Onzekerheid heerst alom. Deugen de cijfers wel? Wie kunnen beleggers nog vertrouwen na het Enron schandaal? Welke waarde mag je hechten aan goedkeurende verklaringen van accountants?
Arthur Anderson biedt de gedupeerde Enron beleggers die gezamenlijk een claim overwegen in te dienen een schadevergoeding van 600 miljoen dollar.
“Take it or leave it, laat Anderson ons weten. Over de hoogte van het bedrag kan niet onderhandeld worden, maar ondertussen erkent de accountant met het aanbod wel schuld. Het bedrag is niet echt veel in relatie tot de 50 miljard dollar aan aandeelhouderswaarde, die in een jaar tijd bij Enron verloren is gegaan.
Op het Damrak was Ahold afgelopen vrijdag het nieuwe slachtoffer in de heksenjacht naar bedrijven, die financiële verslaggeving naar hun hand zetten. De onderneming werd er van beticht schulden buiten de balans te hebben gehouden. Gedurende de dag daalde de koers zelfs even met 7%.
Extremiteiten kapitalisme
Uiteindelijk kon de schade beperkt blijven tot 2,7%. Ahold reageerde zeer verontwaardigd. De kruidenier ontkende ten stelligste dat de boeken niet alles tonen wat voor beleggers van belang is. Het bedrijf vermoedt dat de geruchten verspreid worden door hedge funds, die short zijn gegaan in het aandeel.
De Nobelprijswinnaars die in het bestuur zaten van LTCM, dat in 1998 nog ternauwernood door Alan Greenspan en de zijnen overeind werd gehouden, hadden al eerder hun vertrouwen verspeeld bij beleggers. Wat te denken van die brave Percy Banevik, de grote man van ABB, die, zonder dat de aandeelhouders en de commissarissen er van op de hoogte waren, al in 1996 het astronomische bedrag van 78 miljoen dollar toucheerde voor bewezen diensten?
Beleggers maken ongetwijfeld weer een extreme fase mee in de ontwikkeling van het kapitalistische systeem. De geschiedenis van deze marktordening is een opeenhoping van list en bedrog. Robert Maxwell, Michael Milken en Nick Leeson zijn een paar geruchtmakende namen die in herinnering komen.
’Greed is good’
Het is inherent aan het systeem dat gevoed wordt door hebzucht. De grens tussen welbegrepen eigenbelang, dat volgens Adam Smith de economisch subjecten ter wille van het algemeen belang het beste kunnen nastreven, en criminele zelfverrijking is snel overschreden. De gelegenheid maakt de dief en de slachtoffers maken het de daders soms wel erg gemakkelijk.
Nina Brink wordt verguisd, maar niemand dwong beleggers in te schrijven op de aandelen World Online. De dieven kunnen alleen maar succesvol zijn, doordat hun slachteroffers in de kern even hebzuchtig zijn al zijzelf. Of we het leuk vinden of niet, kapitalisme cultiveert de hebzicht. 'Greed is good', zei Carl Icahn en kernachtiger kan het kapitalisme niet samengevat worden.
We moeten er niet al te krampachtig over doen. Hernieuwde belangstelling voor Karl Marx kunnen we beter maar onderdrukken. Economische systemen die het rechtvaardigheidscriterium hanteren bij de productiekeuze en de inkomensverdeling, leveren onnoemelijk meer schade op. Bij de miljoenen slachtoffers die het op 'rechtvaardigheid' gebaseerde systeem veroorzaakte in de voormalige Sovjet Unie valt het financieel gechicaneer bij Enron in het niet.
Vlucht in defensieve aandelen
We maken niet het einde van het kapitalistische systeem mee, maar wel enkele misstanden, die meestal aan het einde van een lange groeiperiode aan de oppervlakte komen. De Amerikaanse economie heeft 11 september overleefd en zal ook Enron en Tyco te boven komen. Dat betekent niet dat beleggers zich niets zouden moeten aantrekken van de diepe vertrouwenscrisis, waarin delen van bet beursgenoteerde bedrijfsleven mogelijk nog in verzeild kunnen raken.
In de VS is Computer Associates het laatste doelwit van de heksenjacht en de druk op Cisco wordt opgevoerd. Volgens de Amerikaanse econoom Paul Krugman zal Enronitis een grotere invloed op de Amerikaanse economie hebben dan 11 september.
Het wantrouwen onder beleggers heeft diep wortel geschoten. Ze trekken zich niet massaal terug uit markten, maar leggen wel andere accenten. Ze gaan voorlopig voor solide, safe en saai. Bedrijven met een ouderwetse, gezonde balans in defensieve sectoren zoals voedingsmiddelen, retail en farmacie gooien nu hoge ogen. Alles wat gebukt gaat onder te hoog gewaardeerde immateriële activa en hoge schulden, raakt nog meer uit de gratie.
’Strong buy’ Ahold
De koersontwikkeling van de laatste weken op Wall Street legt deze trend al bloot. De Dow Jones staat 1% onder het niveau van 2 januari van dit jaar, de Nasdaq ligt 13% onder het niveau waarop het jaar werd geopend. Wat voldoet op het Damrak nog aan de criteria solide, safe en saai? Unilever en Elsevier hebben immers ook grote bedragen aan goodwill op de balans staan….
Niet alles mag over één kam worden geschoren. De laatste twee bedrijven beschikken over een ruime cash flow en de geactiveerd immateriële activa staan voor reëel winstgenerend vermogen. We zouden deze bedrijven nog steeds willen aanmerken als solide en safe. Dat geldt ook voor Heineken, Philips en Akzo Nobel. Vooral de laatste kan de komende weken, na de gunstige cijfers en de dito vooruitzichten van vrijdag, een bovengemiddelde koersperformance laten zien.
Ten slotte Ahold. Na de laatste aandelenemissie is de solvabiliteit goed bijgespijkerd (ruim 20%), de onderneming loopt geen debiteurenrisico (wel eens geprobeerd op de pof te kopen bij AH?) en in de komende jaren komt de nadruk meer te liggen op organische groei. Op een koers van 27,45 euro, 13,6 keer de voor 2002 geschatte winst, is het aandeel een ‘strong buy’.
Jacques Potuijt is oprichter van Provest Group en was hiervoor onder meer hoofd Beleggingsresearch bij Deutsche Morgan Grenfell in Amsterdam. Potuijt schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij belegt uitsluitend in beleggingsfondsen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
potuijt@iex.nl.
Jacques Potuijt is oprichter van Provest Group en was hiervoor onder meer hoofd Beleggingsresearch bij Deutsche Morgan Grenfell in Amsterdam. Potuijt schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij belegt uitsluitend in beleggingsfondsen. De informatie in deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
potuijt@iex.nl.
Er zijn (nog) geen reacties geplaatst.