Vooruitzichten vastgoed verder verslechterd - ING
Gepubliceerd: 13:30
AMSTERDAM (Dow Jones)--De vooruitzichten voor commercieel vastgoed in 2012 zijn "allerminst positief", stelt het Economisch Bureau van ING vrijdag in het kwartaalbericht.
Volgens ING neemt de vraag naar vierkante meters op de gebruikersmarkten af door de economische krimp en zorgt de onzekerheid over de schuldencrisis ervoor dat beleggers niet bereid zijn tot investeren.
ING stelt daarnaast dat het winkelvastgoed inmiddels ook niet meer aan een recessie lijkt te ontkomen, waar de sector als enige een waardestijging liet zien in de eerste negen maanden van 2011.
Het sentiment van marktpartijen binnen de vastgoedsector daalde in het vierde kwartaal en waar met name makelaars in het derde kwartaal aangaven een omzetstijging te voorzien door de verlaging van de overdrachtsbelasting, is deze verwachting in het vierde kwartaal gedaald tot bijna nul.
Dat er een verslechtering is opgetreden op het gebied van commercieel vastgoed komt tevens tot uiting in een daling van het beleggingsvolume en de afgenomen interesse van buitenlandse beleggers. ING merkt echter op dat een groot deel van de overgebleven buitenlandse beleggers niet uit de Nederlandse markt zullen stappen, omdat zij al jaren in deze markt actief zijn en veel kennis hebben over de markt.
Op het vlak van winkelvastgoed blijft e-commerce de grootste bedreiging, maar ING merkt ook het historisch lage consumentenvertrouwen op waaruit naar verwachting een krimp in de detailhandelssector volgt in 2012. Lagere detailhandelsvolumes leiden op hun beurt weer tot een lager aantal verhuurde vierkante meters, wat in de eerste negen maanden van 2011 al afnam met 10%.
De kantorenmarkt zal in 2012 met name lijden onder de verwachte omzetdaling van zakelijke gebruikers met 1%. Ook het oordeel van zakelijke dienstverleners over het economische klimaat is sinds augustus 2011 flink teruggelopen.
Een positieve ontwikkeling op kantorengebied is de toegenomen opname aan vierkante meters kantoorruimte in het derde kwartaal ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder, maar de herbestemming van panden speelt op dat gebied een belangrijke rol en vertroebelt de cijfers, met name in Amsterdam.
Een nieuwe richtlijn voor het leasen voor bedrijven die onder IFRS rapporteren zou er volgens ING toe kunnen leiden dat bedrijven mogelijk kortere huurcontracten af willen sluiten. De richtlijn houdt in dat operational leases, waaronder ook de huur van nieuwe gebouwen, op de balans verantwoord zullen moeten worden. Omdat huurders de schuld op de balans zo laag mogelijk willen houden, zullen zij waarschijnlijk kortere huurcontracten aan willen gaan. De richtlijn gaat waarschijnlijk pas in 2013 in.
Op het gebied van de bedrijfsruimten zijn de vooruitzichten iets beter. In 2012 verwacht ING dat er minder vierkante meters verhuurd zullen worden dan in 2011 - in de eerste zes maanden van 2011 groeide het aantal verhuurde en verkochte vierkante meters met 16% ten opzichte van een jaar eerder, waar de toename in het derde kwartaal daalde tot 4% - vanwege de economische omstandigheden, maar op de lange termijn zal de relatief hoge groei van de wereldhandel een van de redenen zijn voor een positieve ontwikkeling van de vraag naar bedrijfsruimten.
(c) 2012 Dow Jones & Company, Inc.