Vooruitblik Fed: alles, maar dan ook echt alles wat u moet weten

• Het eerste rentebesluit van de Federal Reserve van 2026 is vanavond een feit
• De Fed zal waarschijnlijk op de pauzeknop drukken
• Spannender wordt wie in mei de voorzittershamer zal overnemen van Powell
• De onafhankelijkheid van de Fed staat op het spel, maar er zijn wel veel waarborgen
• De vraag is wat Powell zal loslaten over de toekomst van de Fed

Het Federal Open Market Committee (FOMC) is bijeen gekomen voor een tweedaagse vergadering om het monetaire beleid te bepalen, waaronder de beleidsrente. Het rentebesluit zelf is waarschijnlijk niet heel spannend, maar het begeleidende commentaar mogelijk wél: Fed-voorzitter Jerome Powell, van wie de termijn in mei afloopt, ligt op ramkoers met president Trump.

Wat speelt er, wat kunt u verwachten en is Trump werkelijk in staat om de Fed naar zijn hand te zetten?

1. Over welke rente neemt de Fed morgen een besluit?

Vanavond om 20 uur maakt de Federal Reserve het rentebesluit bekend. De knop waaraan de Amerikaanse bank al dan niet draait is de federal funds rate, Dit is het tarief waartegen commerciële banken ongedekte leningen met een looptijd van één dag (overnight) aan elkaar verstrekken. Banken moeten elke dag voldoende geld in kas hebben. Komt een bank geld tekort, dan leent zij dit tijdelijk van een andere bank.

De federal funds rate beïnvloedt indirect de rente op andere leningen (zoals hypotheken, bedrijfsleningen en creditcards) en spaarrekeningen. Dat maakt het tot een belangrijk economisch sturingsinstrument voor de Fed.

Als de inflatie te hoog is, kan de Fed ingrijpen door de rente te verhogen. Lenen wordt dan duurder en spaargeld rendeert meer. Consumenten en bedrijven zullen dan minder lenen, waardoor de economie wat afkoelt. Bij een naderende recessie kan de centrale bank de economische groei aanjagen door leningen juist goedkoper te maken.

2. Waarom heeft de Fed de rente afgelopen jaar verlaagd?

De Amerikaanse inflatie is nog altijd te hoog: de zogeheten (kern-)PCE-inflatie kwam in november uit op 2,8% op jaarbasis, terwijl de Fed streeft naar 2%. Desondanks heeft de Federal Reserve de rente vorig jaar in drie stappen verlaagd naar een bandbreedte van 3,5% tot 3,75%:

Dat de Fed toch koos voor een serie renteverlagingen komt omdat de arbeidsmarkt begon af te koelen: de banengroei zwakte af en de werkloosheid liep op. In de ogen van de Fed woog dit risico zwaarder dan dat van de inflatie.

Belangrijk hierbij om te weten is dat de Fed een dubbel mandaat heeft: zij streeft niet alleen naar prijsstabiliteit (een inflatie van 2%), maar ook naar maximale werkgelegenheid (een werkloosheid van maximaal 4%).

In elke vergadering moet de Fed beide belangen afwegen. Dat is balanceren op een dun koord. Een lagere rente kan de werkgelegenheid stimuleren, maar ook de inflatie aanjagen. Een hoog blijvende rente kan de inflatie de kop indrukken, maar ook de economie schade toebrengen.

3. Gaat de rente voor de vierde keer omlaag of maakt de Fed een pas op de plaats?

Het lijkt erop dat aan de serie renteverlagingen nu een einde komt; voorlopig althans. De markt schat de kans op een rentepauze momenteel in op 97,2%, zo blijkt uit de FedWatch-tool van CME. Dat is een welhaast Noord-Koreaans percentage en het moet raar lopen wil de Fed daar van af wijken.

Uit de notulen van de laatste vergadering bleek dat binnen de Fed de vorige keer grote verdeeldheid bestond over het rentebesluit. Twee leden van het beleidscomité pleitten voor een rentepauze, terwijl één lid aandrong op een grotere verlaging van 50 basispunten. Daarmee was sprake van het grootste aantal tegenstemmen in zes jaar.

Bovendien lieten enkele officials die instemden met een verlaging van 25 basispunten weten dit niet met volle overtuiging te hebben gedaan en een rentepauze eveneens een goede optie te vinden.

Ook viel in de stukken letterlijk te lezen dat sommige beleidsmakers het, gezien de huidige economische vooruitzichten, passend achtten om de rente na december enige tijd onveranderd te laten. Dit alles getuigt van grote terughoudendheid.

4. Hoe zal de rente zich hierna ontwikkelen?

Er verschijnt morgen geen nieuw dotplot: een puntengrafiek waarop de renteverwachtingen van alle 19 deelnemers aan de rentevergadering zijn weergegeven. Dus het is gissen hoe het rentepad er verder uit gaat zien.

Van de laatste notulen werden we ook niet wijzer. Verdere renteverlagingen werden passend gevonden op voorwaarde dat de inflatie daadwerkelijk richting de 2% beweegt. Hieraan werd toegevoegd dat toekomstige besluiten afhankelijk blijven van nieuwe economische data, de economische vooruitzichten en de afweging tussen verschillende risico's. Het grillige beleid van Trump maakt het lastig om te navigeren.

Shutdown en gevecht met Trump

Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat de VS mogelijk binnenkort weer te maken krijgt met een gedeeltelijke shutdown van de overheid. Komende vrijdag, 30 januari, loopt namelijk de tijdelijke wet af die de Amerikaanse overheid financiert. Er is een nieuwe deal nodig om een nieuwe shutdown te voorkomen. Het wordt spannend of dat gaat lukken. Diverse Democratische senatoren weigeren in te stemmen met een brede financieringswet zolang daarin geld voor Homeland Security en ICE voor wordt gereserveerd zonder strengere regels en beter toezicht. Ze zetten hun hakken in het zand na de dodelijke schietpartij in Minnesota.

Een nieuwe shutdown zou een nieuwe periode van onzekerheid inluiden.

En alsof alles bij elkaar niet al ingewikkeld genoeg is, staat de Federal Reserve ook nog eens onder grote politieke druk. President Trump heeft vorig jaar bij herhaling aangedrongen op forse renteverlagingen tot 1%, een niveau dat we met uitzondering van een economische crisis zelden zien.

Sinds de laatste vergadering zijn de spanningen tussen Powell en de president nog verder opgelopen. Het ministerie van Justitie opende medio januari een strafrechtelijk onderzoek naar de vraag of Powell tegenover het Congres heeft gelogen over de kosten van de renovatie van het hoofdkantoor van de Federal Reserve (die waren opgelopen van $1,9 miljard naar circa $2,5 miljard).

In een video op X noemde Powell dit onderzoek een 'voorwendsel' van Washington om meer invloed te krijgen op het monetaire beleid van de Fed. Dat een bankpresident zoiets doet is ongekend.

Video message from Federal Reserve Chair Jerome H. Powell: https://t.co/5dfrkByGyX pic.twitter.com/O4ecNaYaGH

— Federal Reserve (@federalreserve) January 12, 2026

Daarnaast boog het Hooggerechtshof zich vorige week over de vraag of Trump Fed-gouverneur Lisa Cook terecht had ontslagen, op verdenking van hypotheekfraude. Hier nam ook Powell het woord. De uitspraak laat nog een tijd op zich wachten, maar is eveneens van groot belang voor de onafhankelijkheid van de Fed. Dat een president een Fed-gouverneur probeert te ontslaan is een unicum.

De druk op de Fed neemt nog verder toe vanwege het aflopen van de termijn van Powell in mei dit jaar. Trump kan niet wachten om hem te vervangen en is al ruim een halfjaar op zoek naar een opvolger. Hij zal de knoop naar verwachting snel doorhakken.

Het wordt waarschijnlijk een bestuurder die hem gunstig gezind is. Er circuleren momenteel drie namen:

• Kevin Warsh (voormalig Fed-gouverneur)
• Christopher Waller (huidig Fed-gouverneur en qua stemgedrag conform de lijn-Trump)
• Rick Rieder (Chief Investment Officer Global Fixed Income bij BlackRock).

Kevin Hassett, directeur van de Nationale Economische Raad, is waarschijnlijk afgevallen. Overigens kan Powell na zijn vertrek als voorzitter wettelijk gezien nog wel lid kunnen blijven van het beleidscomité.

De kans is groot dat Powell tijdens de persconferentie stevig wordt bevraagd over het juridische onderzoek en zijn opvolging. Maar Powell kennende, zal hij daar behendig omheen manoeuvreren en niet het achterste van zijn tong laten zien.

5. Hoe is de onafhankelijkheid van de Fed eigenlijk gewaarborgd?

Hoezeer Trump ook probeert het monetaire beleid naar zijn hand te zetten, dat zal niet eenvoudig zijn. Er zijn namelijk diverse beschermingsmechanismen ingebouwd om de afhankelijke positie van de Fed te waarborgen.

Rentebesluiten worden nooit door één persoon genomen, maar bij meerderheid (zie kader). De zeven gouverneurs worden bovendien benoemd voor een periode van veertien jaar, waardoor geen enkele president een meerderheid kan benoemen. Daarnaast rouleren de regionale bankpresidenten bij stemmingen. De Fed beheert ook haar eigen budgeten is niet afhankelijk van het Congres voor financiering.

Dat is maar goed ook, want er staat nogal wat op het spel. Als de Fed onder politieke druk de rente forser zou verlagen dan economisch verantwoord is, kan dat de status van de dollar als wereldwijde reservemunt aantasten en de inflatie aanwakkeren. Uiteindelijk kan dit juist leiden tot hogere rentes op staatsobligaties en daarmee tot hogere leenkosten.