“Jij bent vrijwilliger.” Het is geen pretje om als Romeinse soldaat in de stripboeken van Asterix te figureren. De Centurion wijst de vrijwilligers aan die moeten strijden tegen de Galliërs. Dat is, zo weten we, voor de Romeinen geen onverdeeld genoegen.
Het gebeurde al eerder dat ik in verband werd gebracht met de vroeger zo populaire stripfiguur. De lijn kan doorgetrokken worden. De Romeinen van vandaag zijn de beleggers in Griekse staatsschuld. Op vrijwillige basis moeten de banken, pensioenfondsen en verzekeraars de schuld van het Zuid-Europese probleemland aanhouden en verlengen.
Dat scheelt de Grieken een groot herfinancieringprobleem. Maar minstens zo belangrijk is dat zo een default op de Griekse schuld wordt vermeden. Deze vorm van herstructurering is immers “vrijwillig”. De politiek wurmt zich in steeds vreemder bochten als het om het Griekse probleem gaat. Bijna op uurbasis komen er nieuwe signalen vanuit de Europese hoofdsteden of het EU hoofdkwartier in Brussel zelf.
Tragedie
Het dilemma is duidelijk. Enerzijds is er onder de bevolking van de sterke eurolanden een steeds verder afbrokkelende steun “nieuw belastinggeld in een bodemloze put te storten”. Aan de andere kant zijn de politici zich ervan bewust dat de gevolgen van een Grieks faillissement dramatisch zijn.
De tragedie is dat zowel voor- als tegenstanders van Griekse steun zeggen in het belang van de belastingbetaler te handelen. Want tegen de bodemloze put theorie staat het gevaar dat een herstructurering van Griekse schuld tot een golf van problemen leidt. Dat loopt via een faillissement van andere zwakke landen als Portugal, Ierland en, erger, Spanje en Italië tot zelfs de ondergang van de ECB.
Deze laatste mogelijkheid werd aangehaald in een rapport van Open Europe, een onafhankelijke denktank met als doelstelling het oplossen van Europese problemen. In het rapport werd aangegeven dat de ECB een zo grote positie in zwakke eurolanden heeft, dat een faillissement van Griekenland het eigen vermogen nagenoeg doet vervagen.
Ons belastinggeld
Dan is er nog maar één reële oplossing. De ECB moet ondersteund worden door de EU-landen, ofwel met “ons belastinggeld”. De schrijvers concluderen dat de sterke oppositie van de ECB tegen Griekse herstructurering te verklaren is: puur eigenbelang vanwege de ernstige gevolgen voor de centrale bank zelf.
Dat is de zaak een beetje omdraaien. De ECB heeft juist het beleid van opkopen van (staats)schuld ingezet omdat de bank inziet dat een Grieks faillissement rampzalige gevolgen heeft voor de EU zone. Dat was duidelijk de ECB invalshoek, en het is flauw de intenties van de bank nu af te doen als plat eigenbelang.
De schrijvers concluderen overigens dat de ECB moet stoppen met het gevoerde beleid. Herstructurering moet nu zo snel mogelijk worden doorgevoerd. Conform hun eigen redenering gaat dat dus een hoop belastinggeld kosten, alleen al om de ECB op de been te houden.Terwijl er alleen maar over kosten wordt gesproken als het om Griekenland gaat, wil ik een positief effect onder de aandacht brengen.
Vrijwillige basis
De financieringsbehoefte in Duitsland en Nederland is dit jaar tezamen ongeveer 450 miljard. Door de Griekse crisis is de rente in deze sterke eurolanden lager omdat beleggers op zoek zijn naar veiligheid. Als het om een half procent gaat, het precieze voordeel is lastig te bepalen, dan scheelt dat jaarlijks (over de looptijd van de schuld) al gauw een dikke twee miljard in de financieringskosten!
En dan heb ik het nog niet over de relatief hoge rente die Griekenland betaalt over de steun, wat voorlopig ook tot extra inkomsten leidt. Tijdens het hoogtepunt van de kredietcrisis hebben de (Europese) landen de banken gesteund. Niet om daar geld aan te verdienen, maar om erger te voorkomen. Dat is gelukt en bovendien lijkt het er op dat de steun nog een dikke winst heeft opgeleverd.
Het lijkt op een win-win situatie! Als gevolg van de crisis zijn en worden er veel maatregelen genomen dat banken niet nog een keer in deze onmogelijke situatie terecht komen. Ik zie niet in waarom voor Griekenland niet precies hetzelfde beleid gevoerd kan worden. De Romeinse soldaat onder de Europeanen moeten niet de beleggers, maar de Grieken zijn.
Op “vrijwillige” basis dienen zij hun economie en financiële huishouding te reorganiseren. Hun schuld behoren zij tot de laatste cent terug te betalen. Anders dan de Galliërs hoeven we echter de Grieken niet vijandig te benaderen en ze in redelijkheid de tijd geven orde op zaken te stellen. Op deze wijze is opnieuw win-win situatie mogelijk. Naar mijn mening is dat echt geen Idéfix.
Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en was hiervoor werkzaam op het ministerie van Financiën. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.
Gewoon verlies nemen door uit de ECB te stappen en de elitaire bankenclub te laten vallen is ook een optie.
De monetaire unie heeft niet gewerkt en gaat zonder politieke en fiscale unie ook niet werken.
Accepteer dat nu maar gewoon Marcel en steek je energie in het brainstormen over een nieuw systeem na de euro, ipv. die bangmakerij van de bankjes dat geen geld aan Griekenland erger dan Lehman wordt.
Ik sluit me bij Raul aan. En om in de sfeer van liederlijke metaforen te blijven; Raul wilde geen bankzitter zijn bij Real Madrid, vertrok naar Schalke en werkt daar aan een mooi einde van zijn voetballoopbaan.
Dat zou Europa ook moeten doen. Verlies nemen in een uitzichtloze situatie en aan iets nieuws gaan werken. Plaats nemen op de reservebank en hopen dat het je kant op komt is extreem naief en onverantwoordelijk. Pijn gaat het toch wel doen. Nu bestaat er nog de mogelijkheid om de spreekwoordelijke stier bij de hoorns te vatten. Binnenkort neemt de stier ons.
Marcel, hoe gaat het eigenlijk met je belegging in Grieks papier?
Er is alleen een win-win situatie als griekenland het geld terugbetaald.
Als dat niet het geval is (bodemloze put) ben je als investeerder gewoon alles kwijt. Dat hoge risico is nu de reden dat de rente zo hoog is.
Zolang de griekse inwoner zijn belasting niet betaald en zich daarmee niet aan de regels houd kan je wel nieuwe regels verzinnen maar als die niet worden toegepast heeft het geen enkele zin.
Toen de euro werd ingevoerd is er nooit nagedacht over wat het scenario zou zijn als het slecht gaat met een land. Terwijl 100% zeker was dat die situatie er een keer zou komen. Dat heb ik altijd heel vreemd gevonden en helaas is het 10 jaar later nu uitgekomen.
Er werd altijd een parallel getrokken met amerika maar daar heb je een centrale overheid die boven het eigen belang van de onderlinge staten staat. In europa is dat er niet. En in amerika verhuis je naar een andere staat (autoindustrie detroit) als je zonder werk zit. In europa is dat niet mogelijk wegens taalproblemen, niet werkende apparatuur omdat de stekker niet past. Diploma's die alleen geldig zijn in eigen land etc. Er is ook geen europese pensioenverstrekker, geen europese ziektekostenverzekering etc.
Ook de ondersteuning aan griekenland wordt bevuild door eigen belang. Duitsland is voor ondersteuning want duitse banken hebben veel geld in griekenland geinvesteerd. Andere landen zijn dat niet want die hebben er geen geld in zitten etc.
@ John Bull
Dank voor de belangstelling, maar ik sta op circa minus 25%. Bijna net zo erg als de ECB :-)
Groet,
Marcel Tak
Er uitstappen, geen belastingengeld naar de banken!
De geldwisselaars in de Tempel, zoeken het maar uit.
Over een paar jaar spreken ze Turks in Griekenland.
@mrC2
Misschien liggen de verwachtingen vd integratie dan te hoog. De EU is een veel meer geïntegreerde eenheid nu, dan de US dat was na een vergelijkbare tijdspanne na oprichting.
Ik heb toch het gevoel dat al die "uit de euro" sentimenten gevoed worden door haat tov de EU en niet echt gebaseerd worden op rationele argumenten. Ik hoop dat de politiek zich niet inlaat met al dit desintegratie populisme en rationeel blijft.
De ECB kocht geen Griekse staatsobligaties om een herstructurering te vermijden, maar omdat zij destijds van mening was dat het een liquiditeits- en geen solvabiliteitsprobleem was.
Foute inschatting hetgeen kan gebeuren. Situatie en inzicht vooral is nu gedraaid en bijna alle onafhankelijke economen zijn van mening dat er een herstructurering moet komen. De ECB ligt nu dwars omdat het politiek natuurlijk moeilijk te verkopen is om 30mrd verlies te boeken.
Waarom zou de ECB overigens een positief eigen vermogen moeten hebben? Als centrale bank is alle schuld die zij hebben immers geld.
De Grieken hebben niet de intentie om te doen wat nodig is. Zij gijzelen Europa met sucees en toonden slecht gedrag. Het zijn geen Nederlanders die proberen orde op zaken te stellen.
Het geheel is een politiek wangedrocht: de schuldenberg. Je kunt een soeverein land niet tot de orde roepen als ze dat niet wil.
Griekenland is in 1893 ook al eens bezweken onder haar schulden.
@Victor123
Ik heb geen hekel aan de EU of de euro maar het feit blijft dat er geen scenario is voor landen die eigenlijk hun munt willen devalueren. Voor mijn gevoel is de invoering van de euro een politieke keuze geweest zonder economische onderbouwing.
Want het gemak dat je niet hoeft te wisselen aan de grens kan toch niet de enige motivatie zijn en koersrisico kon altijd al afgedekt worden. En de besparingen die dat opleverde zijn inmiddels al vele malen teniet gedaan door de huidige crisis.
Misschien zijn we wel verder dan the USA in de vergelijkbare tijdspanne maar de kennis van nu is ook anders dan de kennis van toen. Dus het zou ook raar zijn als het net zolang zou duren.
@BJL
Daarmee ga je voorbij aan t feit dat diezelfde bevolking de regering gekozen heeft. nb een links populistische regering, die veel vd wensen vh volk, zoals lagere pensioenen en minder belasting, zonder politieke verantwoordelijkheid heeft overgenomen. Als oplossing willen veel Grieken nog meer links populisme...
@mrC2
Er zijn voldoende economische onderzoeken die de integratie vd EU economisch onderbouwen, het staat buiten kijf dat het voordelig is geweest. Bovendien zijn de geopolitieke motieven in een bipolariserende wereld (VS en China) en opkomende grootmachten, BRIC, ook niet te verwaarlozen.
Een devaluerende munt wordt trouwens wel erg enthousiast over gedaan, Griekenland kan geen olie meer importeren wanneer de Drachme waardeloos is.
@BJL
Dus dan draagt de bevolking geen enkele verantwoordelijkheid voor de regering die zij kiest?
Da's een goeie vraag. Zijn wij, of ben ik, verantwoordelijk voor de regering die wij hebben? Waren de Duitsers verantwoordelijk voor de wandaden van het Nazi regime?
Ik neig ernaar om de verantwoordelijk neer te leggen bij diegenen die de beslissingen nemen.
Qua verantwoordelijkheid. Europese burgers moeten nu met belastinggeld voorkomen dat banken/verzekeraars/pensioenfondsen verliezen leiden op hun (achteraf) verkeerde beleggingen in Grieks staatspapier. Is dat redelijk?
Of zouden die private partijen zelf hun verlies moeten nemen?
@BJL
Ik weet iig wel dat die mentaliteit, het afschuiven van verantwoordelijkheden, de reden is dat die Grieken in de penarie zitten.
En om na al die jaren wanbeleid en schuldengroei, dan maar te wijzen naar de (door hen zelf gekozen) regering, is gewoon het zoveelste zwaktebod. Het legt de vinger op de zere plek, belasting ontduiking is een nationale sport, het is altijd wij tegen zij, en het ligt nooit aan hen zelf.
Bv, er zijn 10 duizenden mensen ouder dan 100 die feitelijk al tientallen jaren dood zijn, maar ondertussen wel pensioen blijven ontvangen.