Eurocrisis is pas voorbij als er een knoop wordt doorgehakt
28/08/12, 17:30
opinie Sinds de Duitse bondskanselier Merkel en ECB directeur Draghi begin deze maand hebben verzekerd dat zij alles zullen doen om de euro te redden, lijkt de eurocrisis onder controle. Maar de schijn bedriegt. .
Dit weekeinde bezocht de Griekse premier Samaras Parijs en Berlijn om te pleiten voor afzwakking en vertraging van de afgesproken Griekse hervormingen en bezuinigingen. De Europese beslissing hierover valt in september en hangt af van de bevindingen van de inspecteurs van EU en IMF over de situatie in Griekenland. Verder moet het Duitse Constitutionele Hof zich nog uitspreken over de toelaatbaarheid van de uitbreiding van het noodfonds. Tot slot vallen de belastingopbrengsten in Portugal tegen, zodat dit land waarschijnlijk opnieuw om steun moet vragen. Kortom, het einde van de crisis is nog lang niet in zicht.
Onvoldoende concurrentie
De belangrijkste reden waarom de crisis zo hardnekkig is, is dat de Europese aanpak eenzijdig gericht is op sanering van de overheidsfinanciën en te weinig doet aan de kern van het probleem: de probleemlanden zijn onvoldoende concurrerend, waardoor de tekorten op hun lopende rekening alsmaar oplopen. Ook in het verleden hadden zij met dit probleem te kampen, maar toen konden de lire, de drachme en de peseta gedevalueerd worden ten opzichte van de gulden en andere valuta. Zo konden hoge prijzen in bijvoorbeeld drachmen vanwege structurele problemen, als te hoge lonen, geneutraliseerd worden. Met de invoering van de euro hebben de probleemlanden die mogelijkheid opgegeven.
Voor herstel van het concurrentievermogen van de probleemlanden zijn er twee oplossingen. Ten eerste: ze vertrekken uit de eurozone, voeren hun oude munt weer in of een variant daarvan, zoals een Zeuro (Zuid-Europese euro). Hierdoor krijgen de probleemlanden opnieuw de beschikking over het devaluatiewapen. Maar devaluatie zou slechts een tijdelijk oplossing bieden. Voor een blijvende oplossing is een structurele hervorming van de economie noodzakelijk.
Economische structuur hervormen
De tweede oplossing bestaat uit een pakket aan maatregelen. De probleemlanden moeten allereerst hun economische structuur hervormen door liberalisering van de arbeidsmarkt, terugdringing van bureaucratie en belastingontduiking, het aantrekken van buitenlandse investeringen, innovatie, stimulering van sterke sectoren en start van nieuwe bedrijven. Economische structuren veranderen echter langzaam, zo leert Frankrijk dat al decennia zijn economie aan het hervormen is.
Verder zouden de sterke EU-landen de zwakke financieel moeten helpen door gedeeltelijke kwijtschelding van de huidige schulden en invoering van eurobonds. De sterke landen hebben dankzij de euro immers flink geprofiteerd van de probleemlanden via toegenomen export. Tegelijk helpen de sterke EU-landen bij hervormingen zoals regionaal beleid, waarmee diverse landen, waaronder Nederland, ervaring hebben.
Migratie
Tenslotte gaat de EU migratie bevorderen vanuit de zwakke landen naar gebieden met tekorten aan arbeidskrachten. De vertrekkende werklozen komen dan niet langer ten laste van hun armlastige overheden, maar leveren een bijdrage aan de groei van regio's die om arbeidskrachten verlegen zitten. In de Verenigde Staten is migratie - naast inkomensoverdrachten via de federale regering - het belangrijkste mechanisme om structurele problemen op te lossen. En bovendien een belangrijke oorzaak dat de dollar niet door verschillen in regionale concurrentiekracht onder druk komt. Dit totale pakket biedt in potentie een definitieve oplossing, waardoor internationale beleggers hun vertrouwen in de euro en in de probleemlanden zullen herwinnen en de extreme rentes in de probleemlanden gaan dalen.
Ieder van de beide oplossingsrichtingen zal met grote offers gepaard gaan, van zowel de sterke als de zwakke landen. Maar dat geldt nog meer voor het huidige beleid van voortmodderen, dat uiteindelijk onvermijdelijk uitmondt in één van de twee varianten. Daarom is het beter zo snel mogelijk door te pakken. Vertrek van de probleemlanden uit de eurozone is een sprong in het duister waarvan de uiteindelijke kosten niet zijn te overzien en de schuldeisers het nakijken hebben. Herstructurering is daarom waarschijnlijk de minst pijnlijke oplossing.
Trouw.nl