login/registreer om te reageren    mail dit artikel    print dit artikel

Alweer Armageddon

Het is een moedeloosheid die beleggers vaker hebben gehad in de 38 jaar dat ik in het aandelenwereldje meeloop. In 1970, kocht ik mijn eerste aandelen. Het ging niet onaardig totdat ik 1973 een eerste gevoelige tik kreeg met de plotselinge verviervoudiging van de olieprijs.

De tweede oliecrisis in 1979 hield ook aardig huis in mijn portefeuille, net als 'Black Monday' in oktober 1987. De bearmarket van begin jaren negentig volgend op de Golfcrisis, de rampzalige jaren na de dotcomcrisis van 2001 tot en met 2003 en dan nu weer het geduvel met de kredietcrisis.

Ik heb in deze opsomming de kortdurende Azië- (1997) en de roebelcrisis (1998) nog niet eens genoemd.

Helemaal pet
Als ik de balans over de afgelopen 38 jaar opmaak, is er niet echt reden om ontevreden te zijn. Vanaf 1970 kon op de beurs gemiddeld een totaal rendement van 7% worden behaald. Reëel wel te verstaan, dus gecorrigeerd voor inflatie. Wie al die tijd zijn geld netjes op een spaarrekening zou hebben gezet, zou, op de zelfde reële basis berekend, zijn kapitaal met niet meer dan zo'n 2% per jaar hebben zien aangroeien.

De laatste acht jaar is het natuurlijk helemaal pet, maar ik zie dat als een correctie op de uitbundige jaren van vanaf 1996 tot 2000 waarin de AEX-index verdrievoudigde. We betalen nu nog steeds de rekening voor het ongebreidelde optimisme van de 'roaring nineties'.

Maar die rekening lijkt mij zo langzamerhand wel vereffend. Het spreekt vanzelf dat ik geconditioneerd ben door die afgelopen 38 jaar en dat ik daardoor wat gemakkelijker dan iemand die pas in 2000 met beleggen begon het gevoel dat nu toch echt de dag des oordeels is aangebroken, kan onderdrukken.

Elk nadeel..
Waar ik momenteel meer mee worstel is de vraag wat de keerzijde is van de medaille is. Met andere woorden: wat is het Cruyffiaanse voordeel van het nadeel van bijvoorbeeld de kredietcrisis en de gestegen olieprijs? Het is een beetje afgesleten cliché om de uitspraak dat 'elk nadeel zijn voordeel heeft' geheel toe te schrijven aan onze eigen filosoof van de koude grond.

De notie dat elke tegenslag een compenserende meevaller in zich meedraagt is van veel oudere datum. Ook kleinere filosofen dan Cruyff, zoals Zeno en Seneca, hebben op dit punt behartenswaardige uitspraken gedaan. Deze stoïcijnen omhelsden zelfs iedere tegenslag als een opstapje naar een hoger niveau van zelfrealisatie.

Denk ook aan gezegden als 'every cloud has a silver lining' en de 'blessing in disguise'. Maar ik geef toe dat het dit keer niet eenvoudig is de versluierde zegeningen te ontdekken. Wat kan in godsnaam het voordeel van een kredietcrisis, de niet te stuiten olieprijsstijging en kelderende beurzen zijn? Waar zitten op dit moment de zilveren lijntjes langs de diepzwarte wolken?

Trendbreuk
Laat ik toch eens een poging doen. Te beginnen met de kredietcrisis. Met het voordeel van de terugblik kunnen we nu vast stellen dat met de kredietverlening de afgelopen tien jaar volledig uit de hand is gelopen. Ongelimiteerde kredieten werden ingezet om megaovernames te financieren die vaker niet dan wel productief bleken.

Een buitenproportioneel deel van het krediet werd ook ingezet voor de financiering van huizen. Ook dat is niet direct productief. In zekere zin is ook een hypotheek consumptief krediet. Als uit de huidige chaos op de financiële markten al iets af te concluderen is, dan is het toch wel dat het met beide vormen van financiële wildgroei voorlopig is afgelopen.

Er is sprake van een trendbreuk en dat 'voorlopig' moeten we waarschijnlijk opvatten als een periode van vele jaren. Ik ga er van uit dat het financiële systeem niet finaal onderuitgaat en dat de banken straks met de financiering van vooral solide productieve projecten weer heel behoorlijk zullen verdienen.

Nieuwe energie
Dan komt het heel goed uit dat er nu miljarden, zeg maar liever biljoeneninvesteringen, nodig zijn in alternatieve energieprojecten. De hoge olieprijs die er voor zorgt dat we nu echt werk maken van wind - en zonenergie en tal van andere alternatieve energieopwekkingmethoden.

En tegelijk de CO2-uitstoot verminderen, is misschien wel de andere blessing in disguise. De olieprijs zou misschien nu wel wat mogen dalen maar het zou pas echt vervelend worden als die zou inklappen waardoor veelbelovende nieuwe investeringsprojecten plotseling op losse schroeven komen te staan.

Denk eens even aan de technologische spin-off van de massale ombouw van de huidige, op fossiele brandstoffen gebaseerde wereldeconomie naar een op vernieuwbare energie. Al de benodigde windturbines, de zonnecellen, de elektrisch aangedreven auto's, revolutionaire accu's en batterijen.

Uitverkoopprijzen
De technologisch kennis is in principe allang aanwezig maar er is, zoals altijd, een crisis nodig om een nieuwe doorbraak te realiseren. Neem van mij aan dat beleggen weer heel leuk wordt in de bedrijven die op de genoemde gebieden met technisch en commercieel geslaagde oplossingen komen.

Daarmee wil niet gezegd zijn dat we nu alle bakens in ons beleggingsbeleid moeten omgooien. Ik houd er vertrouwen in dat een groot aantal van de fondsen die nu kopje onder gaan louter door negatief sentiment worden meegezogen.

Wat het Damrak betreft denk ik dan aan prachtbedrijven zoals Randstad, ASM Lithography, Aalberts, Imtech, Boskalis en vele andere. De derde en laatste verkapte zegen is waarschijnlijk dat deze juweeltjes weer tijdelijk tegen uitverkoopprijzen kunnen worden ingeslagen.

Stem of voeg toe aan :

Reacties van lezers

- 10 jul 08, 12:05 Hallo Jacques, Ik zie ASMI niet in je rijtje staan. Hoe denk je daarover? Overname of niet?..Ben benieuwd naar je reactie.

'd Aandelen - 9 jul 08, 10:26 Peerke schreef: "Rijkdom is relatief en wordt m.i. afgemeten naar de directe omgeving en het dan geldend tijdsbeeld." Inderdaad en het is vaak die direktie omgeving en een heel psychologisch ragfijn spel van adverteren en suggestie in de wereld om ons heen die als je niet oppast je hele manier van leven gaan bepalen.Natuurlijk beleg ik en beheer ik mijn spaargeld om het te laten groeien maar met het ouder worden besef je steeds meer dan van alle zaken een goede gezondheid, een trouwe partner en gelukkig kunnen zijn met de wat minder grote zaken in het leven en het kunnen delen van je kleine of wat grotere rijkdom je uiteindelijk ongelooflijk veel meer voldoening schenkt. Natuurlijk is er niets op tegen om je geld met beleggen te vermeerderen maar helaas komen er steeds meer mensen die met hele sluwe en voor de leek vaak ondoorzichtige constructies met het voor opgezette doel willens en weten goedgelovige beleggers financieel uit te kleden en dat noemt men dan ook nog een legale manier van beleggen en investeren. Mede door de steeds grotere risico's waarin zelfs ook hele grote banken zich lieten meeslepen zitten nu heel veel mensen in de malaise. Zelf denk ik dat deze malaise heel goed is om mensen in de toekomst bewuster en realistische te gaan beleggen want er geen betere les dan een hele dure les. d'Aandelen

- 9 jul 08, 00:20 'd Aandelen schreef: Alleen vraag ik mij af of het hoogst haalbare op deze aarde nu het bezit van heel veel kapitaal en alles wat daar bij hoort of is hij/zij niet ontzettend veel rijker die iedere dag genoeg heeft en daar tevreden mee is. d'Aandelen Rijkdom is relatief en wordt m.i. afgemeten naar de directe omgeving en het dan geldend tijdsbeeld. Wellicht, in de toekomst, ben je meer "rijk" als je zowiezo een auto kunt betalen. Alleen zal ook dan die generatie moeten aanhoren: Vroeger, ja vroeger toen was alles anders. Worden vreemde, maar voorspelbare ontwikklingen denk ik.(Wel boeiend) Mvg Peerke

'd Aandelen - 9 jul 08, 00:02 Het kon niet op, allerlei wonderlijke constructies, opties, futures, verkoop van allerlei ingewikkelde financieele producten, niet meer op te brengen hypotheken, geldleningen, woekerpolissen etc. etc. en nu weet men haast niet meer waar het geld nu weer vandaan moet komen en de ene na de andere bank dreigt/ dreigde om te vallen met biljoenen stroppen. Daarbij gaat de olieprijs uit z'n dak en stagneert de economie, sociale onrust en stijgende voedselprijzen en styeeds minder te besteden voor een hele grote groep mensen... Inderdaad de tijd is rijp, voor geld moet weer gewerkt worden en voor de duurdere brandstoffen alternatieven, de voedselproductie omhoog en het aantal wereldbewoners omlaag want de ongebreidelde groei van het aantal wereldburgers met de steeds hogere eisen kan deze aardbol niet meer opbrengen. Pessimistisch welnee realistisch en eens met Potuyt. Alleen vraag ik mij af of het hoogst haalbare op deze aarde nu het bezit van heel veel kapitaal en alles wat daar bij hoort of is hij/zij niet ontzettend veel rijker die iedere dag genoeg heeft en daar tevreden mee is. d'Aandelen

fes - 8 jul 08, 23:50 handyman6 schreef: Das niet zo moeilijk ,Fes;de Chinese overheid is uitermate strikt met de hoeveelheid crediet die banken mogen verlenen,want zij hebben wel van de Japanse buren geleerd wat voor val dat kan worden in mindere tijden..het is dus een kwestie van gezonde financiele discipline die een overheid als goed ouder aan haar kinders dient opte leggen,zodat de familie zich niet overeet..dus niks rentesaftrekken,maar leenbeperking aan de klant en leenbeheersing bij de bank:ik ben er voor ,zonder scheel te kijken :-))H6 PS..enne,bij onze banken wordt wel degelijk gekeken naar je jaarinkomen,omzet,fin.verleden etc.itt deUSA,zoals jij ook wel weet! Wat de banken hadden moeten doen is nu wel duidelijk, het is anders gelopen en we zitten nu met de brokken. Dat Bernanke nu opnieuw (goedkope?)kredieten in de markt zet omdat hij niet anders kan. Zonder krediet en zonder liquide middelen loopt alles vast.....het is een keuze tussen twee kwaden. Niets doen is even, zo niet nog erger. gr.fes

The Artist - 8 jul 08, 23:42 TA-Libra schreef: freestylerwonohk schreef: sommige zaken kun je niet voorspellen Alles is te voorspellen. Het gaat om de er achterliggende kans van waarheid/waarschijnlijkheid van de voorspelling. N.B. Alles goed Artist? Mvg Peerke Alles op en top.

- 8 jul 08, 23:38 freestylerwonohk schreef: sommige zaken kun je niet voorspellen Alles is te voorspellen. Het gaat om de er achterliggende kans van waarheid/waarschijnlijkheid van de voorspelling. N.B. Alles goed Artist? Mvg Peerke

The Artist - 8 jul 08, 23:34 freestylerwonohk schreef: sommige technische analisten hebben reeds een tijdje aangegeven dat we naar 310 op weg zijn, en daarna rustig weer opklimmen naar 700. deze correctie is al maanden bekend, volgens de technisch analisten, niet volgens de fundamentele gokkers !! sommige zaken kun je niet voorspellen > zie tom tom ! en wat voorspel jij?

freestylerwonohk - 8 jul 08, 23:24 sommige technische analisten hebben reeds een tijdje aangegeven dat we naar 310 op weg zijn, en daarna rustig weer opklimmen naar 700. deze correctie is al maanden bekend, volgens de technisch analisten, niet volgens de fundamentele gokkers !! sommige zaken kun je niet voorspellen > zie tom tom !

momentum - 8 jul 08, 20:52 10 dagen al slechter presteren dan onze buurlanden en amerika. Zitten wij misschien in een recessie? Het antwoord mag u zelf geven bij een recessie hoort een k/w van 10, Nederland heeft een k/w van 11, maar die k/w van 10 geldt ook voor de S&P en die heeft nu een k/w van 22

login/registreer om te reageren    mail dit artikel    print dit artikel