Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Ontvang nu dagelijks onze kooptips!

word abonnee

Hoe immense banken konden instorten tijdens de beruchte kredietcrisis

Hoe immense banken konden instorten tijdens de beruchte kredietcrisis

In 2008 ging het gruwelijk mis toen gigantische banken achter elkaar instortten. We kennen het als de kredietcrisis. Maar hoe kon het zo ver komen?

“Het systeem was rot”, vertelt analist Niels Koerts in de podcast BeleggersBootcamp. In deze verhalende aflevering wordt uitvoerig gesproken over de kredietcrisis, de internetzeepbel en de coronacrash van maart 2020.

Eind jaren 90 namen beleggers veel te veel risico door in allerlei gehypete internetbedrijven te beleggen. Toen deze internetzeepbel in het jaar 2000 barstte, werd men met de harde realiteit geconfronteerd.

Hypotheken als 'veilige' investering

Door de financiële pijn die geleden werd in de bearmarket van 2000 tot 2003 zochten investeringsmaatschappijen naar veiligere beleggingen. Hier leken hypotheken uitkomst te bieden. Hypotheekverstrekkers konden rekenen op een vaste inkomstenstroom, doordat huizenbezitters deze leningen in regelmatige stapjes aflosten. Daarnaast bood de onderliggende waarde van de woningen een extra zekerheid in de vorm van onderpand.

Banken speelden hierop in. De rente lag laag en zij konden dus goedkoop geld lenen van de overheid. Dit konden zij weer uitlenen aan woningkopers in de vorm van een hypotheek. Bij aanschaf van een woning moesten leners kunnen bewijzen dat zij deze hypotheek konden afbetalen. Dit waren de zogeheten prime-hypotheken. Dit, samen met de aanbetaling die leners moesten doen, bood enige zekerheid.

Iedereen kon een hypotheek krijgen

Investeringsmaatschappijen wilden hiervan meeprofiteren en dus stopten de banken deze hypotheekleningen in een mandje en gaven dit vervolgens als een beleggingsproduct uit. Hiermee werd niet alleen de lening, maar ook het risico overgedragen. Een lucratieve business, zo leek het.

Het probleem was dat zo langzaamaan iedereen die in aanmerking kwam voor een prime-hypotheek voorzien was van een woning. Daardoor kwam de focus te liggen op zogeheten subprime-hypotheken. Deze leningen hadden een variabele rente en een aanbetaling was niet nodig. Hierbij werd ook helemaal niet zo goed gekeken of leners de hypotheken ook daadwerkelijk konden terugbetalen. Iedereen kon dus een hypotheek krijgen.

De vraag naar deze beleggingsproducten steeg sterk en dat maakte het voor banken des te interessanter om hypotheken te verstrekken. Om ook deze hypotheken aantrekkelijk te maken voor investeerders, werden deze samengevoegd met de prime-hypotheken in zogeheten CDO’s, een type obligatie. Deze producten werden onterecht bestempeld als triple A-beleggingen, wat betekent dat ze een laag risico zouden moeten hebben. Ze zaten echter vol met slechte leningen en dus was het tegenovergestelde waar.

Mensen konden hun hypotheek niet meer betalen

Alles ging goed tot de voorheen lage rente begon op te lopen. Daarmee steeg ook de variabele rente van huiseigenaren met een subprime-lening. Zij konden plots hun hypotheek niet meer betalen en dus kwam het onderpand vrij, de huizen zelf dus. Daardoor werden er ineens veel tekoopbordjes in de grond geprikt. Het aanbod oversteeg de vraag en de huizenprijzen begonnen te dalen. Die CDO’s waren opeens helemaal niet meer aantrekkelijk, nu ze gevuld waren met waardeloze huizen in plaats van goed renderende leningen.


De financiële instellingen zoals investeringsmaatschappijen en banken die verwikkeld waren in deze mortgage business kregen het zwaar, heel zwaar. Doordat veel banken hierdoor flink in de problemen zaten, durfden banken elkaar geen geld meer uit te lenen.

Lehman Brothers stortte in

Bovendien moesten sommige banken grote bedragen afschrijven op de hypotheken op de balans, doordat het onderpand enorm in waarde was gedaald. Op 15 september 2008 gebeurde er zelfs iets wat niemand tot dan toe voor mogelijk hield: Lehman Brothers, een gigantische zakenbank met $600 miljard in beheer, ging failliet.

Angst regeerde in de financiële wereld. Beleggers trokken massaal hun geld terug uit de aandelenmarkt en stopten het in de veiligere obligaties. De Amerikaanse Dow Jones-index verloor in de maanden erna ruim een derde aan waarde.

Miljoenen banen verloren

Veel bedrijven kwamen in de problemen doordat zij geen geld meer konden lenen en miljoenen mensen verloren hun baan. In de laatste vier maanden van 2008 raakten alleen al in Amerika 2 miljoen mensen werkloos.

Hoewel het probleem is ontstaan in de Amerikaanse woningmarkt, werd de pijn wereldwijd gevoeld. De bankencrisis verspreidde zich als een virus over andere landen. Eerst over landen die directe banden hadden met de Verenigde Staten, maar de problemen sijpelden al snel door tot in bijna alle uithoeken van de wereld.

Het waren overheden die een schouder moesten bieden aan veel banken. Ook bij ons moesten banken zoals ING en SNS het hebben van staatssteun. In totaal hebben Europese overheden ruim €1,6 biljoen (ja, dat staat er echt: €1,6 bíljoen) nodig gehad om banken in kritieke toestand boven water te houden. Een immens bedrag dat uiteindelijk grotendeels opgehoest moest worden door de belastingbetaler.

Coen Grutters is redacteur van IEX. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Klik hier voor een overzicht van de beleggingen van de IEX-redactie.

Auteur: Coen Grutters

Coen Grutters is redacteur van IEX.

Meer over Coen Grutters

Recente artikelen van Coen Grutters

  1. 22 nov Slotcall: Zonder Shell was de AEX nergens 4
  2. 15 nov Slotcall: Prosus lift mee op sterk stijgende Tencent 2
  3. 11 nov Slotcall: PostNL +11%, maar er is één aandeel dat nog harder stijgt 8

Reacties

8 Posts
| Omlaag ↓
  1. forum rang 5 Zaphod Beeblebrox 29 september 2022 18:10
    Ik begrijp dat er mensen zijn geweest die meerdere huizen en auto's hebben gekocht op krediet terwijl ze geen baan hadden. Dat is niet meer normaal natuurlijk en het komt mede doordat banken wettelijk verplicht waren iedereen een hypotheek aan te bieden. Vervolgens zijn ze die hypotheken maar gaan bundelen om zo wat risico te spreiden, maar dat kan natuurlijk nooit lang goed gaan. Zeker binnen het stelsel van fractioneel reserve bankieren waardoor bij elke nieuwe lening de hoeveelheid ruilmiddel in omloop vergroot wordt en dus de bubbel steeds verder wordt opgeblazen.

    Er is niets opgelost trouwens. Ze hebben de schuldencrisis bestreden met het maken van meer schulden. Maw de hoeveelheid ruilmiddel blijven vergroten waar we nu de inflatoire effecten van meemaken, zeker omdat er nog een akkefietje covid tussendoor is gekomen. Dit financiële systeem is stuk en ze weten het. Vandaar dat ze het willen vervangen met een CBDC. Niet dat dit veel beter zal zijn. Gelukkig hebben we in 2009 bitcoin gekregen, als reactie op de boven beschreven flapdrollerij.
  2. forum rang 4 Housepartyy 29 september 2022 20:37
    quote:

    Waar staat dat ? schreef op 29 september 2022 14:28:

    Wat een stemmings makerij.
    Om daar nu mee te komen.

    Was 2008 .
    Zelfs film overgeweest.

    Dit voegt niets toe.
    Goedkoop
    In 2022 heet het de dollarmilkshake. Financiële instellingen wereldwijd hebben zich tot over de oren in schuldpapieren gestoken. Doorgaans in dollars. Met de recessie komt er te weinig liquide middelen binnen in dollars en moet er op de forexmarkt dollars worden aangekocht om aan de betaalverplichtingen te voldoen. Gevolg te kort aan dollars waardoor de dollar alleen maar sterker wordt en de schuld in dollars ondragelijk. In feite een zelfde effect als de variabele rente in de VS.

    Dus geen stemmingmakerij want het is dichterbij dan je denkt. Ik vind het voor de verandering verfrissend. Geschiedenis herhaalt zich.. Alleen op welke schaal..
  3. c room 29 september 2022 21:04
    Dit is maar beknopte beschrijving van de werkelijkheid. ING kocht alt-A hypotheken om te kunnen groeien in Amerika met haar internetbank met hoge rentes. Prime leverde te weinig op. Niet omdat iedereen al een Prime lening had, kocht men Subprime en alt-A, maar vanwege rendement. Bij Prime bleek er ook veel fraude, trouwens. Doordat Bush en Clinton de hypotheekmarkt in de jaren 90 en 0 gedereguleerd hadden, en Bush zelfs gezegd had dat iedereen recht had op een hypotheek, werd teveel risico het systeem ingepompt, Freddie Mac and Fannie Mae bijv. Het ging in de VS heel lang goed totdat de rente steeg door hoge olieprijzen. Exact nu. Amerikanen haalden indertijd 7% van hun inkomen uit de realisatie van overwaarde van hun huis. Voeg daar aan toe dat banken in de VS veel verplichtingen aan elkaar niet opgaven op hun balans en de giftige cocktail was een feit. Moody's, Goldman Sachs en nog een paar anderen hebben een zeer kwalijke rol gespeeld. GS vooral bij de verkoop van producten en daarop short gaan, en bij de redding van AIG.
    In Nederland zijn dezelfde praktijken gebeurd, zoals een vent met inkomen van 10k per jaar, die een hypotheek kreeg voor een vastgoedproject van de Rabo. Man stak zichzelf in de fik en overleed. Rabo kocht op een executieveiling het project. Ook nu drijft de consumptie in NL op 2de en 3de hypotheken.
8 Posts
|Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links