Wat willen de 7 belangrijkste partijen met uw geld?

Maar liefst 27 partijen doen mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van woensdag 29 oktober. Dat maakt het kiezen er niet makkelijker op. Om orde te scheppen zetten we voor u de opvallendste plannen van de grootste politieke partijen op financieel gebied voor u op een rij. Welke fiscale wijzigingen willen ze doorvoeren? En wat zijn de plannen wat betreft pensioenen, de financiële markten en de eigen woning?

Wilt u automatisch op de hoogte blijven van deze reeks en het laatste beursnieuws? Meld u dan hier aan voor onze gratis nieuwsbrief.

U zult uw keuze in het stemhokje ongetwijfeld van meer zaken af laten hangen en niet uitsluitend stemmen met uw portemonnee. Maar de keuze die Nederland straks maakt zal wel vèrstrekkende gevolgen hebben voor uw financiën, of het nu gaat om de vermogensbelasting, uw energierekening of uw hypotheek.

Grote verschillen

De afgelopen dagen hebben we in afzonderlijke artikelen ingezoomd op de plannen van 15 politieke partijen voor beleggers, de woningmarkt, het bedrijfsleven, de energiemarkt en innovatie. 

Wat opviel na het doorlezen van ruim 1.400 pagina's van verkiezingsprogramma's, is dat er echt wat te kiezen valt. De voorgestelde maatregelen waaieren breed uiteen en partijen hebben duidelijk herkenbare prioriteiten. Sommige partijen sturen aan op grote hervormingen, terwijl andere partijen zich beperken tot draaien aan bestaande knoppen.

--> Lees hier: DOSSIER VERKIEZINGEN 2025

Bij bijna alle partijen nemen de lasten toe

Uit de doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat bij bijna alle partijen de lasten in de komende kabinetsperiode zullen stijgen. In de meeste gevallen lopen ze daarna nog verder op. Dit komt onder andere door verdere afbouw van de hypotheekrenteaftrek (GroenLinks-PvdA, D66, ChristenUnie), het beperkt indexeren van belastingschijven in de inkomstenbelasting (JA21) of de verplaatsing van de eigen woning naar box 3 (Volt). Het CDA bouwt ook de hypotheekrenteaftrek verder af, maar compenseert dit voor een groot deel met lagere inkomstenbelasting. Alleen de VVD, NSC en de BBB verhogen de lasten na de kabinetsperiode niet. JA21 is de enige partij waarbij de lasten tussen 2027 en 2030 per saldo niet stijgen.

Bron: CPB

De keuze wie die lasten moet betalen (gezinnen, bedrijven of het buitenland) verschilt. Ook waar het geld vandaan moet komen (arbeid, winst, vermogen, klimaat, milieu) loopt nogal uiteen, zoals u kunt zien aan dit overzicht van het CPB:

7 verkiezingsprogramma's onder de loep

In dit artikel zetten we de belangrijkste plannen op een rij van de 7 partijen die het hoogst staan in de peilingen. Die keuze is natuurlijk arbitrair: het hadden er ook 5, 10 of 20 kunnen zijn. Maar we wilden het een beetje overzichtelijk houden. Voor de plannen van de acht partijen die dit overzicht niet hebben gehaald, verwijs ik u door naar de bovenstaande artikelen.

1. PVV

Het programma van de PVV bevat relatief weinig maatregelen die uw portemonnee raken. De partij heeft het programma niet laten doorrekenen door het CPB, waardoor onbekend is hoe de maatregelen onder de streep uitpakken.

Belastingen

• Inkomstenbelasting fors omlaag, onduidelijk met welk percentage

Vermogen

• Verkopen laatste aandelen van ABN Amro

Inkomen en koopkracht

• Btw op boodschappen schrappen en maximumprijzen op een aantal essentiële basisproducten

Energierekening

• Btw op energie omlaag van 21% naar 9%.

Pensioen

• AOW-leeftijd omlaag naar 65 jaar

Eigen woning

• Handen af van de hypotheekrenteaftrek
• Sociale huren met 10% omlaag
• Verruiming van regels voor verbouwingen en aanbouwingen
• Nationaal crisisplan voor bouw van woningen

Zorgverzekering

• Eigen risico geheel afschaffen
• Tandarts in het basispakket

Auto en vliegtuig

• Geen rekeningrijden
• Geen verbod op de verkoop van brandstofauto’s en niet verplicht elektrisch rijden
• Op de snelweg de hele dag 140 km/u rijden.
• Verlagen brandstofaccijns in 2026
• Opbrengst motorrijtuigenbelasting uitsluitend naar zaken die de automobilist dienen
• Geen zero-emissiezones
• Schiphol mag blijven groeien; Lelystad Airport zo snel mogelijk open
• Vliegtaks niet verder verhogen

Europa

• Geen Eurobonds
• Geen Europese belastingen
• Geen digitale euro 

Ondernemers

• stekker uit zero-emissiezones

2. GroenLinks/PvdA

'Een nieuwe start voor Nederland', luidt de titel van het programma van fusiepartij GroenLinks/PvdA. De partij wil het polderen terugbrengen: men stuurt aan op veel akkoorden, zoals een Noordzeepact, Woonakkoord en Loonakkoord. Het programma is zowel groen als links: veel ruimte voor duurzaamheid en lasten verschuiven van arbeid naar vermogen.

Vermogen

• Inkomen uit vermogen verhuist van box 3 naar box 1
• Brede vermogensbelasting invoeren van 1% boven €1 miljoen over vermogen in box 1, 2 en 3 (uitgezonderd de eigen woning).
• ‘Gewone’ erfenissen vrijstellen van belasting, maar grote zwaarder belasten.
• Werknemers laten meedelen in bedrijfswinsten
• Vrijstelling in de dividendbelasting voor inkoop van eigen aandelen afschaffen

Inkomen en koopkracht

• Verhoging minimumloon met 5,7% en uiteindelijk €18 per uur in 2030
• AOW en andere uitkeringen stijgen mee.
• Minimumloon voor iedereen vanaf 18 jaar
• Huurstijgingen beperken
• Lagere energierekening door goede woningisolatie
• Nieuw belastingstelsel met 5 schijven, met lagere tarieven in onderste schijven
• Belasting op werk omlaag, belasting op vermogen omhoog
• Een nieuwe Wet op de bestaanszekerheid, die garandeert dat iedereen voldoende inkomen heeft om van te leven
• Verhogen AOW-uitkering gekoppeld aan het minimumloon.
• Belastingkortingen vereenvoudigen, afbouwen of afschaffen. 
• Invoering verzilverbare basiskorting
• Vier dagen gratis dagopvang voor kinderen tot 4 jaar en bso gratis. Arbeidseis vervalt
• Verlenging maximale WW-duur tot twee jaar

Pensioen

• Aftoppingsgrens voor pensioenpremies omlaag naar €90.000. Wie meer verdient bouwt dus minder pensioen op.
• AOW stijgt mee met minimumloon

Eigen woning

• Speculatie aanpakken met opkoopbescherming en een gemeentelijke heffing op langdurig leegstaande woningen.
• Invoering Startersfonds, dat maximaal 30% van de koopprijs financiert
• Hypotheekrenteaftrek afschaffen in twaalf jaar. Opbrengst naar woningbouw en lastenverlichting
• Makelaarscourtage wordt een vast percentage

Zorgverzekering

• De zorgpremie gaat omlaag naar €600 per jaar. Rijkste Nederlanders gaan meer betalen, middenklasse minder. Groter deel collectief financieren.
• Eigen risico stapsgewijs afschaffen

Auto en vliegtuig

• Kilometerheffing, gedifferentieerd naar plaats, tijd, brandstofsoort en gewicht. Lager tarief in regio's met beperkt OV
• OV-abonnement ('klimaatticket) van €59 per maand waarmee iedereen onbeperkt buiten de spits met het OV kan reizen
• Vignet van €100 voor alle personenauto's en bestelauto's die op Nederlandse wegen rijden
• Voetgangers en fietsers krijgen voorrang op auto's
• 30 kilometer per uur binnen de bebouwde kom
• Minimale reiskostenvergoeding voor werknemers. Reiskosten met OV volledig betaald door werkgever. Voor automobilisten wordt elektrisch de norm
• Krimp vliegverkeer naar 400.000 vluchten op Schiphol per jaar en 450.000 vluchten in heel Nederland
• CO2- en geluidsplafond voor de luchtvaart. 
• Luchtvaart in 20250 klimaatneutraal
• Vliegbelasting uitbreiden naar transferpassagiers en privévliegtuigen
• Stoppen met vluchten waarvoor een alternatieve treinverbinding bestaat
• Lelystad Airport dicht voor commerciële vluchten

Europa

• Voor Europese grondstoffenstrategie
• Europese economie beschermen tegen oneerlijke concurrentie.
• 'Groene en eerlijke economie' waarin meer producten in Europa worden gemaakt. 
• Forse EU-investeringen in technologieontwikkeling.
• Minder veto's op Europees belasting- en buitenlandbeleid. 
• Moldavië en Oekraïne uiteindelijk bij de EU. Onderhandelingen met Turkije blijft bevroren. Kandidaat-lidstaten gefaseerd laten toetreden.
• Hervorming EU-begroting, met meer nadruk op duurzame investeringen en hervormingen.
• Uitgaven voor defensie tijdelijk uitzonderen van het tekort
• Geen taboes op nieuwe inkomstenbronnen
• Geen taboe op aangaan van gemeenschappelijke schulden.
• Structureel meer geld voor investeringen in energietransitie. 

Ondernemers

• Toekomstfonds van €25 miljard voor investeringen in duurzame, innovatieve industrie, wetenschappelijk onderzoek en nieuwe spoorlijnen.
• Groot Loonakkoord met afspraken over hogere lonen in ruil voor investeringen in infrastructuur, onderzoek en technologie.
• Als de top een bonus krijgt, deelt de rest van het personeel mee.
• Bedrijven die personeel in vaste dienst nemen worden beloond, andere bedrijven moeten meer betalen.
• Einde aan nuluren- en oproepcontracten.
• Loonkloof dichten door bewijslast in de Wet gelijke beloning om te draaien
• Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zzp'ers
• Verplichte pensioenopbouw voor zelfstandigen tot een inkomen van €90.000
• CO2-heffing behouden
• Winstbelasting verhogen
• Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) afschaffen
• Hoge tarief vennootschapsbelasting in acht jaar verhogen naar 30%.
• Hogere energie-investeringsaftrek (EIA), milieu-investeringsaftrek (MIA) en willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAMIL)
• Afschaffen kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA)

3. D66

D66 voert flinke ingrepen in de woningmarkt door en wil grotere vermogens meer belasten. Duurzaamheid staat hoog in het vaandel en de partij gelooft sterk in Europese samenwerking.

Vermogen

• Invoeren vermogensbelasting boven €1 miljoen met oplopende tarieven tot 2%.
• Box 3 progressief belasten: 36% tot €21.500, 40% daarboven.
• Schulden boven een ton zijn niet aftrekbaar in box 3.
• Erf- en schenkbelasting verhogen voor grote vermogens.
• Woningbeleggers meer belasten
• Fiscale regeling voor groen beleggen introduceren in box 3.

Inkomen en koopkracht

• Minimumloon omhoog met 5%. Jongeren vanaf 18 jaar recht op minimumloon
• Bijstand stijgt in verhouding mee
• Op lange termijn toeslagen vervangen door basisbedrag voor iedereen
• Ouderschapsverlof uitbreiden tot 52 weken, die kan worden verdeeld over beide ouders
• Nieuwe inkomensafhankelijke kindregeling
• Wettelijke minimum stagevergoeding voor iedereen
• Tarief in de eerste en tweede schijf inkomstenbelasting omlaag
• Lager aangrijpingspunt voor derde schijf: lastenverzwaring
• Introductie vierde schijf met tarief van 55%
• Belastingkorting voor wie minimaal vier dagen per week werkt
• Kinderopvang op korte termijn bijna gratis maken en op langere termijn helemaal gratis

Pensioen

• Pensioenopbouw verplichten
• Beperking pensioenpremieaftrek
• Mogelijkheid bieden om de AOW tot maximaal drie jaar later in te laten gaan.
• Werkenden moeten hun pensioen flexibel kunnen opbouwen 
• Meer zeggenschap voor deelnemers in hoe het pensioenfonds het geld belegt

Eigen woning

• Hypotheekrenteaftrek in twaalf jaar afbouwen, opbrengsten volledig aanwenden voor verlaging inkomstenbelasting.
• Eigenwoningforfait voor dure huizen aanscherpen.
• Starters kunnen eenvoudiger hypotheek krijgen als ze kunnen aantonen dat de hypotheeklast lager is dan hun huidige huur
• Studieschulden niet meetellen bij hypotheekaanvraag.
• Aftrek voor huizenbezitter met een lage woningschuld ('Wet-Hillen') in vier jaar volledig afschaffen
• Invoering OZB voor gebruikers
• Nationale Doorstroombank: ouderen voordelig laten verhuizen naar een kleinere woning
• Iedereen mag één kamer verhuren zonder negatieve gevolgen voor de uitkering, inkomstenbelasting, huur of hypotheek.  

Zorg

• Jaarlijkse tandartscontrole in het basispakket
• Eigen risico blijft €385 euro en niet meer betalen dan €150 euro per behandeling

Auto en vliegtuig

• Kilometerheffing die varieert naar plaats, tijd, brandstofsoort en gewicht
• Hogere bpm (aanschafbelasting): CO2-uitstoot en gewicht auto zwaarder belasten
• Subsidies en belastingvoordelen voor aanschaf elektrische auto
• Voor emissievrije zones.
• Vignet van €50 voor alle personenauto's en bestelwagens die in Nederland rijden
• Investeren in autoluwe groene wijken
• Voor deelmobiliteit
• Betere aansluiting van hogesnelheidslijnen in Europa. En OV voor afstanden tot 700 kilometer moet goedkoper zijn dan het vliegtuig. 
• Nederlandpas: kaart van €70 per maand waarmee iedereen voor een vaste lage prijs buiten de spits met OV kan reizen. Minima betalen €20 per maand
• Hogere vliegbelasting voor langeafstandsvluchten en businessclasspassagiers. Vast tarief voor transferpassagiers
• CO2-heffing voor luchtvaartmaatschappijen
• Grens aan vluchten die vanaf Schiphol vertrekken: maximaal 440.000 vluchten in 2030
• Emissieplafond voor luchtvaart

Europa

• Jaarlijks €750 tot €800 miljard euro extra aan Europese investeringen in onder andere eigen digitale technologie, infrastructuur en elektriciteitsnetten
• Dit financieren met gezamenlijke leningen
• Europese begroting verdubbelen, met eigen Europese inkomstenbronnen.
• Dit geld gaat naar investeringen in defensie, groene energie en vitale voorzieningen als havens
• Europese begrotingsregels moeten landen vooruithelpen, niet klemzetten.

Ondernemers

• Verkleinen van de fiscale verschillen tussen werknemers en ondernemers
• Zelfstandigenaftrek verdubbelen en uitbreiden naar werkenden die vier of meer dagen per week werken.
• Substantiële lastenverschuiving van arbeid naar vermogen en klimaat.
• Aftrekposten voor duurzame investeringen omhoog
• Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) versoberen

4. CDA

Het CDA gooide afgelopen zomer een steen in de vijver met het voorstel om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen, maar de partij doet dat in babystapjes en de opbrengsten worden volledig aangewend om de inkomstenbelasting te verlagen. De partij sluit verder onder leiding van Henri Bontenbal een groene koers in.

Vermogen

• Schenken moet aantrekkelijker worden dan erven. Tarieven eerste schijf schenkbelasting met 5%-punt omlaag
• Einde aan schenken op papier
• Introductie win-win-lening: wie spaargeld uitleent aan het mkb, krijgt daarvoor een korting in box 3.

Inkomen en koopkracht

• Kinderbijslag en kindgebonden budget samenvoegen en hiervoor extra geld uittrekken
• Bijna gratis kinderopvang. Voor hogere inkomens blijft er een inkomensafhankelijke bijdrage
• Kinderopvangtoeslag direct uitkeren aan kinderopvangorganisaties
• Arbeidskorting hervormen zodat werken meer loont
• Maximale WW-duur verlengen tot twee jaar. Opbouw WW-rechten naar een halve maand per gewerkt jaar
• Verlengen ouderschapsverlof en hogere ouderschapsverlofuitkering voor lagere inkomens tot wettelijk minimumuurloon
• Heffingskortingen bevriezen
• Verlaging ouderenkorting naar €1.500
• Schijfgrenzen en tarieven in box 1 aanpassen: lastenverlichting

Pensioen

• Vrijwillig langer doorwerken na pensioendatum stimuleren
• Mogelijkheid bieden om AOW maximaal vijf jaar later in te laten gaan 

Eigen woning

• Hypotheekrenteaftrek in 30 jaar afschaffen, opbrengsten naar verlaging inkomstenbelasting
• Bij afbouw renteaftrek ook rekening houden met andere fiscale regelingen rond woningbezit
• Huurders moeten onder redelijke voorwaarden corporatiewoning kunnen kopen
• Woningbeleggen: heffing op werkelijk rendement in bod 3

Zorgverzekering

• Eigen risico blijft €385. Wel spreiding van kosten per behandeling
• Stoppen met vergoeden van ongecontracteerde zorg
• Geen opmerkingen over hoogte zorgpremie; beheersen kosten gebeurt door andere maatregelen
• In basispakket bewezen effectieve zorg verzekeren

Auto en vliegtuig

• Filebestrijding door slimme verkeerslichten, spitsmijdprogramma’s en incidentmanagement.
• Tijd- en plaatsgebonden spitsheffing
• Motorrijtuigenbelasting op basis van voertuigoppervlak in plaats van gewicht
• Bijtelling op zakelijke auto's omhoog van 22% naar 24%
• Vastleggen van de huidige klimaatdoelen in een CO2-plafond per luchthaven
• Lelystad alleen voor militair gebruik; niet voor commerciële luchtvaart

Europa

• Meer handelsovereenkomsten in EU-verband
• Vasthouden aan Europese begrotingsregels
• ... ruimte daarbinnen benutten, met name voor defensie-uitgaven

Ondernemers

• Minimaal 20% minder regels
• Geen Nederlandse kop op Europese regels, streep door nationale CO2-heffing
• Win-win-lening: belastingvoordeel in box 3 bij uitlenen spaargeld aan mkb
• Voor bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)
• Zzp-ers verplichten tot verzekering arbeidsongeschiktheid en pensioen

5. VVD

Met het voorstel om de pensioenleeftijd mee te laten stijgen met de levensverwachting zorgde de VVD voor de nodige opschudding. Maar het handhaven van de hypotheekrente zal goed vallen bij huizenbezitters. Verder wil de partij de lasten niet verder laten oplopen en deze soms verlagen.

Vermogen

• Geen hoger belastingtarief in box 3
• Geen verhoging van de erf- of schenkbelasting.
• Zo snel mogelijk belasting op werkelijk rendement, en uiteindelijk alleen op gerealiseerde winsten.
• Schrappen Wet betaalbare huur, lokale zelfbewoningsplicht en het verbod op tijdelijke huurcontracten
• Starters kunnen met een ‘huisspaarregeling’ in box 3  sparen voor een eigen woning.

Inkomen en koopkracht

• In Koopkrachtwet vastleggen dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit gaan dan niet-werkenden.
• Kinderopvang wordt bijna gratis
• Simpeler belastingstelsel, waarbij koopkracht van middeninkomens wordt verhoogd, werken meer loont en wordt gestopt met 'onnodig rondpompen van geld'.
• Beperking maximale WW-duur tot één jaar.
• Kinderbijslag en het kindgebonden budget uitkeren voor maximaal drie kinderen.

Pensioen

• Pensioenleeftijd mee laten stijgen met de levensverwachting
• Mogelijkheid bieden om AOW maximaal vijf jaar later te laten ingaan
• Werknemers krijgen mogelijkheid om maximaal vijf jaar geen pensioenpremie in te leggen

Eigen woning

• Hypotheekrenteaftrek moet overeind blijven
• Jaarlijkse stijging van de onroerendezaakbelasting (OZB) maximeren
• Vrijstelling in box 3 waarmee toekomstige huizenbezitters kunnen sparen voor de aankoop van de eerste woning.
• Startershypotheken en leningen met een langere looptijd stimuleren.
• ‘Kooprechtwet’, die elke huurder het recht geeft om zijn sociale huurwoning te kopen.
• Streep door Wet betaalbare huur, zelfbewoningsplicht en verbod op tijdelijke huurcontracten

Zorg

• Eigen risico omhoog naar €440.
• Huishoudelijke hulp uit de Wmo.

Auto en vliegtuig

• Brandstofaccijns omlaag tot en met 2030
• Belastingvrije reiskostenvergoeding omhoog
• Schiphol mag groeien, Lelystad Airport open voor zowel defensie- als burgerluchtvaart
• Geen nieuwe vliegbelastingen, huidige niet verhogen
• Korting van 40% in motorrijtuigenbelasting voor emissievrije voertuigen, als correct voor extra gewicht accupakket
• Btw-tarief op reizen met het ov omlaag naar 0%

Europa

• Kapitaalmarktunie verdiepen: inzetten op gelijktrekken regels voor onder andere insolventie en meer geharmoniseerd toezicht.
• Harmonisatie van regels voor ondernemers
• EU met meer snelheden: gelijkgezinde landen integreren verder op diverse gebieden
• Strategische samenwerking met het VK
• Uitbreiding mits gepaard met hervormingen
• Kandidaat-lidstaten in Westelijke Balkan en Oekraïne zicht op EU-lidmaatschap
• Hervorming Europese begroting, meerjarig financieel kader
• EU moet ook bezuinigen, minder Eurocommissarissen en één vergaderlocatie
• Terugkeer begrotingsdicipline

Ondernemers

• Regels schrappen die in Nederland strenger zijn dan in de rest van Europa, zoals de nationale CO2-heffing.
• Regels terugdringen
• 'Investeringsagenda voor nationale groei': om knelpunten die economische groei in de weg staan weg te halen. 
• Groei- en Ondernemersakkoord met sociale partners en de overheid: lagere kosten, meer zekerheid en hogere lonen
• Investeringsmaatschappij die groeikapitaal verstrekt aan start- en scale-ups
• Zelfstandigenwet: meer duidelijkheid voor zzp-ers en voorziening voor pensioen en arbeidsongeschiktheid.
• Ondernemers die failliet zijn gegaan een jaar uitzonderen van vermogenstoets bijstand, mits ze schuldeisers afbetalen.
• Eén jaar loondoorbetaling bij ziekte, voor kleine werkgevers
• Geen versobering van de BOR-regeling

6. JA21

JA21 is kampioen lasten verlichten. De partij is kritisch over Europese samenwerking. Automobilisten (met name met brandstofmotor) worden ook vrolijk van het verkiezingsprogramma, maar het klimaat wat minder.

Vermogen

• Streep door de erf- en schenkbelasting
• Streep door de dividendbelasting
• Tarief box 3 omlaag van 36% naar 32%, maar heffingsvrij inkomen vervalt ook 

Inkomen en koopkracht

• Sterk vereenvoudigd belasting- en toeslagenstelsel: werken moet meer lonen, niet primair inkomensafhankelijk
• Lasten op arbeid structureel verlagen in plaats van hogere toeslagen
• Afschaffen alle toeslagen en groot deel heffingskortingen en aftrekposten. In plaats daarvan nieuw box 1-stelsel met belastingvrijevoet en drie schijven. 
• Uitkeringen WIA, WAO, WAZ, Wajong en Ziektewet met 5% omlaag
• Invoering leeftijdsafhankelijke huishoudtoelage, voor ieder lid van het huishouden. Extra bedrag voor aanleenstaanden
• Loondoorbetalingsperiode bij ziekte verkorten naar maximaal anderhalf jaar voor alle werkgevers.
• Verkorten WW-duur naar één jaar

Pensioen

• Doorwerken na AOW-leeftijd zonder fiscale of financiële belemmeringen mogelijk maken. 
• Mogelijkheid om bij pensionering tot 10% van het ouderdomspensioen in e´e´n keer op te nemen
• Met behoud van pensioen deeltijd werken mogelijk maken
• Pensioenfondsen moeten zich richten op realiseren welvaartsvast pensioen. Geen risicovolle, activistische beleggingen
• AOW-uitkeringen verlagen
• Verlagen verplichtstelling pensioenpremies naar €60.000

Eigen woning

• Overdrachtsbelasting afschaffen
• Eigenwoningforfait vervangen door nieuw tweeschijvenstelsel: 0% tot €500.000 WOZ-waarde en 1% daarboven.
• Beperking bevolkingsgroei belangrijk instrument voor oplossen woningnood
• Streep door Wet betaalbare huur
• Tijdelijke huurcontracten voor bredere doelgroepen toestaan
• Consumenten wettelijk beschermen tegen plotselinge en exorbitante stijgingen van de erfpachtcanon.

Zorgverzekering

• Voorgenomen verlaging van het eigen risico ongedaan maken.
• Betaalbaarheid van geneesmiddelen bewaken

Auto en vliegtuig

• Tegen rekeningrijden, 'te hoge' accijnzen en 'hoge' wegenbelasting
• Brandstofaccijnzen tot 2030 op huidige niveau handhaven
• Geen steun voor verbod op verkoop van brandstofauto's per 1 januari en instellen milieuzones
• Afschaffen vliegbelasting
• Geen krimp van Schiphol of andere luchthavens. Commerciële vluchten op Lelystad Airport toestaan

Europa

• Geen nieuwe Europese belastingen, waar mogelijk Europese heffingen terugdraaien
• Vasthouden aan Europese begrotingsregels
• EU die functioneert als economisch samenwerkingsverband
• Geen enkele stap richting een federaal Europa
• Geen verdere overdracht van bevoegdheden naar EU, eerder bevoegdheden teruggeven
• Voltooiing kapitaalmarktunie
• Geen Europese industriepolitiek zoals voorgesteld onder de Clean Industrial Deal
• Geen gezamenlijke Europese schulden
• Minder uitgaven EU en lagere EU-begroting
• Eén vaste vergaderlocatie voor het Europees Parlement
• Geen invoering digitale euro, geen digitale Europese identiteit
• Einde aan beperkende EU-wetgeving voor bedrijven

Ondernemers

• Eén vast tarief voor de Vennootschapsbelasting (verkiezingsprogramma meldt 20%, de doorrekening van het CPB 22%).
• Afschaffen box 2. Aanmerkelijk belang (zoals aandelen in een eigen BV) voortaan belasten in box 3), tegen tarief 32%.
• Mes in mkb-winstvrijstelling, zelfstandigenaftrek, de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA), energie-investeringaftrek (EIA) en milieu-investeringsaftrek (MIA).
• Directe aftrek van investeringskosten, in plaats van gespreid afschrijven.
• Minister voor Overheidsefficiëntie en Autonomie: deze moet regeldruk verminderen
• Tegen zwaardere wetten in Nederland dan in rest EU
• Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) niet meer nodig, vanwege afschaffen erf- en schenkbelasting
• Kortere loondoorbetaling bij ziekte
• Versoepeling ontslagrecht
• Zzp-ers behouden hun vrijheid

7. Forum voor Democratie

Het meest ingrijpende programma is van Forum voor Democratie. Veel belastingen worden afgeschaft of verlaagd, automobilisten krijgen ruim baan en het is de enige partij die pleit voor uittreding uit de EU (zij het op een 'intelligente' manier). Hoe dit onder de streep uitpakt, is onbekend: het programma is niet doorgerekend door het CPB.

Vermogen

• Vermogen niet langer belasten
• Afschaffen erfbelasting
• Schenkingen aan partners en (klein)kinderen vrijstellen van belasting.

Inkomen en koopkracht

• Invoeren vlaktaks in box 1, zodat meer verdienen niet wordt afgestraf
• Loonheffingskorting vervangen door een belastingvrije voet voor alle werkenden en gepensioneerden: werken moet altijd lonen.
• De eerste €1.000 die verdiend wordt met tweede baan naast een hoofdbaan van minimaal 32 uur belastingvrij
• Hoge btw-tarief omlaag naar 19%, lage naar 6%
• Cultuur, recreatie, festivals en hotels naar lage btw-tarief
• Geen suiker- of vleestaksen of andere belastingen die gedragsveranderingen proberen af te dwingen
• Geen basisinkomen
• Ontslagrecht mkb versoepelen en loondoorbetaling bij ziekte verkorten naar één jaar. 

Pensioen

• Mogelijkheid bieden om door te werken na AOW-leeftijd
• Pensioenen structureel indexeren op inflatie, met terugwerkende kracht tot 2015
• Sterkere positie van pensioendeelnemers in besturen pensioenfondsen en beperken macht van vakbonden en werkgevers
• Pensioenfondsen verbieden om te investeren op basis van ideologische motieven als duurzaamheid of klimaat: rendement is leidend
• Pensioenwet intrekken.

Eigen woning

• Hypotheekrenteaftrek blijft, maximale aftrektarief omhoog naar 52%
• Afschaffen eigenwoningforfait
• Overdrachtsbelasting vastzetten op 2%, ook voor woningbeleggers
• Geen overdrachtsbelasting voor eerste woning
• Bij hypotheekaanvragen huurgeschiedenis laatste drie jaren meegenomen: meer kans op hypotheek voor wie huur kan betalen
• Huurschulden niet meetellen bij hypotheekaanvragen
• OZB gelijktrekken voor iedereen. Deze koppelen aan aantal bewoners in plaats van WOZ-waarde
• Erfpachtregelingen afschaffen, grond schenken aan woningeigenaren en resterende erfpacht kwijtschelden 

Zorgverzekering

• Eigen risico omlaag naar €200
• Zorgpremies omlaag, onbekend hoeveel
• Fysiotherapie, anticonceptie en tandzorg terug in het basispakket

Auto en vliegtuig

• Onbelaste kilometervergoeding omhoog naar 30 cent per kilometer
• Accijns op brandstoffen omlaag met minimaal 50%
• Streep door trajectcontroles
• Flitspalen altijd met vooraankondigingen
• Verkeersboetes altijd onder het Europees gemiddelde
• Accijnzen omlaag
• BPM afschaffen
• Bijtelling omlaag
• Autobezitters betalen slechts één keer wegenbelasting, ongeacht het aantal auto's
• Korting op wegenbelasting voor starters en 65-plussers
• Geen onderscheid tussen brandstofsoorten in wegenbelasting
• Geen milieuzones en kilometerheffing
• Einde aan spitsheffing in het OV
• Nieuwe luchthaven in de Noordzee, Schiphol als hub versterken
• Investeren in uitbreiding van Eindhoven, Rotterdam, Maastricht en Eelde en openen Lelystad
• Afschaffen vliegbelasting
• Geen verbod op korte vluchten
• investeren in ontwikkeling hyperloop

Europa

• 'Intelligente' uittreding uit de EU
• Betrokkenheid Nederland bij andere supranationale organisaties zoals de NAVO herzien

Ondernemers

• Hoge grens vennootschapsbelasting omhoog naar €1 miljoen
• Btw op transacties tussen bedrijven afschaffen
• Zelfstandigenaftrek omhoog naar €15.000.
• Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) uitbreiden naar 100% vrijstelling
• Ontslagrecht mkb versoepelen en loondoorbetaling bij ziekte verkorten naar één jaar. 
• Geen verplichte verzekering of pensioen voor zzp-ers.
• Wet DBA schrappen
• Stekker uit klimaatbeleid en de EU-Green Deal ontmantelen. 

Lees hier alle artikelen over de verkiezingen:

• Welke partijen hebben het beste voor met beleggers?
• Deze partijen zijn kampioen innoveren
• Dit zijn de plannen van 15 politieke partijen met de woningmarkt en hypotheken
• Dit willen de partijen met ondernemers en bedrijven
• De plannen van politieke partijen op het gebied van energie
• Afschaffing hypotheekrenteaftrek: wat betekent dit voor huizenbezitters?
• CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen: 'Hebben we wel de ogen op de bal?'
• Column van Jos Koets over afschaffing hypotheekrenteaftrek