een grote hoeveelheid ongefundeerde claims. Een zeer ruimhartig schadeprotocol kan het karakter van een nationale compensatie aan Groningen krijgen. De NAM en haar aandeelhouders zullen stellen dat dit een taak van de staat is.

De veranderende insteek van de NAM

Bij de NAM is er een zekere verschuiving van focus op het op korte termijn op peil houden van productie en winst naar het op lange termijn zo goed mogelijk hier uitkomen. De relatief conservatieve risico-inschatting blijft niet langer op de achtergrond.

Er wordt nu duidelijk gesteld dat de enige manier om een aardbeving als Zeerijp volledig uit te sluiten het terugbrengen van de productie naar nul is. Bij een halvering van de productie zal de kans op een dergelijke beving volgens de NAM ruwweg halveren. Ironisch genoeg is de inschatting van SODM steeds veel optimistischer geweest.

Het lijkt alsof de NAM er genoeg van heeft dat de staat zich steeds achter de NAM verschuilt. Men rekent nu de staat aan voor hoe groot het seismisch risico is voor verschillende productieniveaus en geeft vervolgens de bal – en de kop van Jut – door aan minister Wiebes.

Claims

Het is nu moeilijk voorstelbaar, maar het contract dat de Nederlandse overheid ruim 50 jaar geleden tekende behelsde daadwerkelijk een eeuwigdurende concessie waarbij het eigendom van het gas werd overgedragen. In hoeverre zullen Shell en ExxonMobil de overheid aan dit contract houden?

De staat hoeft geen claims te vrezen als de productie ten gevolge van de veiligheid wordt teruggebracht. Maar hoe zit dat als de overheid de productie wil terugbrengen om andere redenen? Een claim is in dat geval niet denkbeeldig.

De overheid kan dan wel stellen dat op den duur in verband met klimaatverandering de gasproductie moet stoppen; voorlopig leiden verminderingen van de gasproductie slechts tot een grotere import van Russisch gas naar de EU.

Door de grotere footprint van Russisch gas doet dit het klimaat bepaald geen goed. Met het terugbrengen van de jaarlijkse productie naar bv 12 miljard kuub gaan de nu gerealiseerde positieve effecten op het klimaat van de elektriciteitsproductie door zon en wind in Nederland in één klap verloren.

Hoelang gaan Shell en ExxonMobil hier nog mee door?

Hoelang de aandeelhouders nog willen dat NAM doorgaat met de productie van Groningen gas is bijzonder onzeker. Het hangt af van gasprijzen, productievolumes en de kosten van schade, waardevermindering en versterking van huizen. Er valt geen specifiek productieniveau aan te wijzen waarop Shell en ExxonMobil ermee gaan stoppen.

Shell en ExxonMobil zullen de NAM niet met een groot verlies failliet laten gaan. Zij realiseren zich heel goed dat zij het niet kunnen maken om weg te lopen van normale bedrijfsverliezen van hun dochters. Als men de aansprakelijkheid beperkt, is dat om te voorkomen dat een dochter het hele bedrijf kan meeslepen (met name in landen met een twijfelachtige rechtspraak).

Zodra de NAM (inclusief toekomstige lasten) financieel onder water dreigt te gaan (zonder uitzicht op verbetering) zal men dus gaan stoppen. Voor de NAM (met ongeveer 10% van de opbrengst en 35% van de kosten van schades, waardevermindering en versterking van huizen) wordt dit omslagpunt veel eerder bereikt dan voor de staat.

Het is, gezien onze grote afhankelijkheid van gas, geen aanlokkelijk scenario voor de minister. De enige mogelijkheid om de gasproductie dan te continueren lijkt een overname door de staat. In de praktijk is dat alleen mogelijk als NAM op de huidige wijze blijft functioneren met de staat (waarschijnlijk via EBN) als enige aandeelhouder. Het wordt tijd dat we ons gaan voorbereiden op dit soort scenario's. Scenario’s die tot voor kort ondenkbaar waren.


Jilles van den Beukel is geofysicus. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.
Volg Van den Beukel ook via Twitter: @JillesAppelscha

Gerelateerd

aardgas

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

grondstoffen

Volgen
 
Klik hier om dit onderwerp te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

Royal Dutch Shell A

Volgen
 
Klik hier om dit instrument op uw watchlist te zetten en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

Exxon Mobil Corporation

Volgen
 
Klik hier om dit instrument op uw watchlist te zetten en automatisch op de hoogte gehouden te worden van het laatste nieuws.

Reacties

Volgen
 
Klik hier om dit forumtopic te volgen en automatisch op de hoogte gehouden te worden bij nieuwe berichten.
13 Posts
Aantal posts per pagina:  20 50 100 | Omlaag ↓
serieus
1
Onzekere tijden.
@Jillis
Je kunt het de bedrijven niet kwalijk nemen dat ze risico’s (gaan) beperken.
Wat is daarbij uw visie voor de effecten op gas stokende huishoudens in Nederland?
info_124
0
Tot in de 50-er jaren werd NIET op een gewapend betonnen strip of plaat gefundeerd, doch een muurtje gemetseld vanonder de vorstgrens. Iedere huidige bouwkundige kan uitleggen, dat de muren bij minste trillingen nergens door bij elkaar gehouden worden, doch scheuren in de bakstenen opleveren. Dit had men toen ook al kunnen weten.
Hoe nu die aardbevingen e4n dus scheuren op te lossen ? ? Heeft 20 jaar gaswinning gekost totdat de eerste aardbeving optrad, dus kan nu nog wel eens 20 jaar nabeven. Dat zal dus de Staat als ontvanger van dik 90% van de revenuen moeten vergoeden.
taurus86
0
Als de onderliggende technische gegevens worden ingebracht in de discussie, hoe zal Wiebes dan omgaan met de 'Fake'claims?
Orava
0
NAM wenst geen blanco cheque te geven voor de afhandeling van onze schade. Zonder ons medeweten of onze instemming heeft NAM een blanco cheque genomen en gekregen van de overheid om onze huizen te vernielen en onze levens te bedreigen. Dit is een onrechtmatige daad. Wij weigeren nog langer wingewest te zijn en eisen nu schadevergoeding. Wie durft hier te komen om de "fake"claims te bekijken? Kijk eens naar Overschild: 50 % van de huizen moet gesloopt worden en dat is nog maar het begin!!!
Marco1337
1
quote:

Orava schreef op 14 feb 2018 om 17:35:


NAM wenst geen blanco cheque te geven voor de afhandeling van onze schade. Zonder ons medeweten of onze instemming heeft NAM een blanco cheque genomen en gekregen van de overheid om onze huizen te vernielen en onze levens te bedreigen. Dit is een onrechtmatige daad. Wij weigeren nog langer wingewest te zijn en eisen nu schadevergoeding. Wie durft hier te komen om de "fake"claims te bekijken? Kijk eens naar Overschild: 50 % van de huizen moet gesloopt worden en dat is nog maar het begin!!!


Wat ben jij een hypocriete huilebalk, 30 jaar mee profiteren van de verzorgingsstaat en werkgelegenheid uit de gaswinning en nu je een paar scheuren in de muur hebt de overheid betichten van een onrechtmatige daad.
Je hebt het verstand van een pinda.

p.s ik woon ook in Groningen maar vind de reactie van de meeste potentiële geldwolven en profiteurs misselijkmakend. Een klinkerweg 10 meter van je huis waar een zware vrachtwagen overheen rijd heeft hetzelfde effect als de aardbevingen in Groningen, moeten die mensen nu ook vergoed worden? De huizen die nu scheuren vertonen en wegzakken zijn grotendeels slecht gebouwde huizen of allang toe aan een verbouwing.
Arensoog
1
Er is maar een manier om gas te vervangen: Thorium en gesmoltenzoutreactoren.
Daar kan heel gemakkelijk waterstof van gemaakt worden en dus de motoren op waterstof laten draaien.
100% schoon en is altijd aanwezig, weer of geen weer. Dus windmolens en zonnepanelen overbodig.
De "groene?" investeerders/geldwolven houden dit tegen.
info_124
0
quote:

Arensoog schreef op 15 feb 2018 om 09:26:


Er is maar een manier om gas te vervangen: Thorium en gesmoltenzoutreactoren.
Daar kan heel gemakkelijk waterstof van gemaakt worden en dus de motoren op waterstof laten draaien.
100% schoon en is altijd aanwezig, weer of geen weer. Dus windmolens en zonnepanelen overbodig.
De "groene?" investeerders/geldwolven houden dit tegen.


En duurt nog een 20-40 jaar aan ontwikkeling...
Sps uslugi
0
De nam moet een transformatie onder gaan , problemen in Groningen op lossen lost nog meer op .
Jilles van den Beukel
0
quote:

serieus schreef op 14 feb 2018 om 12:29:


Onzekere tijden.
@Jillis
Je kunt het de bedrijven niet kwalijk nemen dat ze risico’s (gaan) beperken.
Wat is daarbij uw visie voor de effecten op gas stokende huishoudens in Nederland?



Ik denk dat op de kortere termijn (enige jaren) de grootste klappen bij de vermindering van de gasconsumptie te maken zijn bij de industriële grootverbruikers en bij de export. Het is logisch dat minister Wiebes zich daar nu op concentreert.
Voor (met name de bestaande) huishoudens zal het een veel langduriger en moeizamer proces zijn - dat wel enige decennia zal duren. Tot die tijd: een beperkte NL gas productie, mogelijk aangevuld met import (LNG, Russisch gas).
Ronald Engels
0
Jilles,

Wereldwijd zijn er dagelijks vele aardbevingen van b.v. 3 tot 6 op de Richterschaal en zijn er jaarlijks continue zo`n 40 vulkanen meer of minder licht of zwaar actief en moeten jaarlijk vele tienduizenden mensen b.v. in Indonesie, Philipijnen, Nicaragua, Mexico, rond de Pacific Ring of Fire hun huizen achterlaten, enzv. dit ter informatie.

Oorzaak op dit moment de nu gaande zijnde Global Cooling periode van 230 jaar, El Nino`s en Al Nina`s temperatuur uitzettingen en krimpen aardplaten, huidige zeer sterke vermindering zonneactiviteit en sterke verhoging kosmische straling naar aarde door nu sterk verzwakt aard magnetisme, enzv.

Men kan zich dus oprecht afvragen of deze simpel oplosbare Groningse problemen wel zo veel aandacht moeten krijgen t.o.v. de komende echte wereldproblemen van Global Cooling en Global overbevolking van 10 tot 11 miljard mensen op deze planeet rond het jaar 2100, kou - gebrek aan voedsel / energie en 11 miljard mensen bij het jaar 2100.
Gaan we zeker oplossen met gesubsidieerde windmolens.

Overigens onze hebzuchtige Nederlandse Overheid had al 50 jaar geleden alle Groningse Families financieel moeten laten meedelen in de Gasopbrengsten want hoe je het ook draait of keert de Groninger grond en landerijen zijn eigendom van Groningers.
Den Haag is echter al vele eeuwen zeer hebzuchtig en heeft dit dus gewoon geconfisqeerd en in het voordeel van Den Haag geregeld, de Groningers zijn en blijven de dupe, dit zal in hebzuchtig Den Haag nooit veranderen.

Helaas Groningers en alle Nederlanders; Den Haag is Rupsje Nooitgenoeg en speelt Sinterklaas met onze met hard werken verdiende Euros om ze b.v. aan Brussel, Zuid-Europa en vele miljoenen Overheids-afhankelijken uit te delen, zonder enige tegenprestatie.
blafkees 4884
1
@ Ronald Engels
Vorige week enkele artikels gelezen in Follow The Money waarin diepgaand wordt ingegaan op de bodem structuur van Groningen en die is heel uniek te noemen
Het verklaart heel evident de huidige problemen.
Vraag mij af of de overheid en NAM begin jaren 60 dit had kunnen voorzien via een diepgaand onderzoek vooraf.Zo ja dan was het handiger geweest een structuurfonds op te zetten uit de baten van de winning.
Met zo'n fonds kon men dan reeds in de jaren tachtig sterk verouderde panden vernieuwen met een schokbestendige fundering.
Noorwegen heeft de baten uit haar olie en gas winning slimmer opzij gezet.
Hier werd het meteen verbrast aan de leuke dingen.
Maar ja achteraf hè, kijken we.....
Sps uslugi
0
Als de schadeclaims betaald zijn door de drie partijen aan de Nam ,kan die het zelf afhandelen , het kan sneller om een plan te maken en proces kun je op papier zetten als je het uitvoert , binnen een dag had ik een goed plan en daar door worden er meer doelstellingen gehaald door dit kabinet , en de Nam houd inkomsten .
enrique32
0
Jilles,

EBN heeft als organisatie geen enkele vaardigheid wat betreft het zelf uitvoeren of managen van E&P activiteiten.
Als voormalig RDS employee weet jij ook dat de NAM voor een groot deel bestaat bij de gratie van de technologische inbreng en operationele kennis en kunde van Shell.
Het is daarom volstrekt onrealistisch te veronderstellen dat de NAM het als staatsbedrijf via EBN beter kan doen dan nu.
Het eigendom van de NAM overdragen aan de staat omdat die als stille vennoot een gunstiger aandeel in de verdeling van baten en lasten heeft is de kar achter de wagen spannen.
Als die verhouding wordt aangepast naar proporties die realistisch zijn voor de situatie van nu ipv die van zoveel jaar geleden, dan kunnen Shell en EM of willekeurig welk ander competent E&P bedrijf, de produktie - op wat voor niveau dan ook ‘veilig’verondersteld wordt te zijn (als dat uberhaupt bestaat) – gewoon op commerciele basis voortzetten, terwijl de EBN doorgaat met doen wat het altijd heeft gedaan – de hand ophouden …
13 Posts
Aantal posts per pagina:  20 50 100 | Omhoog ↑

Plaats een reactie

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Onderwerpen: aardgas, grondstoffen

Column door: Jilles van den Beukel

Jilles van den Beukel is geofysicus en werkte ruim 25 jaar voor Royal Dutch Shell. Sinds 2016 schrijft hij over de olie- en gasindustrie op zijn blog JillesonEnergy.

Meer over Jilles van den Beukel

Recente columns van Jilles van den Beukel

  1. 23 mei Olie op weg naar 100? 3
  2. 09 mei Groningen gas: Van asset tot lia... 24
  3. 17 apr Venezuela’s olieproductie stort ... 11
Gesponsorde links