Richt Trump na Venezuela zijn pijlen op Groenland, in de jacht op cruciale grondstoffen?

Naast Venezuela lijkt president Donald Trump zijn pijlen ook op Groenland te richten. Beide kwesties staan niet op zichzelf, maar maken deel uit van een bredere strategie om controle te krijgen over cruciale grondstoffen.

Afgelopen weekend arresteerden Amerikaanse troepen bij een bliksemaanval de Venezolaanse president Nicolás Maduro, die vervolgens naar de Verenigde Staten werd overgebracht om daar terecht te staan wegens 'narcoterrorisme'. De officiële lezing is dat Trump de drugshandel en illegale migratie vanuit Venezuela een halt wil toeroepen. Maar het lijkt ook (of vooral) te draaien om wat anders: olie. Venezuela is een van meest olierijke landen ter wereld, met een oliereserve van naar schatting 303 miljard vaten: meer dan Saoedi-Arabië.

Als gevolg van Amerikaanse sancties, corruptie en jarenlange onderinvesteringen heeft Venezuela die grondstoffenrijkdom nooit volledig kunnen benutten. Maar als de VS het land tijdelijk gaat runnen, zoals Trump wil, is het de bedoeling dat Amerikaanse oil majors gaan helpen om de olieproductie daar te herstellen. Voorwaarde hiervoor is wel dat er politieke stabiliteit komt. Of dat gaat lukken valt te bezien: de achterban van Maduro zal zich niet zonder slag of stoot laten verdrijven.

Interesse in Groenland

De ambitie van Trump reikt echter verder. De Amerikaanse president kijkt ook met buitengewone interesse naar Groenland, een eiland ten noorden van Canada, dat deel uitmaakt van het Deense koninkrijk. Al tijdens zijn eerste ambtstermijn, in 2019, opperde hij het idee om Groenland te kopen. Dat voorstel werd destijds met hoongelach ontvangen, maar Trump liet het nooit los. In maart 2025 zei hij tijdens een toespraak voor het Amerikaanse Congres dat de VS Groenland 'op de een of andere manier' zou verkrijgen.

Kort na de arrestatie van Maduro plaatste Katie Miller, de vrouw van Stephen Miller, een topadviseur van het Witte Huis, een opmerkelijk bericht op X: een kaart van Groenland, bedekt met een Amerikaanse vlag en de tekst 'SOON'

SOON pic.twitter.com/XU6VmZxph3

— Katie Miller (@KatieMiller) January 3, 2026

Diezelfde dag verklaarde Trump in een telefonisch interview met The Atlantic dat de Verenigde Staten Groenland “absoluut nodig hebben”. Officieel om veiligheidsredenen: volgens hem wordt het eiland "omringd door Russische en Chinese schepen".

De Deense premier Mette Frederiksen riep Trump op zijn dreigementen te staken. Zij benadrukte dat Denemarken - en daarmee Groenland - lid is van de NAVO en onder de veiligheidsgarantie van het bondgenootschap valt. Ook de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen liet weten dat Groenland een trouwe bondgenoot van de VS is, maar geen bezit dat kan worden opgeëist:

Statement from the Premier of Greenland ????
6:55pm local time:

“???? We have been a close and loyal friend of the United States for generations. We have stood shoulder to shoulder in difficult times. We have taken responsibility for security in the North Atlantic — and not least… pic.twitter.com/2v8s8VI4lo

— Orla Joelsen (@OJoelsen) January 4, 2026

Zeldzame aardmetalen

Vanwaar die interesse voor Groenland? Met de omvang van het eiland heeft het weinig te maken: Groenland is kleiner dan u wellicht denkt:

???? The true size of Greenland pic.twitter.com/k4W3fI1uyS

— World of Statistics (@stats_feed) January 5, 2026

Net als bij Venezuela lijkt de officiële uitleg de werkelijke motivatie te verhullen: grondstoffen. Groenland beschikt over een uitzonderlijk rijke ondergrond, met onder meer koper, nikkel, goud, uranium, diamant, ijzererts, wolfraam en titaan-vanadium, maar vooral ook diverse zeldzame aardmetalen (rare earth elements, ofwel REE's). Die zijn onmisbaar voor defensie en moderne technologie, zoals halfgeleiders, robotica, mobiele telefoons, computers, elektrische voertuigen en windturbines.

Enkele voorbeelden:

• Grafiet: een cruciale grondstof voor batterijen voor EV's en voor staalproductie.
• Titaan-vanadium: gebruikt voor allerlei medische en industriële toepassingen, zoals vliegtuigmotoren, implantaten en chirurgische instrumenten
• Wolfraam (in het Engels 'tungsten): een belangrijke grondstof voor munitie en diverse industriële processen.
• Scandium: een zacht, licht metaal dat wordt gebruikt voor de luchtvaart, pantsers in defensie, sportmaterialen (zoals honkbalknuppels) en EV's
• Neodymium: grondstof voor extreem sterke magneten voor windturbines, EV's, luidsprekers, harde schijven en MRI-scanners
• Dysprosium: gebruikt voor sterke, hittebestendige magneten voor windturbines en EV's
• Zirconium: sterk hitte- en roestbestendig materiaal, dat wordt gebruikt voor kernreactoren (bekleding van brandstofstaven), kronen, implantaten, de luchtvaart en chemische industrie.

Van de 34 mineralen die de Europese Commissie bestempelt als “kritieke grondstoffen”, komen er maar liefst 25 in Groenland voor.

Bron: Reuters

Monopoliepositie China

De wereldwijde vraag naar deze grondstoffen groeit explosief. China heeft daarbij een bijna monopoliepositie opgebouwd, vooral bij zeldzame aardmetalen. De groomacht gebruikt die machtspositie steeds nadrukkelijker, onder andere door exportrestricties en strenge exportcontroles.

Dat is voor Trump onacceptabel. De Amerikaanse overheid nam daarom afgelopen jaar belangen in MP Materials (de grootste producent van zeldzame aardmetalen op het westelijk halfrond) en Lithium Americas (een Canadees mijnbouwbedrijf gespecialiseerd in de winning van lithium, een belangrijke grondstof voor batterijen).

Ook bedong Trump een zogeheten golden share bij de overname van US Steel door Nippon Steel, waarmee Washington vetorecht houdt over strategische beslissingen.

De mineralendeal met Oekraïne past eveneens in dat patroon. Deze deal verschaft de VS toegang tot waardevolle Oekraïense grondstoffen, zoals lithium, grafiet, olie en gas, in ruil voor economische steun.

Door zich de grondstoffen van Groenland toe te eigenen (door annexatie of - dat ligt meer voor de hand - een grondstoffendeal), kan de VS zowel haar militaire als technologische voorsprong veiligstellen en de dominantie van China doorbreken. 

From mine to magnet

Het past ook naadloos in het voornemen van de VS om tegen 2027 een volledige binnenlandse toeleveringsketen van zeldzame aardmetalen op te zetten: van de winning in de mijn tot het eindproduct ('from mine to magnet'). Daarmee wil Washington de beschikbaarheid van cruciale technologie veiligstellen, waaronder raket- en radarsystemen, straaljagers, onderzeeërs, medische apparatuur, elektrische voertuigen en consumentenelektronica.

Er zijn wel wat obstakels, los van juridische en morel bezwaren. De winning van deze grondstoffen uit de bodem van Groenland is niet eenvoudig. Het barre klimaat, met zee-ijs langs de noordkust, maakt mijnbouw duur en logistiek uitdagend, al kan de toegang wel eenvoudiger worden als gevolg van klimaatverandering. Daarnaast zorgen bureaucratie, milieuregelgeving en verzet van inheemse bevolkingsgroepen voor extra barrières. De vraag is: zal Trump zich hierdoor laten tegenhouden?