Van beleggers
voor beleggers
desktop iconMarkt Monitor

Inloggen

  • Geen account? Registreren

Wachtwoord vergeten?

Deflatie of schuldontwaarding

De beursdip van oktober wordt toegeschreven aan een mengelmoes van factoren: terreur in het Midden-Oosten, dollarsterkte, ebola en Europese budgetdiscussies. Van die factoren bleef het Europese schuldvraagstuk het minst hangen in de media, want dat is immers al tot in den treure besproken.

Kenmerkend hiervoor was de stijging van 2% van de Europese beurzen op de dag dat bekend werd dat de staatsschuld van de eurolanden in 2013 gegroeid is tot 91% van het bruto binnenlands product (bbp).

Dat getal van 91% kan ik niet loslaten. Wat betekent het nu dat de schulden van Europese overheden, bij de huidige groeicijfers, over een paar jaar gemiddeld (!) net zo groot zijn als de economie zelf? Hoe valt dit te rijmen met de recordlage rentestanden in veel van die landen?

Binnen de marge

Eerst maar eens de cijfers. De Europese ratio voor overheidsschulden ten opzichte van het bbp steeg volgens Eurostat van 70% eind 2008 naar ruim 90% eind 2013. Ironisch genoeg ligt deze ratio al sinds de invoering van de euro boven de limiet die door de Europese Unie is bepaald (60%).

Van de individuele landen voldoen momenteel de Oost-Europese en Scandinavische landen aan die eis, alsmede Luxemburg. Overigens gaat het hier om herziene cijfers, op basis van een nieuwe berekening van het bbp van Europese landen. Het bbp valt hierbij (u raadt het niet) hoger uit in vrijwel alle landen.

De hoogste schulden (procentueel) vind u niet geheel verrassend bij Portugal (128%), Italië (128%) en Griekenland (175%). De laagste schuld, zowel absoluut als procentueel, heeft Estland met een staatsschuld van amper 2 miljard euro.

 

Dalende rente

In plaats van het wegwerken van deze aanzienlijke last heeft het leeuwendeel van de Europese naties de staatsschulden alleen maar op zien lopen de afgelopen jaren. In 2013 boekten alleen Duitsland en Luxemburg een overschot op de begroting.

De kapitaalmarkt kon het allemaal weinig schelen. De rente die Europese landen over hun schulden moeten betalen blijft gestaag dalen en is zelfs in probleemlanden als Italië (2,5%) en Ierland (1,9%) aantrekkelijk.


Bron: Bruegel.org

 

In welke mate is niet duidelijk, maar dat de stimuleringsmaatregelen van de ECB en andere centrale banken een drukkend effect op de rentestanden hebben gehad staat als een paal boven water. Niemand weet de uitkomst van dit monetaire experiment. Grofweg zou het twee kanten op kunnen.

1. Het Japan-scenario.
De staatsschulden blijven jarenlang oplopen, omdat banken en pensioenfondsen hun geld niet elders willen stallen en de economische groei niet voldoende is om de staatskas te spekken. Dit zal gepaard moeten gaan met deflatie en rentestanden rond nul procent.

2. Een sterke ontwaarding van schulden, ofwel door het afschrijven hiervan, ofwel door inflatie.
Dit is het scenario waarin de euro als betaalmiddel wederom in twijfel kan worden gebracht. Het is de game changer die Zuid-Europese landen nodig hebben om in pas te kunnen lopen met het Noorden, maar die de Europese droom ook alsnog uiteen kan laten spatten.

Een derde scenario, het afbouwen van schulden door economische groei, beschouw ik niet als reële optie door de alsmaar toenemende kosten van de vergrijzing in Europa. Natuurlijk hebben individuele landen nog een grote innovatie- of exportkracht.

Maar helaas wijst alles er nog steeds op dat de voorsprong in de komende decennia kleiner zal worden.


Mark Leenards is strategieontwikkelaar voor beleggingsfondsen. Deze publicatie is niet bedoeld als (individueel) beleggingsadvies noch als een uitnodiging of een aanbod effecten of andere financiële instrumenten te kopen of te verkopen. Twitter: @AEXalternatief.


Auteur: Mark Leenards

Mark Leenards is strategieontwikkelaar voor beleggingsfondsen en vanaf zeer jonge leeftijd actief belegger voor eigen rekening. Leenards selecteert aandelen op basis van een zelf ontwikkeld kwantitatief screeningmodel dat toegepast kan worden op ruim 50.000 aandelen wereldwijd. Naast aandelenselectie houdt hij zich bezig met ...

Meer over Mark Leenards

Recente artikelen van Mark Leenards

  1. okt '14 Deflatie of schuldontwaarding 5
  2. apr '13 Keerzijde van succes 9
  3. dec '12 Eindejaarsklif 6

Reacties

5 Posts
| Omlaag ↓
  1. [verwijderd] 22 oktober 2014 11:44
    Twee reacties:

    - het is een historisch gegeven dat landen niet "ontschulden" door hun schulden af te betalen, maar doordat de economie sneller groeit dan de staatsschuld;

    - wat men zich vaak niet realiseert is dat overheden enerzijds en burgers en bedrijven anderzijds communicerende vaten zijn. Als een overheid een overschot op de begroting heeft, dan betekent dat dat de geldstroom van burgers en bedrijven richting overheid groter is dan andersom. Anders gezegd, er is dan een netto geldstroom van burgers en bedrijven naar overheid. Het economische effect daarvan is over het algemeen tamelijk negatief.
  2. forum rang 4 theo1 22 oktober 2014 14:37
    Het ideale scenario voor overheden is natuurlijk een combinatie van lage rente, een beetje inflatie en een beetje groei. De rente kan laag blijven als er maar genoeg vraag naar staatsobligaties is. Als de rente maar net iets hoger is dan de inflatie, verdienen de houders toch nog iets (ik neem aan dat verzekeraars en pensioenfondsen niet vermogensbelasting betalen).

    Als nu bijvoorbeeld de inflatie 2% is (ECB doelstelling), de rente net iets hoger (zeg 2,5%) en de groei 1,5%, dan kan de schuld met een begrotingstekort van 3% (stabiliteitspact) procentueel langzaam dalen.
  3. Willempie3 28 oktober 2014 08:30
    Toch komt de EU steeds meer in het nauw, zelfs als je je aan de regels houdt:

    Stel BNP is 100 miljard. Staatsschuld is 60 miljard. Tekort is 3 miljard.
    Dan wordt de nieuwe staatsschuld dus 63 miljard. Om op 60 procent te blijven zal het BNP moeten stijgen naar 105 miljard.
    Dat betekent dat de economische groei + inflatie 5 procent moet zijn.
    Dat ga je dus nooit halen in deze tijd. Vandaar ook de stomme regelveranderingen in BNP berekening die je in veel landen ziet. Alles om het BNP op te krikken en zo de schuld als deel van het BNP te verlagen.
    Daarom moet Nederland nu dus meer aan europa gaan betalen.

    W3.
5 Posts
|Omhoog ↑

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met je emailadres en wachtwoord

Lees verder op het IEX netwerk Let op: Artikelen linken naar andere sites

Gesponsorde links