za 06 okt 2012, 09:01 | 235 reacties
Een plan van aanpak voor de bouw- en woningmarkt
'Hypotheekrenteaftrek niet houdbaar meer'
AMSTERDAM - In het regeerakkoord moet een hervorming en vereenvoudiging van ons belastingstelsel worden opgenomen. In dit stelsel, dat per 1 januari 2015 kan in gaan, moet ook een nieuwe regeling voor de hypotheekrenteaftrek worden opgenomen. Dat zeggen oud-bewindslieden en topeconomen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg in een exclusieve bijdrage op DFT.nl. Zij geven wekelijks hun mening over onderwerpen die volop in het nieuws zijn en bij een breed publiek in de belangstelling staan.
Deze week sloten VVD en PvdA een deelakkoord over de begroting 2013. Dit betekent een belangrijke stap naar een regeerakkoord voor een nieuw kabinet. Maar beide partijen weten dat ze samen voor een aantal lastige dossiers nog met oplossingen moeten komen.
Op het terrein van de huizenmarkt botsen de VVD en de PvdA vooral op het punt van de fiscale hypotheekrente aftrek. De liberalen willen niet tornen aan de aftrek voor bestaande hypotheken, terwijl de sociaaldemocraten het noodzakelijk vinden deze aftrek geleidelijk aan voor iedereen te beperken.
Over de hypotheekrenteaftrek vinden zowel binnen als buiten de politiek al jarenlang heftige discussies plaats. Inmiddels zijn de meeste deskundigen het er over eens dat het huidige stelsel niet houdbaar meer is. De hypothecaire schuldenberg is opgelopen tot ongeveer 650 miljard euro en kan leiden tot een bedreiging van de financiële stabiliteit van ons land.
Bovendien prikkelt het aftreksysteem tot het maken van schulden en daarmee tot toenemende lasten voor de overheid. Door de fiscale aftrekbaarheid van de rente over die schulden zijn de kosten voor de schatkist het afgelopen decennium fors opgelopen; jaarlijks gaat het nu al om een bedrag van bijna 12 miljard euro. Bij de samenstelling van het noodzakelijke bezuinigingspakket dat VVD en PvdA in hun regeerakkoord moeten opnemen kan deze post dan ook niet langer buiten schot blijven.
Beperking alleen voor nieuwe hypotheken
In het Lente-akkoord van de zogenoemde Kunduz-coaltie in de Tweede Kamer is een voorstel opgenomen waarin de hypotheekrenteaftrek voor nieuwe gevallen wordt beperkt tot hypotheken waarbij sprake is van daadwerkelijke maandelijkse aflossingen. Binnen deze coalitie bestaat verschil van opvatting over de uitwerking van deze beperking. De VVD meent dat het om een regeling moet gaan op basis van fictieve aflossingen. De fiscus zal in dat geval, ongeacht of er sprake is van daadwerkelijke aflossingen de renteaftrek beperken tot een aftrekbedrag waarbij er fictief rekening wordt gehouden met een aflossing in dertig jaar. Deze regeling heeft als voordeel dat mensen de eerste jaren na de aankoop van hun nieuwe huis niet hoeven af te lossen en dat later kunnen inhalen; ze krijgen wel te maken met de beperking van de renteaftrek. De liberalen menen ook dat de fiscus zich niet zou moeten bemoeien met aflossingsschema’s die huizenkopers met financiële instellingen afspreken, maar uitsluitende met de fiscale aftrek. Dit is op zich een verdedigbaar stelling, maar deze losstaande ingreep in de aftrek die zich bovendien beperkt tot nieuwe gevallen biedt geen oplossing voor de bouw- en woningmarkt, de gigantische schuldenberg en de kosten voor de overheid.
Een hervormingsplan voor de gehele woningmarkt
Een nieuw kabinet moet het lente voorstel dan ook niet overnemen. Nederland heeft dringend een hervormingsplan nodig voor de gehele woningmarkt voor zowel de huur- als koopsector. Alle knelpunten moeten daarbij worden aangepakt, zoals de huidige renteaftrek, de overdrachtsbelasting, het scheefwonen en de regeling op het terrein van de huurprijzen.
Het afgelopen jaar zijn er verschillende goed doortimmerde plannen gepresenteerd die adequate oplossingen bieden en waarmee een VVD-PvdA-coalitie aan de slag kan gaan. Wij wijzen bijvoorbeeld op het Wonen 4.0-akkoord, dat is opgesteld door organisaties voor eigenwoningbezitters (VEH), huurders, woningcorporaties en makelaars. Dit hervormingsplan omvat de geleidelijke afschaffing van de hypotheekrenteaftrek met compenserende belastingverlagingen en maatregelen voor een betere werking van de huurmarkt. Daarnaast kan de coalitie ook zijn voordeel doen met het hervormingsplan dat een groep van 22 vooraanstaande economen begin dit jaar heeft gepubliceerd.
Wij zijn van mening dat geïsoleerde fiscale wetswijzigingen op het terrein van de huizenmarkt niet wenselijk zijn. Ze zouden een onderdeel moeten zijn van een hervorming van ons belastingstelsel. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van het succesvolle model dat onder Paars. ( 1994-2002) is ontwikkeld. In 2001 is een ingrijpende hervorming van ons belastingstelsel gerealiseerd die gekenmerkt werd door vereenvoudigingen, het beperken van aftrekposten, een verlaging van tarieven en een verschuiving van de belastingdruk op arbeid ( minder loon- en inkomstenbelasting) naar belastingen op consumptie ( hogere BTW) en milieu ( onder meer energieheffingen). Door talloze wetswijzigingen en andere ontwikkelingen is een nieuwe hervorming, waaronder een vereenvoudiging, dringend noodzakelijk. Daarbij kan tegelijk het idee van de huidige demissionaire staatssecretaris van Financiën Frans Weekers worden betrokken voor één uniform Btw-tarief.
Het voordeel van een dergelijke operatie is dat het kabinet niet alleen met een goed doortimmerd fiscaal model voor de huizenmarkt kan komen, maar tegelijk meer mogelijkheden heeft om evenwichtige inkomensplaatjes te realiseren en overgangsmaatregelen te treffen voor bestaande gevallen. In dat model kan ook ruimte worden gevonden om een deel van de Btw-verhoging terug te geven in de vorm van een lagere loon- en inkomstenbelasting. Rekeninghoudend met alle parlementaire procedures en een snelle start van het wetgevingsproces moet het mogelijk zijn dat het hervormde stelsel met ingang van 1 januari 2015 in werking treedt.
Een impuls voor de bouw- en woningmarkt
Tot die tijd is het nodig met een aantal tijdelijke maatregelen te komen waarmee de bouw- en woningmarkt een impuls wordt gegeven. Daarmee kan tegelijk de economische groei worden opgepept. Oktober 2012 ligt de bouwproductie nagenoeg stil en neemt het aantal faillissementen in de bouwsector sterk toe. De aankoop van huizen ligt op een historisch laag niveau en is al enige tijd sprake van een prijsdaling. Voor 2013 en 2014 zou een tijdelijk pakket dat geen structureel beslag legt op de schatkist er als volgt uit kunnen zien. Er wordt een fiscale aftrek ingevoerd voor de kosten van verbouwingen en energiebesparing. Om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen wordt de overdrachtsbelasting op nul gesteld. Daarnaast moet er met de financiële instellingen, zoals het bankwezen, een nationale afspraak worden gemaakt over een tijdelijk verruiming van de mogelijkheden voor burgers om aan een hypotheek te komen.
De bouwproductie kan worden bevorderd door publiek private samenwerking tussen bouwers, pensioenfondsen en gemeenten, waarbij evenwichtige arrangementen worden overeengekomen over lagere grondprijzen. Daarnaast kunnen ook woningbouwcorporaties een bijdrage leveren aan extra nieuwbouw. Daarvoor is wel nodig dat ze meer ruimte krijgen op het vlak van huurprijzen en de aanpak van scheefwonen.
Vanwege de afspraak om het begrotingstekort ook in de jaren 2013 en 2014 onder de 3% BBP te houden, is het wel