Van beleggers
voor beleggers
desktop iconOne Monitor

Inloggen

  • Geen account? Registreren

Wachtwoord vergeten?

Van Griekenland naar Hellas

Een pyromaan die zijn eigen huis in de fik steekt en vervolgens een feestje viert bij het aanschouwen van de ruïnerende gevolgen. Dat beeld kwam bij mij op toen ik de beelden van dolenthousiaste Grieken zag. Uitgelaten mensen bevolkten de straten met vlaggen en toeters.

Zo'n vreugde kennen we hier alleen als het Nederlands elftal (bijna) wereldkampioen is. Maar in de Helleense republiek was geen sprake van een voetbalfeestje. Zojuist had het volk besloten dat het geen zin meer had in verdere hervormingen en het wel best vond met die staatsschuld.

Alles zou daardoor beter worden. Als dat al een juiste analyse zou zijn, dan gaat het wel via het pad van de verelendung. De Grieken lijken in het afgelopen half jaar niet beter te zijn geworden van de opmerkelijke keuze van een radicaal linkse regering. 

Griekse trots

Gesloten banken (voor links misschien een ideaal?), een achteruithollende economie, vermogen dat dreigt te verdampen en de irritatie van 27 regeringsleiders op de hals gehaald. Ziedaar de oogst van zes maanden Tsipras.

Het zijn geen resultaten om over naar huis te schrijven. Maar goed, kennelijk vergoedt de Griekse nationale trots veel en lucht het op een middelvinger naar de schuldeisers op te steken. Hoe nu verder? Het is naar mijn mening onmogelijk dat de Europese leiders nog verdere concessies aan Griekenland doen.

De afgelopen jaren heeft het land al enorme hulp gehad van zijn partners. Het houdt een keer op. Vaak wordt aangegeven dat Europa hardvochtig is en geen oog heeft voor de noden van het Griekse volk. En, zo wordt nogal eens gesteld, de Grieken zijn de afgelopen jaren helemaal niet geholpen.

Verlichting

Het zijn de (West-)Europese banken die van de ondergang zijn gered toen zij nog bakken met Griekse staatsschuld op hun balansen hadden. Beide stellingen zijn onzinnig. Ten eerste heeft Griekenland wel degelijk veel hulp gehad de afgelopen jaren.

De instituties hebben voor veel verlichting gezorgd bij de eerdere herstructurering van de Griekse staatsschuld. De rentelasten voor Griekenland zijn, als percentage van het bruto binnenlands product, met 3,9% lager dan voor bijvoorbeeld Italië (4,7%) en Portugal (5,0%), zoals het FD berichtte.

Ook de aflossing zijn, uitgezonderd 2015 en 2016 erg laag. De directe last van de staatsschuld kan dus geen reden zijn van de dramatisch situatie in Griekenland.

Sirtaki

De opvatting dat de banken de Griekse sirtaki zijn ontsprongen, berust ook op een "misverstand". De schuldherstructurering van 2012 betekende voor de particuliere sector, met name de banken, een schuldafschrijving van meer dan 50%. Op een veilig geachte belegging is dat geen kleinigheid.

Eigen schuld van de banken, hoor je dan nog napruttelen, hadden ze maar niet zoveel geld aan het zwakke Griekenland moeten uitlenen. Maar ja, dan zou ongetwijfeld het verwijt hebben geklonken dat niet de politiek, maar de banken het lot van het land bezegelden door hen geen geld te willen lenen.

Althans niet tegen de rente die toen ook voor de andere eurolanden gold.

Beleggingsconsequenties

Hoe dan ook, het is een (politieke) chaos in Europa. De vraag is wat de beleggingsconsequenties zijn van deze puinhoop. Stel dat het tot een Grexit komt, de meest waarschijnlijke uitkomst van de allesbeslissende (Alweer? Ja, alweer!) eurotop komende zondag. Er zijn twee denkrichtingen.

Ten eerste kun je stellen dat door de Grexit de euro weer sterker wordt. De zwakste schakel is eruit. Het vertrouwen in de resterende eurolanden neemt toe. Alle focus is weer gericht op de economische groei. Eerder vroeger dan later zal de ECB kunnen stoppen met ultraruime monetaire beleid.

De eurolanden kunnen zich nu weer volop bezighouden met de economie. Het vertrouwen in de euro neemt toe.

Gevolgen: de euro stijgt in waarde en de rentestijging zet door. Voor aandelen betekent dit een gematigde ontwikkeling. Enerzijds is er een positieve impuls van een groeiende economie, anderzijds een remmende factor door rente- en eurostijging.

Aanhoudende onrust

Het is ook mogelijk, dat lijkt mij het meest waarschijnlijke scenario, dat de onrust aanhoudt. De euro blijkt geen onomkeerbaar project en van tijd tot tijd zullen de nieuwe zwakke landen door de financiële markten in het vizier worden genomen.

De euro blijft fundamenteel zwak en de ECB zal zo lang mogelijk de rente laag houden. In dit scenario zullen de aandelenkoersen toch een flink herstel kunnen laten zien, vooral gestut door de lage rente en de zwakke euro.

Natuurlijk is ook een derde scenario nog mogelijk: doormodderen. Gezien de uitspraken van de diverse regeringsleiders lijkt mij dat (nu) de minst waarschijnlijke, en eerlijk gezegd ook de slechtste "oplossing".

De onzekerheid binnen de eurozone blijft, de politieke onrust neemt alleen nog maar verder toe. In dit scenario zullen rente en euro ook zwak blijven, maar zullen de aandelenkoersen amper herstellen van de flinke koerscorrectie van de afgelopen weken.

De onzekerheid over een eventuele toekomstige Grexit blijft boven de markt hangen.

Grieks wanbeleid

Terug naar Griekenland. Wat de uitkomst ook is van het overleg de komende dagen, de Grieken gaan een zeer moeilijke tijd tegemoet. Dat komt niet door Europa en zelfs niet in de eerste plaats door Tsipras en consorten, hoewel zij de situatie wel enorm verergerd hebben.

De komende slechte tijden zijn de consequenties van het wanbeleid dat in het land is gevoerd. Het is niet anders, maar de Griekse bevolking zal zelf de lasten daarvan moeten dragen. Binnen of buiten de euro.

Hervormingen zijn de beste garantie om uitzicht te hebben op beter tijden. Ik vrees echter dat we de komende jaren Griekenland maar beter Hellas kunnen noemen.


Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Auteur: Marcel Tak

Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik r...

Meer over Marcel Tak

Recente artikelen van Marcel Tak

  1. 12 jan Turbo: hoge hefboom in de ban? 41
  2. mrt '20 Beleggen na de coronacrash
  3. sep '18 ETF-recensie: De slankste ETF 9

Gerelateerd

Reacties

7 Posts
| Omlaag ↓
  1. PP parels 9 juli 2015 11:42
    Pff Marcel, deze column is ver beneden jouw niveau. Naïef, politiek besmet en ongenuanceerd. Waarom ontbreken er koppen als EU wanbeleid, Traag en politiek gekonkel, Ondeskundige en misleidende politiek en Zwakke EU. Je hebt je verlaagd tot napraten en populistische oordelen terwijl je beter moet kunnen weten. Broddelwerk dus waarop ik met onderstaande reageer.

    1. In hun jacht naar hogere rentes hebben de banken onverantwoorde risico's genomen door o.m. Griekse leningen op te kopen. Vervolgens hebben ECB en de nationale centrale banken die schulden overgenomen toen de risico's werkelijkheid werden. Dat werd dus een soort roulette zonder verlieskansen voor de banken. Daar klets je gewoon maar overheen.

    2. De politici hebben op een onverantwoorde wijze groei van de EU nagestreefd en onzorgvuldig en onvolledig de Euro ingevoerd. EU en ECB hebben niet ingegrepen toen Griekenland onverantwoorde schulden aanging. Daarmee hebben zij het mismanagement van de toenmalige Griekse regering niet voorkomen. Ook de risico's voor de banken werden door regeringen en centrale banken genegeerd. Dit is een vorm van mismanagement een enquête waardig!

    3. Al minstens drie jaar terug werd er door velen al geconstateerd dat de schuld in Griekenland te hoog was om nog normaal te worden terugbetaald. Een ingrijpende herstructurering was nodig. De regeringen, Duitsland voorop, legden echter een prioriteit bij het veilig stellen van de ontstane schuldrisico's bij de eigen banken. Ondertussen groeide de schuld in Griekenland door relatief t.o.v. het BBP hoge rentes alsmede liquiditeit (niet solvabiliteit!) beschermende leningen voor de banken op naam van de Griekse staat. Als er daadkrachtig en integer was ingegrepen was het liquiditeitsprobleem niet ontstaan en als die ingreep alsnog komt dan zullen de Griekse banken weer liquide genoeg worden om deze tijdelijke hulp terug te storten. Kortom de enorme groei van de schulden is voor een deel veroorzaakt door traag handelen van de EU/Troika (aangroei door renteschuld) en deels van een heel ander soort (liquiditeitshulp) ook veroorzaakt door het oprekken om politieke redenen van de probleemperiode.

    4. Ook speelde de (persoonlijke) politieke situatie in bijvoorbeeld Duitsland en Nederland een belangrijke rol. Merkel en Rutte (inclusief voorgangers) konden qua positie en eerdere uitspraken niet meer overgaan tot kwijtschelding/herstructurering. Nee, et moest volstrekt de schuld van de Grieken zijn. Lees de lege en ondeskundige uitspraken over deze kwestie die Rutte rondstrooit.

    5. Toen de nood te hoog werd is er een veel te beperkte ingreep gedaan. Het was toen al bekend dat de problemen op termijn opnieuw zouden opdoemen. En de politici? Nou die speelden de vermoorde onschuld. Riepen ach en wee over die Grieken. Precies zoals ze zich al jaren eerder hadden voorgenomen om uit hun persoonlijke netelige situatie te komen.

    6. De Grieken stonden met de rug tegen de muur. Gezien de absurde wurggreep waarin ze, deels door hun eigen politici, de banken en de EU in de voorgaande jaren veroorzaakt, snap ik dat ze blij waren met hun herwonnen eergevoel en vergrote kans op een nog iets uitzicht biedend toekomstperspectief.

    Conclusie
    Gisteren heb je vermoedelijk niet de discussies in het EU parlement bij het bezoek van Tsipras gevolgd. Anders had je vast ook wel iets over het droevige niveau en het politieke egotrippen gezegd. Veel herhalende blabla en algemeenheden. Diep droevig om daar drie uur mee bezig te zijn. In Athene kon er na het referendum worden gedanst. In de overige EU landen kan en mag er na deze droevige vertoning en de nu al jaren tekortschietende activiteiten van EU en regeringen voor jaren niet meer gedanst worden. Althans niet als de realiteit onder ogen wordt gezien. Maar getuige jouw column zullen wij nog jaren als dwazen ronddwalen en zand in onze eigen ogen (laten) strooien.
  2. aex010 9 juli 2015 12:09
    quote:

    schreef:


    Natuurlijk is ook een derde scenario nog mogelijk: doormodderen. Gezien de uitspraken van de diverse regeringsleiders lijkt mij dat (nu) de minst waarschijnlijke, en eerlijk gezegd ook de slechtste "oplossing".

    Hier maakt Marcel Tak een fout. Je moet mensen nooit beoordelen op hun woorden, maar op hun daden. En dat geldt nog duizend maal meer voor regeringsleiders en andere politici!

    Welnu, gelet op hun daden lijkt doormodderen mij helaas met stip het meest waarschijnlijke scenario.

    Griekenland blijft op een of andere manier in de euro en er wordt met een 'overbruggingskrediet' of iets dergelijks weer tijd gekocht om het blikje verder 'down the road' te trappen, zoals de Amerikanen dat zo mooi zeggen.
  3. CAREX 9 juli 2015 12:59
    het derde scenario "doormodderen"lijkt mij het meest waarschijnlijk,
    tot nu toe hebben politici geen ruggengraat getoond.
    Griekenland weet dit en maakt hier handig gebruik/misbruik van.
    oftewel; Noord-europa kan de komende generaties voor het pensioen/uitkeringen etc. van 10 miljoen grieken gaan werken , daar komt het gewoon op neer.
  4. forum rang 4 theo1 9 juli 2015 15:28
    @PP Parels: bijna helemaal met je eens. Aanbeveling.

    1- Daar werden de banken natuurlijk wel actief toe aangezet. De ECB accepteerde Griekse schuld als volwaardig onderpand en zette er daarmee het stempeltje "even goed als Duitsland" op. Sloeg natuurlijk nergens op en was dan ook puur politiek gemotiveerd. En zo'n stempeltje ontslaat banken natuurlijk ook niet van de verantwoordelijkheid zelf na te denken. Maar je weet hoe dat gaat tegenwoordig.

    Bovendien, als de banken Griekenland niet geld hadden geleend, waren de Grieken al veel eerder blut geweest. En dan had iedereen (de politiek voorop natuurlijk) geroepen dat Griekenland kapot wordt gemaakt door die verrekte banken die weigeren te doen waar ze voor zijn: geld uitlenen.

    2- Volkomen mee eens. De invoering van de euro en het beleid daarna is op grandioze manier verprutst. Werkelijk alles is fout gedaan. Er was allang bekend dat Griekenland fraudeerde, toch moesten ze er zo nodig bij (om politieke en symbolische redenen). Landen die er lang niet klaar voor waren moesten er bij, om succes uit te stralen en ook om ze in de "ever closer integration" binnen te zuigen. In principe heeft zelfs geen enkel land (ook Duitsland niet) op geen enkel moment aan alle criteria voldaan. Dus de euro had volgens de euro-regels helemaal niet ingevoerd mogen worden, omdat geen enkel land zich kon kwalificeren. Die uitkomst was natuurlijk politiek niet wenselijk en dus zijn de regels maar even vergeten (zoals dat steeds gebeurt als dat zo uitkomt). Het is echt een triest verhaal van gestuntel en politiek opportunisme. Eigenlijk horen alle politici die met de euro te maken hebben gehad in de gevangenis thuis, wegens roekeloos en onverantwoord gedrag.

    3- De juiste volgorde was natuurlijk eerst het Griekse probleem aanpakken en daarna de Duitse en Franse banken die veel te diep in de Griekse obligaties zaten, redden. Maar dan was het Duitse imago van financiële superioriteit naar de maan geweest. Je moet ook niet vergeten dat de Griekse schuld geconcentreerd zat bij de Duitse en de Franse banken. Zeker Frankrijk had het geld helemaal niet om die banken op eigen kracht te redden en voor Duitsland was het ook nog lastig geworden. Langs de gekozen weg is het probleem uitgesmeerd over alle eurolanden. Duitsland en Frankrijk hebben het probleem voor een deel afgewenteld op de rest van de landen, inclusief landen als Letland en Slowakije die er niks mee te maken hadden en nog armer zijn dan Griekenland. Een smerig spelletje. Het woord "gewetenloos" komt bij me op.

    4- Ja, sinds De Jager heeft lopen roepen dat iedere cent met rente terug gaat komen, en Merkel heeft ook zoiets geroepen, kunnen ze natuurlijk moeilijk aan komen zetten met een schuldsanering. Terwijl iedereen die een beetje normaal denkt, kan zien dat een schuldsanering altijd een noodzakelijk onderdeel van de redding van Griekenland moet zijn. Natuurlijk kan dat niet het enige zijn, als er verder niks verandert gaan ze meteen weer nieuwe schulden opbouwen en begint het hele drama weer opnieuw, maar de huidige schuldenlast is een molensteen om de nek die ieder herstel bij voorbaat onmogelijk maakt.

    5- Ja, halfzacht ingrijpen en hopen dat het probleem vanzelf weggaat. De EU ten voeten uit.

    6- De Grieken hebben niet veel meer te verliezen. Het land is al kapot. Ik kan me hun reactie wel voorstellen. En als zo'n oen als Juncker ook nog gaat roepen dat ze geen andere keuze hebben dan "ja" stemmen, dan gaan ze natuurlijk juist "nee" stemmen. Dat Juncker de illusie had dat de Grieken naar hem zouden luisteren, toont de grenzeloze onnozelheid van die clown.
  5. PP parels 10 juli 2015 13:14
    @theo1: Gelijkgestemden... Mooi verwoorde reactie overigens.
    Fijn dat er anderen zijn die de realiteit kunnen en willen zien ondanks al het populistische en politieke zand in de ogen strooien.
    Als Marcel Tak nu ook zijn leven betert en zijn serie columns over de Griekse situatie weer objectief en integer maakt dan zie ik de (Griekse) zon weer een beetje schijnen. Hij verloor voor mij aan geloofwaardigheid en vulde zijn verantwoordelijkheid als column schrijver steeds slechter in. En dat was jammer want, al had je een soms een andere mening, hij schreef goede columns.
  6. forum rang 4 theo1 10 juli 2015 16:05
    Nou PP, volgens mij is het allemaal heel erg duidelijk als je je ogen open houdt. Volgens mij kan niemand (behalve dan Jean Claude Juncker, want die heeft zich nog nooit door de realiteit laten tegenhouden) volhouden dat de euro klopt.

    Het probleem van Marcel Tak is dat hij puur denkt als theoretisch econoom en geen enkel idee van politiek heeft. Als die euro nou goed was ingevuld, en alle landen zich aan de regels zouden houden, dan had het kunnen werken en dan had het een stuk efficiëntie kunnen toevoegen. En daarom is Tak zo vóór want economen zijn altijd voor dingen die efficiëntie toevoegen. En Tak veronderstelt gewoon als gegeven dat alle randvoorwaarden kloppen. Maar dat is een puur theoretische gedachte die niks met de echte wereld te maken heeft. Voor theoretici is de echte wereld meestal maar storend, aangezien die vaak nogal hardnekkig weigert zich aan de theorie te houden.

    Als het gaat om puur economische onderwerpen, die liefst modelmatig benaderd kunnen worden, kan je Marcel Tak om een boodschap sturen. Daar kan hij prima verhalen over schrijven, met veel kennis en gezond verstand. Maar van politiek en psychologie heeft hij geen sjoege. Dat zijn dingen die te slordig zijn om in een model te passen en daar houdt het dus op.

    Wat hij niet snapt is dat door een heel politiek proces (waarbij economie hooguit een bijrol speelde), de regels niet kloppen. En dat die ook niet gehandhaafd worden, omdat dat politiek gezien niet kan. Frankrijk voldoet al jaren niet aan de 3% regel, en dat zal ook nog jaren zo blijven. Zonder enige consequentie. Af en toe houdt een eurocommissaris ritueel zijn vingertje omhoog en wordt dan vervolgens straal genegeerd. Omdat de EU niet het gezag heeft om Frankrijk aan te pakken. Dus de 3% regel stelt niks voor als het om Frankrijk gaat. En ook niet voor Duitsland, toen die in een recessie zaten werd de regel ook gewoon genegeerd. Als de belangrijkste regel waar een munt op is gebaseerd niet geldt voor de twee grootste deelnemers (samen 50% van het totaal), dan is die munt nergens op gebaseerd. Het criterium van maximaal 60% staatsschuld is totaal vergeten, want daar gaat geen enkel Europees land deze eeuw nog aan voldoen (tenzij er hele spectaculaire wonderen gaan gebeuren).

    En als een land zich niet puur vrijwillig aan de regels houdt, wat dan? Wat als een land gewoon keihard de ramkoers kiest? Je ziet nu dat een klein land als Griekenland de hele zaak kan opblazen als ze dat willen. En als dat kan, gaat dat vroeg of laat ook gebeuren. Het feit dat de hele EU, all the kings horses and all the kings men, totaal met de bek vol tanden staat tegenover een dwerg als Griekenland, toont wel aan dat het hele systeem zo wrak als iets is.
  7. PP parels 10 juli 2015 17:39
    Helemaal mee eens. Samengevat: het is een rare wereld.
    Luister naar: www.youtube.com/watch?v=4N3N1MlvVc4
    Mad world maar ook Sad world. Het nummer is mooi en heel geschikt als achtergrond bij deze sombere gedachten.
    Haha, grappig,de muziek ging bij mij vanzelf verder met Everybody Hurts (R.E.M.).
7 Posts
|Omhoog ↑

Plaats een reactie

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Onderwerpen: euro, Griekenland, Grexit

Dagelijkse nieuwsbrief

Ja, ik wil elke dag de laatste kooptips en analyses van verschillende aandelen ontvangen.

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links