Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Inloggen

  • Geen account? Registreren

Wachtwoord vergeten?

Lang zal Lehman leven

Vijf jaar geleden viel Lehman Brothers. Dat moment wordt vaak omschreven als 'het begin van de financiële crisis', maar dat was het natuurlijk niet. Lehman was een grote eruptie van een vulkaan die al een tijdje aan het borrelen en vuurspuwen was.

Maar voor de financiële crisis was Lehman, om het maar even in showbizztermen te zeggen, de doorbraak naar het grote publiek. Zeker in Amerika, waar ineens miljarden aan spaar- en beleggingsgeld in rook opging, maar ook in Europa, waar ineens duidelijk werd dat het om meer ging dan een Amerikaans hypothekenprobleempje.

Dat de gemiddelde spaarder dit niet zag aankomen kun je je voorstellen, maar ik verwonderde me er destijds al over dat bankbestuurders en grote beleggers naderhand glashard beweerden dat deze schokgolf 'onmogelijk te voorzien' was geweest. Wie in de maanden, nee jaren, daarvoor de krant oplettend had gelezen had op z'n minst kunnen weten dat er nogal wat banken opzichtig aan het wankelen waren.

Incompetentie en kuddegedrag
Ik vind IceSave nog altijd een goed voorbeeld. Dat kleine spaarders hun geld massaal naar Reykjavik mailden kun je ze moeilijk kwalijk nemen. De bank had een vergunning en viel onder het depositogarantiestelsel. Maar ook treasurers van gemeentes en overheidsinstellingen parkeerden doodleuk - en niet-gegarandeerd - miljoenen in IJsland.

Van een institutionele belegger die over vele miljoenen gemeenschapsgeld gaat mag je toch verwachten dat hij of zij af en toe het FD of de Financial Times inkijkt. Daarin stonden al een halfjaar verhalen over de grote problemen waar de IJslandse economie in terecht was gekomen. 

Waarom dan toch gaan voor die paar extra procentjes? Wat mij betreft zijn daar maar twee antwoorden op mogelijk: incompetentie (dus echt de krant niet lezen) of kuddegedrag. Waarbij de een de ander niet uitsluit, natuurlijk. Nooit werd het kuddegedrag in de financiële wereld beter verwoord dan door de onsterfelijke woorden van Citigroup-CEO Chuck Prince:

"As long as the music is playing, you've got to get up and dance. We're still dancing."

Niemand had de guts
Dat zei hij overigens al in juli 2007, ruim een jaar voor de val van Lehman, om nog maar even aan te tonen dat ook Wall Street-CEO's de bui heus wel zagen hangen. Het kuddegedrag van de financiële industrie samengevat in één pijnlijke, historische quote.

Dat de geldmachine ooit een keer gierend tot stilstand zou komen wisten de bankiers - althans de slimmere onder hen - ook wel. Zeker eind 2007 en de eerste helft van 2008. Maar niemand had de guts (en de wil) om de kip met de gouden eieren te slachten, ruzie met aandeelhouders te maken en het jaarlijkse bonusfeestje te verpesten. En dus bleef de trein voortrazen - tot de Lehmancrash.

Je zou zeggen dat de megacrisis van de laatste jaren de financiële wereld wel zou hebben gezuiverd van de uitwassen. Tenslotte was het eigenlijk wel absurd dat een in de kern faciliterende industrie - banken zorgen voor de geld- en kapitaalstromen die de economie helpen functioneren - zelf veruit de grootste economische sector was geworden.

Amerikaanse banken weer op krachten
Briljante natuurkundigen, ingenieurs en biochemici gebruikten hun talent niet meer om prachtige dingen uit te vinden, maar gingen in plaats daarvan bij een bank voor veel geld financiële producten in elkaar sleutelen die vervolgens werden verkocht aan pensioenfondsbeleggers die nauwelijk begrepen wat ze eigenlijk kochten. 

Ja, natuurlijk zijn de banken gekrompen na de crisis en zijn er diverse derivatentijdbommen ontmanteld. Maar hoe zit het verder met de zuivering? Een veelzeggend grafiekje uit de Washington Post: In Amerika zijn de banken al bijna weer zo sterk als ze waren voor de crisis.

In Nederland ligt dat iets anders, met twee van de vier grote banken in handen van de staat en één die slechts kon overleven met hulp van de overheid. Toch blijf ik me hier ook soms verbazen over de hardnekkigheid van bankiersgedrag. Een paar weken terug schreef NRC een mooi verhaal over de weerstand binnen ABN Amro tegen het beleid van topman Gerrit Zalm.

"Grote deals"
De anonieme bankiers die werden geciteerd hunkerden nog steeds naar de good old days, toen ze even dachten in de internationale eredivisie mee te kunnen spelen. ABN Amro moet geen saaie middenstandsbank zijn, maar weer 'zakendoen', en 'grote deals' binnenhalen, vonden ze.

Eerlijk is eerlijk, de PR-afdeling van de bank reageerde alert en liet weten die heimwee naar glorieuze tijden te kunnen missen als kiespijn: "ze schetsen een bank die ABN Amro niet meer is en niet meer wil zijn." Terecht, lijkt me, maar het geeft maar aan dat 'cultuuromslag' een woord is dat het vooral goed doet in vrome teksten, maar in de praktijk ontzettend moeilijk te realiseren is.

Een hele generatie - misschien wel twee - van bankiers en andere financiële dienstverleners heeft een leven lang te horen gekregen dat ze winnaars moesten zijn, deals moeten binnenslepen, omzettargets halen, en als ondernemers moeten denken. En wie dat het beste kon werd daar ook nog eens vorstelijk - letterlijk - voor beloond.

Wil om te scoren
Gaan diezelfde mensen nu braaf 'de klant centraal' stellen? Misschien zouden ze wel willen, maar de wil om te scoren zit diep verankerd en zolang de bank nog steeds de beste productverkopers het best beloont is er weinig stimulans om het anders te doen. Het tempo waarin de financiële wereld verandert is schrikbarend laag als je het vergelijkt met de snelheid waarmee het kaartenhuis instortte.

De 'redding' van allerlei banken door overheden heeft daar ook niet echt bij geholpen, natuurlijk. Daardoor is de druk bij de banken enigszins van de ketel en heeft vooral de overheid een probleem. Die verhaalt dat weer op de burger. Zo is de situatie vijf jaar na Lehman: banken zijn gekrompen maar herstellende, terwijl de bevolking het volle gewicht van de crisis nu echt begint te voelen, door bezuinigingen, hoge werkloosheid en nullijnen.

Is dat fair? Nee, niet echt. Kon het anders? Dat is alweer moeilijker te zeggen. Had Wouter Bos ABN Amro en ING gewoon moeten laten klappen? Of had de Amerikaanse regering Lehman juist moeten redden? Je kunt er eeuwig over blijven twisten. Feit is dat de crisis linksom of rechtsom nooit voorkomen had kunnen worden - het verloop was alleen anders geweest. Er zat al veel te lang veel te veel scheef in het systeem. En dat is nog lang niet allemaal rechtgezet.


Pieter Kort is hoofdredacteur van IEX Media. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Klik hier voor een overzicht van de beleggingen van de IEX-redactie.

Auteur: Pieter Kort

Pieter is hoofdredacteur van IEX.nl en de overige financiële titels van IEX Media. Volg hem op Twitter: @pieterkort.

Meer over Pieter Kort

Recente artikelen van Pieter Kort

  1. 23 jun Powell èn Draghi over inflatie: toch maar even opletten
  2. 23 jun Oranje boven in de IEX Fonds 40
  3. 28 mei Dit zijn alle 20 long- èn shorttips van de Hollandse Aandelenavond 3

Gerelateerd

Reacties

15 Posts
| Omlaag ↓
  1. [verwijderd] 15 september 2013 15:43
    Waarom dan toch gaan voor die paar extra procentjes? Wat mij betreft zijn daar maar twee antwoorden op mogelijk: incompetentie of kuddegedrag.
    Ik weet nog wel een antwoord en dat betreft de particuliere spaarders.
    De inflatie en de vermogensrendementsheffing hollen het vermogen in rap tempo uit.
    Op deposito zetten bij een Nederlandse bank is geen optie omdat je dan automatisch geld verliest. De spaarders hebben geen keuze. DNB had ICESAVE gewoon moeten weigeren geld van Nederlandse spaarders op te halen. Maar ja, wij moeten zo nodig het braafste jongetje van de klas zijn. Zelfde voorbeeld met ABNAMRO. Daar verliezen wij met z'n allen dik 20 miljard op terwijl DNB en het MinFin de deal gewoon hadden kunnen blokkeren.
    Moet je in bijvoorbeeld Frankrijk mee aankomen. Die gaan er gewoon dwars voorliggen en Brussel krijgt de overbekende middelvinger.
    Franse banken onder water? Dan krijgen ze gewoon allemaal geld van de overheid! Hier zijn ABN en SNS gewoon kapot gemaakt.
    Het is een schande!!!!!!!!!
  2. [verwijderd] 15 september 2013 19:18
    "De anonieme bankiers die werden geciteerd hunkerden nog steeds naar de good old days, toen ze even dachten in de internationale eredivisie mee te kunnen spelen. ABN Amro moet geen saaie middenstandsbank zijn, maar weer 'zakendoen', en 'grote deals' binnenhalen, vonden ze"

    Zalm moet zich ontdoen van dit soort figuren, is toch gewoon zijn werk?
    Ik zie ze wel eens lopen, pedante, bekakte figuren die in een heel andere wereld leven.
    DNB is niet sturend aanwezig, ze laten het gebeuren en wachten fijntjes af.
    De NL-bankbalans als de groots mogelijke leugen, DNB moet ingrijpen....

  3. [verwijderd] 15 september 2013 19:56

    Paulta, ik ben het niet geheel met je eens en dat geldt ook voor Pieter. Of een bankier al dan niet bekakt is, is natuurlijk niet echt belangrijk.
    Voor mij hoeft het niet, hoewel ik af en toe om en met dat soort types erg kan lachen. Is het beter als ze een vieze spijkerbroek gaan dragen? Zie je dat liever?

    Kern is dat er volgens mij niets mis is met ambities. "ABN Amro moet geen saaie middenstandsbank zijn, maar weer 'zakendoen', en 'grote deals' binnenhalen, vonden ze".

    Zolang dat binnen goed risicobeheer en zonder idiote bonussen gaat, let it go. Dat lijkt mij alleen maar goed. Neerkijken op middenstandsbankiers binnen de bank zou daarnaast uiteraard hard moeten worden gestraft, want toevallig ligt daar wel de echte motor van de economie.

    Groet, Jonas
  4. forum rang 7 pietje-2005 15 september 2013 21:02
    De gemiddelde kiezer en slaaf stond, staat erbij en laat het gebeuren, simpel.
    Basel zoveel (Bazel zoveel?) wordt lastig, haha, en banken blijven een risico.
    Gewoon een wetje maken en banken dwingen om aandelen uit te geven.
    Bankiers, ook simpel via een wetje, met terugwerkende kracht aansprakelijk stellen en eventueel plukken en de bak in.
    De gewone burger, ook niet gespeend van eigenbelang en hebzucht, is voor een groot deel ook schuldig, toen en mogelijk nu, aan de crisis, of was die nu toch alweer voorbij?
  5. forum rang 6 durobinet 15 september 2013 21:44
    LONDEN (AFN) - Vijf jaar na de val van Lehman Brothers blijft de omvang van veel grote banken een bedreiging voor het internationale financiële systeem. Dat stelt de voormalige topman van de grote Britse bank Barclays, Bob Diamond, in een zondag gepubliceerd stuk op de website van de krant Financial Times.
    Diamond wijst daarin op de trage aanpak van het probleem dat veel banken te groot zijn om te laten vallen ('too big to fail'). ,,Politieke leiders, toezichthouders en banken moeten samenwerken op de belangrijkste onderwerpen, om een robuust regime voor de afwikkeling van banken op te zetten'', aldus de gewezen Amerikaanse topbankier.
  6. forum rang 4 Belegde boterham 15 september 2013 21:55
    Leuk stuk Pieter, ik denk, vermoed en verwacht gezien het verleden (eeuwen), dat de mens zwak is en blijft als het om risico's gaat.

    Ik zat op Nyenrode bij een praatje van een hoogleraar(prof) weet t niet zeker meer wat de beste man was, maar hij beweerde dat een 2% procent groeit jaarlijks goed is voor de economie.

    Als je je dan afvraagt waar die groei vandaan komt of nog beter is gekomen al die jaren dan had de financiele sector in Ned daar wel een heel groot aandeel in. Ik vond en blijf vinden dat een goede (systeem)bank een ondersteunende functie heeft en zou moeten hebben en daarmee gepaard ook een solide huishouding en 'saaie' rentes. Maar wel 'safe'

    Iedereen doet heel gewichtig over de Banken, dat doen bankiers ook, heb vele malen groepen meegemaakt en ze vonden zich idd heel wat, werkend bij de Bank. Maar volgens mij stelt allemaal niet zo heel veel voor. Alleen die idiote producten met 80 pagina's die hebben ze natuurlijk niet allemaal gelezen, ze waren te druk met een rondje golf :) (Spreek uit ervaring, zat regelmatig op de golfbaan met bobo's uit de wereld)

    Kortom, ik dwaal af, elke sector kent deze problemen op de lange termijn - het gaat ze goed, kan niet beter, en dan perfect naar de 'kl*t#n' :)
  7. [verwijderd] 15 september 2013 22:09
    Mi.i. nog veel mooier verwoord door Keynes, met de kanttekening dat je "banker" mag vervangen door gelijk welke functie in de financiële wereld:

    A sound banker, alas, is not one who foresees danger and avoids it, but one who, when he is ruined, is ruined in a conventional way along with his fellows, so that no one can really blame him.
  8. Ruud100 16 september 2013 00:06
    Leuk stukje over banken maar het leukste is natuurlijk dat er staat dat achteraf iedereen de crisis "had kunnen zien aankomen" of "er al vanaf wist maar zo lang mogelijk de kop in het zand stak".

    Projecteer dat dan eens op ons aller Euro...
    "Crisisje" in Griekenland, Ierland, Portugal, Italie, Spanje, Cyprus en binnenkort Frankrijk en Nederland.

    Alle politici roepen dat het is opgelost! Hoe? Nou, heel simpel: Griekenland, Ierland, Portugal, Italie, Spanje, Cyprus, Frankrijk en Nederland zitten inmiddels met nog veel hogere schulden dan het moment dat de eurocrisis uitbrak.

    De schulden van de landen die deze helemaal niet meer kunnen betalen zijn geparkeerd in een fonds dat gegarandeerd wordt door de landen die hun schulden bijna niet meer kunnen betalen en hun begroting ook al helemaal niet op orde hebben. En daarnaast is er nog een ECB die miljarden Euro's rondsmijt met minimale waarborgen inzake terugbetaling.

    En dit bijna failliete clubje landen gaat nu een bankenunie opzetten waarmee ze hun failliete bankenstelsel gaan redden. Banken die vol zitten met onder water staande hypotheken op allerlei waardeloos vastgoed (winkels, kantoren) en met staatsobligaties van landen die nooit meer gaan terug betalen waardoor er nog een enorme berg schulden op de balans van deze landen terecht gaat komen..

    Je zou bijna denken als er 1 dominosteentje valt dan... ja wat dan.
    Dan gaat niet de rest van de dominostenen om, maar ontbrand er een heel kort lontje in een enorm financieel kruitvat.

    Tja, ik denk dat het verhaaltje dat over 5 jaar op IEX geschreven gaat worden over de ondergang van de euro en de tekenen die "we" in de aanloop naar die ondergang genegeerd hebben, al in 2013 geschreven kan worden.
  9. M357 16 september 2013 00:53
    Lehman laten gaan is de grootste blunder van de eeuw geweest. Banken zijn ook niet kleiner geworden. Alle nog bestaande grote Amerikaanse banken zijn nu groter dan voor de val van Lehman.Ik begrijp niet dat er nog mensen zijn die denken dat het goed was geweest de ABN en ING te laten omvallen. NL en de hele bevolking was dan in 1 klap tot de bedelstand verheven. ING is nu trouwens 1 van de best opererende internationale banken en heeft al miljarden extra aan de staat terugbetaald. De zgn.belastingbetaler verliest geen stuiver aan de hulp aan de ING, integendeel er worden miljarden aan verdient. Pech alleen dat al dat geld naar de staat gaat en van de belastingbetaler komende dinsdag nog meer bezuinigingen worden gevraagd. De belastingbetaler is ook zo'n nietszeggende, te pas en te onpas (mis) bruikte kreet om de massa te bespelen. Ik walg van dit land en haar politiek en onbekwame politici die niets anders doen als de gewone burgers foppen. Die zijn namelijk door de eeuwen heen al het kind van de rekening van de heersende klasse.
  10. [verwijderd] 16 september 2013 10:06
    quote:

    ovz0 schreef op 15 september 2013 15:43:


    Waarom dan toch gaan voor die paar extra procentjes? Wat mij betreft zijn daar maar twee antwoorden op mogelijk: incompetentie of kuddegedrag.
    Ik weet nog wel een antwoord en dat betreft de particuliere spaarders.
    De inflatie en de vermogensrendementsheffing hollen het vermogen in rap tempo uit.
    Op deposito zetten bij een Nederlandse bank is geen optie omdat je dan automatisch geld verliest. De spaarders hebben geen keuze. DNB had ICESAVE gewoon moeten weigeren geld van Nederlandse spaarders op te halen. Maar ja, wij moeten zo nodig het braafste jongetje van de klas zijn. Zelfde voorbeeld met ABNAMRO. Daar verliezen wij met z'n allen dik 20 miljard op terwijl DNB en het MinFin de deal gewoon hadden kunnen blokkeren.
    Moet je in bijvoorbeeld Frankrijk mee aankomen. Die gaan er gewoon dwars voorliggen en Brussel krijgt de overbekende middelvinger.
    Franse banken onder water? Dan krijgen ze gewoon allemaal geld van de overheid! Hier zijn ABN en SNS gewoon kapot gemaakt.
    Het is een schande!!!!!!!!!

    dat 'braafste jongetje zijn' is door politici en bestuurders nu juist gebruikt om 'slimme streken' uit te halen.
  11. [verwijderd] 16 september 2013 10:12
    quote:

    M357 schreef op 16 september 2013 00:53:


    Lehman laten gaan is de grootste blunder van de eeuw geweest. Banken zijn ook niet kleiner geworden. Alle nog bestaande grote Amerikaanse banken zijn nu groter dan voor de val van Lehman.Ik begrijp niet dat er nog mensen zijn die denken dat het goed was geweest de ABN en ING te laten omvallen. NL en de hele bevolking was dan in 1 klap tot de bedelstand verheven. ING is nu trouwens 1 van de best opererende internationale banken en heeft al miljarden extra aan de staat terugbetaald. De zgn.belastingbetaler verliest geen stuiver aan de hulp aan de ING, integendeel er worden miljarden aan verdient. Pech alleen dat al dat geld naar de staat gaat en van de belastingbetaler komende dinsdag nog meer bezuinigingen worden gevraagd. De belastingbetaler is ook zo'n nietszeggende, te pas en te onpas (mis) bruikte kreet om de massa te bespelen. Ik walg van dit land en haar politiek en onbekwame politici die niets anders doen als de gewone burgers foppen. Die zijn namelijk door de eeuwen heen al het kind van de rekening van de heersende klasse.
    'belastingbetaler', 'braafste jongetje', 'toptalenten', 'blabla' zijn allemaal Haagse uitdrukkingen gebruikt om een beleid door de strot te duwen. Het mooiste tv-beeld zag ik zaterdag, meen ik me te herinneren: Wilders die een auto wast zonder water. Zegt alles.
15 Posts
|Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Dagelijkse nieuwsbrief

Ja, ik wil elke dag de laatste kooptips en analyses van verschillende aandelen ontvangen.

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links