De weerstand van de meeste mensen tegen stimuleringsmaatregelen van de ECB (of Fed, IMF) lijkt gevoed te worden door de Noord-Europese politieke overtuiging dat bezuinigingen de enige oplossing zijn voor de financiële crisis en vooral ook het dogma dat geld pompen in de economie tot hyper inflatie zou leiden.
Toch neemt iedereen waar hoe de economie tot stilstand komt en dat de verstrekkende gevolgen van drastische bezuinigingen eerder tot verdere krimp van de economie leiden, dan tot herstel van de groei. Daarnaast weet iedereen inmiddels ook dat de huizenmarkt compleet tot stilstand is gekomen, met name door de wurgende beteugeling van de hypotheekverstrekking. De historisch ingebouwde angst voor inflatie komt doordat de wereldeconomie en bevolking sinds de tweede wereldoorlog gegroeid zijn en dat bij oververhitting van de economie inflatie om de hoek stond. Oververhitting omdat aanbod de vraag niet kon bijbenen. Dat is echter allang niet meer zo: voor bijna alle goederen en diensten is er keuze, competitie en prijserosie. Economische groei vindt alleen nog maar plaats als mensen meer activiteiten gaan doen en daardoor meer geld uitgeven.
Op het moment dat geld voor regeringen en banken beschikbaar komt gaan alle parameters de goede kant uit. De aandelenkoersen herstellen zich onmiddellijk, wat meteen een geweldige stimulans voor de economie is. Daarnaast kunnen banken zelf ook weer leningen gaan verstrekken. Beteugelen van uitleen gedrag van de banken past namelijk alleen bij een oververhitte economie (verspilling). En daar is nu helemaal geen sprake van. Van inflatie is ook geen sprake. De Fed heeft in de afgelopen 1-2 jaar in totaal meer dan 4300 miljard USD 'gedrukt'.
De Pavlov reactie van het grote publiek op de woorden 'geld drukken' blijft: 'dan krijg je toch inflatie?'
Interessant genoeg is er geen inflatie opgetreden in de VS en is de dollar niet minder waard geworden. Uiteindelijk blijkt zelfs dat de economie in de VS langzaam een beetje uit het slop getrokken. Zou dat zonder die 4300 miljard ook gebeurd zijn?
De discussie of het financiële systeem van de Banken en ECB een open of gesloten regelsysteem is interessant. Want een gesloten systeem kan inderdaad tot instabiliteit leiden. Bijvoorbeeld als er teveel geld gepompt wordt in bank sector, die dan door 'cascading' onderpand opwaarderen tot astronomische hoogten. Het omgekeerde is ook waar, bij belemmering van de geldstroom komt het hele systeem tot stilstand. Doordat de meeste uitgaven van mensen zijn voor activiteiten die als 'luxe' kunnen worden aangemerkt, kunnen mensen tegenwoordig enorm makkelijker bezuinigen op hun uitgaven dan vroeger. Dat is op zichzelf een instabiliteit in het systeem.
Een goed regelsysteem zorgt dan ook voor beheersing van beide ongewenste effecten. Allereerst door 'cascading' te beheersen: onderpand kan niet 'doorgeleend' worden, zodat het niet meerdere keren in de boeken van banken voorkomt. Dit is na de crisis van 2008 gebeurt, tezamen met de financiële reddingsplannen van de regeringen. Daarnaast beheersing van de uitgaven van de consument en bedrijfsleven: stimulering van vertrouwen in de economie, zodat bestedingspatronen niet drastisch veranderen.
De stimuleringsmaatregelen van de regeringen in 2008 zijn deels gericht geweest op het redden van banken en deels directe stimulans van de consument. Met redelijk effectief effect. De adder onder het gras was dat het begrotingstekort van de regeringen structureel gegroeid is van zo’n 60% tot nu 80% van het BNP (Bruto Nationaal Product). En dat levert nu politiek problemen op. Het is dan ook beter als de banken zichzelf kunnen reguleren: afhankelijk van de vraag naar cash meer of minder geld pompen in de economie. Dat systeem heeft jarenlang kunnen functioneren door de rente te fluctueren. Echter, nu de rente dichtbij 0 komt is verdere regeling alleen nog maar mogelijk door het ‘bijdrukken’ van geld.
En dit is niet nieuw: in de 17e eeuw is het bankpapier in de omloop gekomen wegens gebrek aan zilver. De Engelse economie dreigde vast te lopen door een tekort aan zilver. Het was de eerste vorm van ‘cascading’ (het bankpapier schreef in feite: ik leen u een bedrag geld en dat zilver komt later wel – zonder datum). De crisis van de 30er jaren werd bezworen door het loslaten van de goud standaard. Het kon ook niet anders, want de goudvoorraad was wereldwijd totaal niet meer in verhouding tot de economische bedrijvigheid.
Waarom is er weerstand van de Noord-Europese regeringen tegen onbegrensd pompen van geld in Zuid-Europese landen? Niet omdat die landen dan ‘meer’ krijgen dan andere landen die hun zaakjes op orde hebben: want de leningen aan die landen zijn goeddeels door Noord-Europese banken verstrekt. De angst is dat de inefficiëntie in die landen blijft bestaan en er geen reorganisatie optreedt. Dat is op zichzelf correct, maar de politieke reactie is altijd veel trager dan de economie kan verdragen. Het is daarom beter om niet te wachten met steun maatregelen. Met name de hypotheek verstrekking is bijzonder belangrijk, omdat dat mensen heel direct aangaat.