Gevreesde opschudding van Nederlandse telecommarkt laat op zich wachten
*In Den Haag leeft al jaren de vurige wens dat het bolwerk van de drie Nederlandse telecomaanbieders bestormd wordt door hongerige nieuwkomers die de ingesleten marktverhoudingen op hun kop zetten met een prijzenoorlog.*
Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie heeft de rode loper alvast uitgelegd voor uitdagers die de markt voor supersnel mobiel internet op willen. De topmannen van KPN, Vodafone en T-Mobile schreeuwen op hun beurt moord en brand, uit angst dat dat scenario nog weleens bewaarheid zou kunnen worden met de aanstaande frequentieveiling van 31 oktober.
Maar hoe dichter het startschot van de veiling nadert, des te kleiner de kans lijkt dat een vierde speler zich met grof geschut zal invechten. Vorig jaar schetsten KPN en Vodafone nog een doemscenario van een grote vierde speler zoals UPC of Tele2, die de overvolle telecommarkt met flinterdunne marges voor iedereen zou verpesten met zijn komst. Kenners twijfelen op dit moment echter of kabelaars UPC en Ziggo überhaupt nog wel gaan meebieden op het LTE-spectrum. Hun prioriteiten liggen in ieder geval elders.
Vraagtekens over terugverdientijd
Hun belangrijkste obstakel lijkt de aanloopinvestering van de geschatte €400 mln om een eigen netwerk te bouwen met landelijke dekking. Alleen al €75 mln zou opgaan aan de twee frequentieblokken die een nieuwkomer minimaal nodig heeft voor behoorlijk bereik. Wellicht komt die drempel een stuk omlaag wanneer UPC en Ziggo niet meebieden. De zakken van hun eigenaren zijn er wel diep genoeg voor, maar ze hebben grote vraagtekens over de terugverdientijd van zo’n investering. Des te meer in een drukke markt die hen volkomen vreemd is. Ze krijgen te maken met heel andere verkoopkanalen, de peperdure voorfinanciering van iPhones en met veel minder loyale klanten. ‘Ik vraag me af of UPC en Ziggo mee gaan doen. Ze zullen sowieso niet agressief bieden’, voorspelt analist Tim Poulus van onderzoeksbureau Telecompaper.
Ziggo heeft ondertussen agressief ingezet op een alternatieve, veel goedkopere strategie om mobiele bellers te winnen: de distributie van wifi-modems onder bestaande klanten, waarbij bellers mee kunnen liften op de openbare hotspots die daarmee ontstaan. In 2014 wil Ziggo de dienst uitgerold hebben over 1,7 miljoen klanten. Dat kost ‘slechts’ enkele tientallen miljoenen, een schijntje vergeleken met de honderden miljoenen die een uitrol van een eigen netwerk zou kosten.
Meeste agressie verwacht van Tele2
Nog een reden om te twijfelen aan de agressieve uitrol van het nieuwe Long Term Evolution-netwerk (LTE): de bestaande snelheden van het huidige, opgewaardeerde 3G-netwerk zijn op zichzelf al heel imposant. In de praktijk is 30 megabit per seconde al haalbaar. De vraag is dan ook of de zittende spelers KPN, Vodafone en T-Mobile hun bestaande 3G-netwerk niet eerst nog wat verder uit willen melken. Het wegvallen van de kabelbedrijven zou die afwachtende houding alleen nog maar meer in de hand werken.
De uiterst magere uitrolverplichting geeft in ieder geval geen druk op de ketel. Van EL&I hoeven kopers van frequentieblokken pas na vijf jaar 20% netwerkdekking te hebben per blok. Die soepele voorwaarden trekken een partij als UPC mogelijk alsnog over de streep om defensief te bieden, bijvoorbeeld om de optie open te laten voor latere uitrol.
Toch is een couppoging niet helemaal uitgesloten. De meeste agressie mag verwacht worden van Tele2. De veiling biedt het Zweedse telecombedrijf alsnog de kans zich in te vechten in mobiel, zoals het eind jaren negentig ook succesvol deed met vaste telefonie. Het moederbedrijf is financieel krachtig en de Nederlandse dochter schuldenvrij gemaakt. ‘Zij kunnen dus zo naar de bank stappen’, aldus Poulus. Blijkt de veiling niet het juiste middel, dan rest nog de optie om simpelweg een gevestigde speler te kopen. T-Mobile komt daar duidelijk in beeld, als partij die al veel langer een Nederlandse exit heeft overwogen.
Whatsapp-effect
Twee jaar geleden had nog bijna niemand gehoord van Whatsapp. Inmiddels zien telecomaanbieders moedeloos toe hoe het gratis chatprogrammaatje hun trouwe melkkoe van sms- en belverkeer om zeep helpt. De uitholling van hun verdienmodel gaat de komende jaren in moordend tempo verder, voorspelt onderzoeksbureau Ovum. Eind dit jaar zullen aanbieders $ 23 mrd aan sms-omzet hebben gederfd door gratis alternatieven via sociale media zoals Facebook en Whatsapp, schat het bureau. De schade zwelt in de vier jaar daarna aan tot $ 54 mrd.