Met knikkende knieën wordt er vandaag op de Europese beurzen mondjesmaat gehandeld. De angst overheerst. Op de klok van twee uur zijn er op het Damrak slechts enkele aandelen die hoger noteren zoals
Wolters Kluwer, Ahold, Unilever en
ING. De schade onder de 'blue chips' valt dus nog wel mee. De rest staat in het verlies oplopend tot - als we ons beperken tot de serieuze fondsen - 20% (
Landis).
De typering 'serieus' is uit de losse pols, en of dat nog helemaal op gaat voor Landis is maar de vraag. Het bericht van afgelopen vrijdag dat het bedrijf plotseling 300 medewerkers, ofwel 10% van het totale personeelsbestand, de laan uit wil sturen staat wel in erg groot contrast met de opgewekte toon waarmee de halfjaarcijfers bekend werden gemaakt, nog maar twee weken geleden. Die toon werd toen al snel als volkomen misplaatst ontmaskerd. Het massaontslag volgt ook kort op de verassende mededeling van twee maanden geleden dat Landis in de markt zou zijn om de gsm-masten van
KPN over te nemen voor het 'luttele' bedrag van 45 miljoen euro. Het management van Landis moet al wel heel ver heen zijn.
Inmiddels is de koers van het aandeel gezakt tot twee euro en is het evenals
Versatel op te vatten als een
at the money langetermijn-calloptie en als zodanig mag het een plaatsje behouden in een portefeuille. Elke beleggingsportefeuille heeft zo wel zijn eigen rampenhoekje met aandelen die in betrekkelijke korte tijd in waarde zijn gedecimeerd of erger. De waarde van deze fondsen is nu zo gering, dat we adviseren maximaal 10 tot 15% van de beleggingsportefeuille voor deze fondsen bestemd te houden. Ook binnen deze sector van 'penny stocks' moet weer gespreid worden. Naast Landis (2,05) en Versatel (0,49) komen in aanmerking
Getronics (2,11),
LCI (1,09),
KPNQwest (4,15) en KPN (2,57).
Wie het slagveld van het Damrak overziet, kan niet anders concluderen dan dat beleggers doorslaan, zoals Lukas Daalder vanmorgen ook al opmerkte. De toedracht is duidelijk, maar is de mate waarin aandelen nu worden afgewaardeerd nog wel in overeenstemming met de risico's die redelijkerwijze onder ogen moeten worden gezien? Na de oorlogszuchtige taal van president Bush is bij groot en klein de angst voor een derde wereldoorlog flink aangewakkerd. Hier en daar wordt zelfs al gesproken van de inzet van kernwapens in het geval Irak in een vergeldingsactie van de Verenigde Staten wordt betrokken. Dat zou inderdaad wel de zwartste variant zijn van het somberst denkbare scenario. Maar zelfs met deze uitkomst heeft de wereld al eerdere ervaringen opgedaan. Hiroshima 6 augustus 1945: volgens Japan 200.000, volgens de V.S. 92.000 doden. De Dow Jones index steeg in de daarop 3 maanden met 15%.
Als dit de uitkomst van zwartste scenario is, hoe moet dan wel niet gereageerd worden in een positief scenario? Laten we eens als puur tegenwicht tegenover alle sombere verwachtingen proberen een redelijk en positief scenario te schetsen. We beginnen dan met de constatering dat de eensgezindheid tussen landen van de meest uiteenlopende signatuur over de noodzaak om internationaal terrorisme hard aan te pakken, nog nooit zo groot is geweest als vandaag. Zelfs Rusland en China stemmen van harte in met vergeldingsacties van de Verenigde Staten. Niet eerder was er een zo'n groot internationaal draagvlak. Voor het eerste maakt effectieve bestrijding van terrorisme een grote kans op succes.
Tegelijkertijd is de kans op nieuwe terroristische aanslagen volgens het model van vorige week nagenoeg nihil. Nu het onvoorstelbare is gebeurd, hoewel dat op zich weer een paradox is gezien de vele rampenfilms uit Hollywood die soms wel heel dicht in buurt komen met wat zich in werkelijkheid heeft afgespeeld, is het ondenkbaar dat kapers ooit nog de gelegenheid zullen krijgen om voet in een cockpit te zetten. De wereld wordt ongetwijfeld weer wat minder vriendelijk. Het uitnodigen van passagiers om een kijkje te nemen in de cockpit is vanaf nu taboe. Sterker nog, onmogelijk. Relatief eenvoudige maatregelen zijn al voldoende om er voor te zorgen dat een cockpit een onneembare vesting wordt.
Het kapen van een vliegtuig zal daarom geen enkele zin meer hebben en het belangrijkste wapen van potentiële terroristen is hen daarmee uit handen geslagen. Wat overblijft is de traditionele autobom maar ook daar kan effectiever tegen worden opgetreden dan in het verleden. Het is al een stuk moeilijker om 1000 kilo springstof ongemerkt te verzamelen en te vervoeren. Toegangscontrole zal de hoogste prioriteit krijgen. Het zal niet meer gemakkelijk zijn om de parkeergarage van een regeringsgebouw of welk kwetsbaar gebouw dan ook in te gaan. Goed overigens voor bedrijven die zich daarmee bezig houden. Naast het Amerikaanse
Sensormatic (SRM) ook ons eigen
Nedap.
Aan de politieke kant valt te verwachten dat na de terroristische aanslagen van vorige week ook binnen fatsoenlijke islamitische kringen authentieke verontwaardiging zal bestaan. De innerlijke verdeeldheid binnen de islamitische wereld, die al bestaat en zich o.a. uit in de soennitische en sjiïtische geloofsrichtingen, zal toenemen. Kortom, het politieke draagvlak voor terreur van de zijde van islamitische fundamentalisten wordt kleiner.
'Business as usual' wordt het voorlopig niet. Werknemers zijn vermoedelijk met geen stok meer in een wolkenkrabber te krijgen. Verzekeringspremies zijn niet meer op te brengen. Ondanks de straks sterk verbeterde beveiliging zal vermoedelijk nog geruime tijd minder gevlogen worden. Maar er zal ook meer gebruik worden gemakt van teleconferencing. De verruimde liquiditeit zal de kapitaalmarktrente nog lange tijd, wellicht twee jaar, zeer laag houden. Goed nieuws voor al die over hun oren gefinancierde telecombedrijven, niet in de laatste plaats KPN. Tijdens het schrijven van deze column komt het bericht binnen dat de Fed alweer de rente met een half procent tot 3% heeft verlaagd. Dit is een ontwikkeling die goed in het positieve scenario past.
Over enkele dagen valt er vermoedelijk het eerste positieve nieuws te verwachten van een 'zeer succesvol' uitgevoerde vergeldingsactie in Afghanistan. Reden tot euforie op Wall Street. Hierna volgen nog enkele succesvolle acties die de krantenkoppen. zullen halen maar daarna wordt het al snel routine. President Bush spreekt over een jarenlange oorlog, maar zijn minister van defensie Colin Powell zwakt dat al af. De VS bereidt zich weliswaar voor op zonodig jarenlange acties maar deze zullen zeer specifiek gericht zijn op terroristenkampen, ver weg van de bewoonde wereld. Het ziet er niet naar uit dat daar een bijzondere dreiging op de wereldeconomie van uit zal gaan die dieper snijdt dan de klassiek recessie die langzamerhand nu wel onvermijdelijk is maar al meer dan volledig is ingeprijsd in de koersen.
We hebben zojuist kennisgenomen van het standpunt van de Amerikaanse superbelegger Warren Buffett die zegt niet te zullen verkopen en aan de koopkant te zullen optreden mochten de Amerikaanse beurzen in een vrije val komen. Een verstandige houding die navolging verdient.
Jacques Potuijt is oprichter van Provest Group en was hiervoor onder meer hoofd Beleggingsresearch bij Deutsche Morgan Grenfell in Amsterdam. Potuijt schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij belegt uitsluitend in beleggingsfondsen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
potuijt@iex.nl.
Jacques Potuijt is oprichter van Provest Group en was hiervoor onder meer hoofd Beleggingsresearch bij Deutsche Morgan Grenfell in Amsterdam. Potuijt schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij belegt uitsluitend in beleggingsfondsen. De informatie in deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
potuijt@iex.nl.
Er zijn (nog) geen reacties geplaatst.