Escalatie in Venezuela: 'President Maduro door VS het land uit gezet'

Het zat er al een tijdje aan te komen, maar een frontale aanval op Venezuela lijkt een feit. Wat weten we tot nu toe? En wat zijn de mogelijke gevolgen voor de olieprijs?

Volgens de Amerikaanse president Donald Trump hebbende Verenigde Staten een grootschalige aanval in Venezuela uitgevoerd, waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro is gearresteerd en het land uit is gezet. Dat meldde hij op Truth Social:

Trump belooft later met meer informatie te komen. The New York Times heeft de Amerikaanse president al wel gesproken. Trump noemde het een 'briljante actie', die te danken was aan "een goede planning" en "geweldige, troepen". Volgens CNN zouden er plannen zijn om Maduro naar New York te brengen, waar hij voor een federale rechtbank terecht zou staan.

Operation Southern Spear

CNN maakte vannacht al melding van explosies. De tv-zender meldt ook dat de Venezolaanse minister van Defensie, Vladimir Padrino López, had gezegd dat door de Amerikaanse aanval stedelijke gebieden in heel Venezuela zijn getroffen door raketten en projectielen die vanuit Amerikaanse gevechtshelikopters werden afgevuurd.

De VS voert al maanden militaire acties uit op zee waarbij vermeende drugsboten uit Venezuela worden aangevallen: operatie Southern Spear.

Wat drijft Trump: drugs, politieke motieven...

De officiële lezing is nog altijd dat Trump drugshandel en illegale migratie vanuit Venezuela een halt wil toeroepen, maar Washington maakte er nooit een geheim van dat het een regime change zou toejuichen. Vlak voor kerst zei hij nog dat het 'verstandig' zou zijn als Maduro zou aftreden.

Het past ook in de lijn-Trump: tijdens zijn eerste ambtstermijn erkende de Amerikaanse president oppositieleider Juan Guaidó als de legitieme leider van Venezuela, al lukte het Guaidó niet om de macht te grijpen, vanwege een mislukte coup in 2019.

Voor Trump lonkt nu ook een kans om alsnog een 'grote buitenlandse overwinning' te behalen, zowel politiek als strategisch. Mocht Maduro inderdaad zijn verdreven, dan kan hij claimen dat hij een einde heeft gemaakt aan een dictatuur en de samenwerking op het gebied van migratie en drugshandel versterken.

... of (ook) olie?

Een regime change zou hem ook de mogelijkheid kunnen bieden om deals te sluiten over olie. Venezuela is een van meest olierijke landen ter wereld. In de onderstaande grafiek ziet u de bewezen oliereserves van verschillende landen ultimo 2024. De gegevens voor deze grafiek zijn afkomstig van het jaarlijkse statistische bulletin 2025 van de OPEC. Het gaat om zowel conventionele olie als olie in teerzanden.

Zoals u kunt zien staat Venezuela met stip op de eerste plaats, met een oliereserve van naar schatting 303 miljard vaten. Toch weet het land die bodemschatten bij lange na niet optimaal te gelde te maken, vanwege de aanhoudende sancties en militaire acties door de VS, maar ook door jarenlange gebrekkige investeringen in de benodigde infrastructuur onder Maduro en zijn voorgangers.

Ondanks de spanningen tussen beide landen importeert de VS overigens nog altijd zo'n 100.000 vaten per dag uit Venezuela. Die volumes zijn nodig om de benzineprijzen in eigen land in toom te houden. De VS heeft dus zeker een belang bij olie uit het Zuid-Amerikaanse land.

Bron: IEA

Impact op olieprijs onzeker

De impact van de actie in Venezuela op de olieprijs is onzeker. In het weekend wordt er niet gehandeld. Veel zal afhangen van de verdere politieke ontwikkelingen.

Kijken we alleen naar de olie uit Venezuela, dan zal de impact op de oliemarkt op korte termijn waarschijnlijk beperkt zijn, omdat de olieproductie in Venezuela vrij laag is: naar verluidt zo'n 1 miljoen vaten per dag. Op langere termijn kan de impact groter zijn, gezien de omvangrijke oliereserves van Venezuela. Als het land zich opent voor oil majors, kan de olieproductie sterk toenemen. Het is spannend hoe de OPEC+ daar dan weer op reageert.

Actie met risico's

Er is nog veel onzeker over het politieke vervolg. Een vreedzame transitie is geen gelopen race: de oppositie in Venezuela is sterk verdeeld. En binnen het 'Chavismo' (de linkse, populistisch-socialistische politieke ideologie die is gebaseerd op de ideeën van de voormalige Venezolaanse president Hugo Chávez) bevinden zich hardliners die het land mogelijk nog autoritairder zouden besturen. 

Ook voor Trump persoonlijk zijn er politieke valkuilen. Hij heeft herhaaldelijk beloofd geen kostbare buitenlandse avonturen meer te beginnen. Deze actie is dan ook omstreden.

De stap van afgelopen nacht kan ook de spanningen met Rusland nog verder doen oplopen: Rusland en Venezuela zijn immers bondgenoten.