Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Inloggen

  • Geen account? Registreren

Wachtwoord vergeten?

Rente, inflatie en huizen

Lage rentestanden zouden een economie moeten helpen om de benen er weer onder te krijgen. En dus verlagen centrale banken hun officiële tarieven als er gestimuleerd moet worden.

De huidige extreem lage (officiële) rentestanden zijn het gevolg van de bestrijding van De Grote Recessie en met alleen lage rentestanden wordt ons probleem niet opgelost. Japan gebruikt al sinds 1991 het rentewapen om een einde te maken aan een periode van aanmodderen.

Japan had een officiële rentestand van 6% toen de Japanse economie in 1991 van het spoor liep. In 1995 viel het officiële Japanse tarief al tot onder de 1% en in 2001 stond er zelfs 0% op het bord. Toch zal elke econoom beamen dat Japan al ruim twintig jaar zijn economie ziet kwakkelen.

Verder omlaag
Weinig tot beperkte groei en op z’n best een beperkte geldontwaarding was wat de Japanse economie meemaakte sinds 1991. Momenteel staat het Japanse officiële tarief op 0,1% en dat moet neerwaarts worden aangepast stelde recent de gedoodverfde nieuwe premier van Japan, Shinzo Abe.

Maximaal een 0%-tarief en liever zelfs een officieel negatief tarief terwijl de geldpersen vol gas moeten draaien omdat geldontwaarding noodzakelijk geacht wordt door Abe. Geen vergoedingen op uitzettingen of zelfs toebetalen en een flinke verdunning van de waarde van de yen moeten de Japanse economie rugwind gaan geven.

Ik kan, dat weet u, die wens om geldontwaarding te zien in Japan (maar ook in Europa) heel goed begrijpen, maar die lage rente begrijp ik ook. Want wat zou Japan overkomen als de staatsschuld van 230% (!) van het bruto binnenlands product een rentevergoeding van 2% zou vragen, in plaats van de 0,75% die nu als vergoeding voor een tienjarige lening wordt betaald?

Japan zou binnen twaalf maanden failleren als gevolg van een rentevergoeding van 2% of meer op zijn staatsschuld. Maar ik wil terug naar die extreem lage rente.

Onder nul
Als we volgens een studie van Barclays van de laatste 85 jaar de rendementen van kortlopende (maximaal zes maanden) Amerikaanse staatsobligaties bekijken en daar aandelenkoersen naast plaatsen, dan weten we wat rentestanden betekenden voor aandelenkoersen.

Opvallend is dat sinds 1926 de korte reële Amerikaanse rente (rentevergoeding minus geldontwaarding) 33 jaar onder 0% lag.

  • In de jaren dat de reële rente negatief was, stegen de Amerikaanse aandelen jaarlijks gemiddeld met 2,6%.

  • Op momenten dat de korte rente echter boven het tempo van geldontwaarding lag stegen de aandelenkoersen met gemiddeld 6,2%!
  • Splitsen we de 33 jaren, waarin de reële (korte) Amerikaanse rente negatief was in delen, op dan blijkt dat in de jaren waarin de rente het zwaarst negatief was de Amerikaanse aandelenkoersen zelfs daalden met gemiddeld 2,7%.
  • Op de momenten dat de reële korte rente op z’n hoogst was in de Verenigde Staten, liepen de aandelenkoersen gemiddeld met 7,4% op.

  • Het beste deed de Amerikaans beurs het echter met een reële korte rente van zo ongeveer 1,2%.

Hogere geldontwaarding
Met de actuele Amerikaanse CPI (consumentenprijsindex) op 2,2% komen we dus niet in de buurt van die 1,2% omdat het rendement voor zesmaands Amerikaans staatspapier 0,16% is. Op dit moment hebben we al weer vier jaar te maken met een periode van negatieve reële rente in de Verenigde Staten maar doen de Amerikaanse aandelen het helemaal niet slecht.

Het gevolg van de lage officiële Amerikaanse rente zou kunnen zijn dat dit tezamen met kwantitatieve verruiming leidt tot een duidelijk hogere geldontwaarding. En als we dan toch al naar de geschiedenis kijken, dan zijn juist de perioden met een oplopende geldontwaarding ook weer de minsten gebleken voor de aandelenbeleggers.

Toch wil ik een lans breken voor hogere beurskoersen terwijl de geldontwaarding toch toeneemt. Door de enorme omvang van de staatsschulden kunnen wij ons daar onmogelijk op de normale manier uit werken en dus hebben we geldontwaarding nodig.

Zelf zuiveren
Of het nu de Amerikanen, Grieken of Japanners betreft, de geldontwaarding is momenteel hun grootste vriend als het gaat om de vraag hoe uit de schulden te komen. Nu ons financiële stelsel zo kwetsbaar is, lijkt - hoe dubbel het ook klinkt - geldontwaarding toch de keuze te worden van centrale bankiers.

De andere optie om het kapitalisme zichzelf te laten zuiveren - survival of the fittest - zou namelijk onherroepelijk leiden tot het faillissement van landen en banken en voor dat scenario blijkt niemand die ook maar iets voorstelt te willen gaan.

De grote opdracht voor de Westerse centrale bankiers is nu een gematigd tempo van geldontwaarding (5%?) te creëren samen met een zeer lage rente. Idealiter zouden beleggingen met een intrinsieke waarde het tempo van geldontwaarding moeten kunnen bijhouden.

Beleggen in huizen
Mogelijk zouden door de lage rentestanden consumenten zelfs bereid zijn te lenen om de beleggingen zoals huizen aan te schaffen waardoor er zelfs een versnelling van de waardestijging zou kunnen gaan optreden.

Dat aandelen door een waardestijging van huizen ook weer in een opwaartse beweging komen, lijkt mij een bijna vanzelfsprekendheid. Dat die Amerikaanse aandelen de komende jaren flink duurder worden, hopen ook de toezichthouders op de Amerikaanse pensioenfondsen.

Vergeleken met de dekkingsgraden van de Nederlandse pensioenfondsen lijken de dekkingsgraden van de Amerikaanse pensioenfondsen helemaal nergens op. Van de S&P 500-bedrijven hadden afgelopen zomer 14 bedrijven een gat in hun dekkingsgraad dat 25% of meer van de beurskapitalisatie betrof.

Meer nodig
Zo komt Lockheed Martin, de producent van onze F-16’s, ruim 13 miljard dollar tekort in zijn pensioenfonds terwijl de onderneming een beurskapitalisatie van ongeveer 29 miljard dollar heeft.

Het moge duidelijk zijn dat iedereen er het nodige aan gelegen is dat aandelenkoersen weer eens oplopen. Alleen een lage rente werkte echter in het verleden niet. Zeker niet als daardoor ook nog eens een negatieve reële rente ontstond.

We moeten weer een klimaat creëeren waarin beleggingen zoals huizen het goed doen en dan komt het met de economie en dus aandelen ook wel weer goed. Dat we meer dan ooit centrale banken nodig hebben om de wind weer in de rug te krijgen, is mij wel duidelijk.

Dat die centrale banken graag een hoger tempo van geldontwaarding wensen, is volgens mij ook logisch want u wilt toch ook weer oplopende aandelenkoersen.


Ype Schaap is portfoliomanager bij Antaurus. Antaurus is een gespecialiseerde, onafhankelijke vermogensbeheerder uit Baarn. Deze column is geschreven op persoonlijke titel en bedoeld als achtergrondinformatie over de financiële markten. Deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Professioneel houdt Antaurus posities aan in veel Benelux-aandelen. Elk Benelux-aandeel wordt beschouwd als een potentieel interessante belegging en alles wat Schaap schrijft moet vanuit die optiek worden gelezen. Raadpleeg meerdere bronnen en neem zelf beslissingen. Antaurus B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB).

Auteur: Ype Schaap

Ype Schaap is portfoliomanager bij Antaurus. Antaurus is een gespecialiseerde, onafhankelijke vermogensbeheerder uit Baarn. Voorheen werkte Schaap voor de Rabobank, Van Meer James Capel en Kempen & Co. De laatste jaren heeft Schaap als zelfstandige, veel geschreven over ontwikkelingen op de beurs. Sinds 1984 bemoeit hij zich ...

Meer over Ype Schaap

Recente artikelen van Ype Schaap

  1. feb '13 Niets aan de hand, ahum 5
  2. jan '13 Failliet Frankrijk 4
  3. jan '13 Bazel, Bazel, we hebben een oplossing 7

Gerelateerd

Reacties

9 Posts
| Omlaag ↓
  1. Orca 21 november 2012 14:14
    Nee, ik wil longterm koopkracht en ik wil een munt die ik kan vertrouwen. Oplopende koersen sec zegt mij niks, zet die koersen maar 'ns af tegen de ultieme BS barometer van fiat geld: goud.
    Ik zie de koersen oplopen, daar niet van, alleen niet dankzij de centrale bankiers maar juist om weg te komen van die centrale bankiers. Liever m'n pegels in een internationaal opererend bedrijf dan op de spaarrekening.
    En dat, beste Ype, is de reden dat koersen wel zullen stijgen maar dat 't 'n heel groot vraagteken is of je daar wat aan hebt.
  2. forum rang 4 geobeo 21 november 2012 15:43
    quote:

    Orca schreef op 21 november 2012 14:14:


    Nee, ik wil longterm koopkracht en ik wil een munt die ik kan vertrouwen. Oplopende koersen sec zegt mij niks, zet die koersen maar 'ns af tegen de ultieme BS barometer van fiat geld: goud.
    Ik zie de koersen oplopen, daar niet van, alleen niet dankzij de centrale bankiers maar juist om weg te komen van die centrale bankiers. Liever m'n pegels in een internationaal opererend bedrijf dan op de spaarrekening.
    En dat, beste Ype, is de reden dat koersen wel zullen stijgen maar dat 't 'n heel groot vraagteken is of je daar wat aan hebt.


    Ik snap je punt en dat wil ik ook. Maar gaat nooit gebeuren. Daar moet namelijk voor geleden worden en in een democratisch systeem is er geen politicus die dat op zijn hals wil nemen. Kijk maar naar de recente geschiedenis: grote banken in problemen? Gewoon opkopen. Zelfs de zorg duurder maken is al teveel gevraagd voor het volk(daar ben ik het overigens mee eens).

    Ze zullen dus (zoals altijd) voor de korte termijn non-oplossing gaan en dat is, zoals de schrijver van het column al aangeeft; inflatie.

    Zo ging het bij de Romeinen, zo gaat het bij ons ook.
  3. Orca 21 november 2012 16:55
    De Romeintjes dachten dat ze 't deficit konden fixen door de legering van hun munt te veranderen. In feite exact wat je nu ziet gebeuren. Dat experiment werkte niet en het rijk ging ten onder.
    Een economie, of ie nou groot/klein is en hoog/laag technologisch, kan geen vertrouwen in de munt ontberen. Dat is precies wat nu ook speelt. En aangezien ik niet zie dat ze knopen doorhakken en de pijn pakken gaat de euro uiteindelijk ten onder. Dat is waarom ik in aandelen zit (naast andere munten en fysieke zaken). Ik wil zo weinig mogelijk liquiditeiten aanhouden, net genoeg om van te leven en een buffertje voor onvoorziene uitgaven.
  4. [verwijderd] 21 november 2012 17:01
    "Nu ons financiële stelsel zo kwetsbaar is, lijkt - hoe dubbel het ook klinkt - geldontwaarding toch de keuze te worden van centrale bankiers.
    De andere optie om het kapitalisme zichzelf te laten zuiveren - survival of the fittest - zou namelijk onherroepelijk leiden tot het faillissement van landen en banken en voor dat scenario blijkt niemand die ook maar iets voorstelt te willen gaan.
    De grote opdracht voor de Westerse centrale bankiers is nu een gematigd tempo van geldontwaarding (5%?) te creëren samen met een zeer lage rente. Idealiter zouden beleggingen met een intrinsieke waarde het tempo van geldontwaarding moeten kunnen bijhouden."

    Dubbel klinkt het zeker. Maar de schrijver verwoordt het nieuwe paradigma uitstekend.

    Dit loopt een keer gigantisch mis, dat is gemakkelijk te voorspellen. Net als het duidelijk was dat de Amerikaanse hypotheekobligaties zouden ontploffen.

    Maar wanneer precies, dat blijft de vraag. Wie dat weet en wie langer solvabel blijft dan de markt fout zit, die zit gebeiteld.
  5. [verwijderd] 21 november 2012 22:45
    Dat aandelen door een waardestijging van huizen ook weer in een opwaartse beweging komen, lijkt mij een bijna vanzelfsprekendheid.

    Mij ook. Alleen die stijging van de Nederlandse huizenprijzen zie ik niet gebeuren bij stijgende werkloosheid, fiscale ontmoediging en een markt die slechts 15% gedaald is na decennialange hyperinflatie op de woningmarkt.

    Inflatie komt er ook niet bij het huidige beleid. Het opkopen van staatsobligaties door de ECB is niet inflatoir, eerder deflatoir. Er wordt immers niet alleen minder geld uitgegeven, maar ook minder ontvangen. Lage rente betekent ook niet dat er inflatie komt omdat er niemand is die geld daadwerkelijk leent van de bank of het uit de flappentap trekt.

    Zeg niet dat er geen andere factoren een rol kunnen gaan spelen, maar op basis van wat we nu weten, is het door Ype geschetste scenario niet aannemelijk.
  6. forum rang 4 Moneyball 22 november 2012 10:34
    quote:

    promoneymaker schreef op 21 november 2012 22:45:


    Dat aandelen door een waardestijging van huizen ook weer in een opwaartse beweging komen, lijkt mij een bijna vanzelfsprekendheid.

    Mij ook. Alleen die stijging van de Nederlandse huizenprijzen zie ik niet gebeuren bij stijgende werkloosheid, fiscale ontmoediging en een markt die slechts 15% gedaald is na decennialange hyperinflatie op de woningmarkt.

    Inflatie komt er ook niet bij het huidige beleid. Het opkopen van staatsobligaties door de ECB is niet inflatoir, eerder deflatoir. Er wordt immers niet alleen minder geld uitgegeven, maar ook minder ontvangen. Lage rente betekent ook niet dat er inflatie komt omdat er niemand is die geld daadwerkelijk leent van de bank of het uit de flappentap trekt.

    Zeg niet dat er geen andere factoren een rol kunnen gaan spelen, maar op basis van wat we nu weten, is het door Ype geschetste scenario niet aannemelijk.


    Precies! Zoals ik hier eerder al zei, we krijgen geen 5% inflatie de komende jaren. Hoogst onwaarschijnlijk in een situatie van schuldafbouw en hoge werkeloosheid. Denk je dat bij 25% werkeloosheid zoals in Spanje inflatie ontstaat???
  7. [verwijderd] 22 november 2012 10:37
    quote:

    Moneyball schreef op 22 november 2012 10:34:


    [...]

    Precies! Zoals ik hier eerder al zei, we krijgen geen 5% inflatie de komende jaren. Hoogst onwaarschijnlijk in een situatie van schuldafbouw en hoge werkeloosheid. Denk je dat bij 25% werkeloosheid zoals in Spanje inflatie ontstaat???


    Why not? Dat gebeurde eind jaren zeventig, begin jaren tachtig precies zo. Ken uw klassieken.
9 Posts
|Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links